I SA/Wa 3343/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Dorota Apostolidis po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H. S. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw H. S. z dnia 25 kwietnia 2016 r. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 3343/14, którym odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej jako p.p.s.a.) wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to straci moc, a sprawa z w wniosku o przyznanie prawa pomocy zostaje rozpoznana na nowo. W złożonym sprzeciwie wnioskodawca nie podał żadnych informacji. W formularzu PPF z dnia 15 marca 2016 r. wnioskodawca podał, że przebywa na terytorium Polski nielegalnie i nie posiada żadnych dokumentów. Jako źródło dochodu wskazał rentę, nie określając jej wysokości z powodu braku wiedzy jaka jest jej wartość netto. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Przy czym w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, to pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15). Z tych względów wskazać należy, że osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności. Tymczasem podanie przez skarżącego w formularzu PPF z dnia 15 marca 2016 r. informacji niepełnych i lakonicznych skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia stanu jego majątkowego. Jednocześnie należy zauważyć, że sposób wywiązania się przez skarżącego z obowiązku wykazania swojej sytuacji materialnej, jako odpowiadającej przesłance przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie wszystkich informacji służących pełnej ocenie możliwości płatniczych strony nie wynika z braku wiedzy skarżącego o konieczności podania wyczerpujących informacji i prawidłowym sposobie wypełnienia formularza PPF. W przedmiotowej sprawie skarżący już bowiem uprzednio występował o przyznanie prawa pomocy i - wobec niepełnych informacji zawartych w formularzu PPF z dnia 17 marca 2015 r. – zarządzeniem z dnia 24 marca 2015 r. został wezwany do przedstawienia wyszczególnionych w treści wezwania dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Jednakże skarżący w/w zarządzenia nie wykonał, w konsekwencji czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3343/14, odmówił mu przyznania prawa pomocy. Sąd wyjaśnił, że z przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W złożonym formularzu brak było natomiast informacji o dochodach skarżącego i jego stanie majątkowym, a zatem nie było możliwości oceny rzeczywistej sytuacji skarżącego. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1509/15. Następnie w piśmie procesowym z 30 grudnia 2015 r. skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy, uzupełniając złożony wniosek na formularzu PPF z dnia 15 maca 2016 r. w sposób analogiczny do poprzedniego, tj. odmawiając podania wysokości uzyskiwanego świadczenia rentowego poprzez odwołanie się do braku wiedzy, co jest wartością brutto a co netto świadczenia, oraz pozostawiając wszystkie pozostałe rubryki puste. Jedyna różnica w sposobie wypełnienia wniosku odnosi się do zasobów pieniężnych, albowiem w formularzu PPF z dnia 17 marca 2015 r. skarżący wskazał na posiadanie "[...]", a w ocenianym w niniejszym postępowaniu formularzu z dnia 15 marca 2016 r. analogiczną rubrykę pozostawił pustą (skreśloną). Przy czym zauważyć należy, że skarżący zarządzeniem z dnia 24 marca 2015 r. został pouczony o prawidłowym sposobie wypełnienia formularza PPF, w tym o zakresie istniejących braków i skutkach ich nieuzupełnienia. Zatem braki w podaniu przez skarżącego niezbędnych informacji w formularzu PPF z dnia 15 marca 2016 r. nie są spowodowane czynnikami, które należy traktować jako usprawiedliwione i dające podstawę do wezwania skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do dyspozycji art. 255 p.p.s.a. Należy bowiem podzielić tę wykładnię nadawaną art. 255 p.p.s.a., która jest oparta na uznaniu, że "oświadczenie niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych" w rozumieniu w/w przepisu odnosi się do tych oświadczeń strony, stanowiących oświadczenia wiedzy, których braki spowodowane są nieposiadaniem przez wnioskodawcę rozeznania o zakresie informacji istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy. Z zakresu wskazanego pojęcia wyłączyć natomiast należy te wnioski, które nie zawierają w swojej treści informacji o sytuacji majątkowej wnioskodawcy z powodu odmowy jej udzielenia przy istniejącej równocześnie po stronie wnioskodawcy świadomości dotyczącej braków wniosku i konsekwencji procesowych jakie się z tym zaniechaniem wiążą. Wobec powyższego w przedstawionym stanie sprawy należy uznać, że rozpoznawany wniosek nie prowadził do wykazania, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) z powodu niezainteresowania skarżącego uzyskaniem przez Sąd wszystkich informacji odnoszących się do jego sytuacji finansowej (m.in. podanie wysokości świadczenia rentowego). Jednocześnie Sądowi wiadomo z urzędu, że skarżący w innych postępowaniach w przedmiocie przyznania prawa pomocy prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie na wezwanie nie przedkładał żadnych dokumentów, do przedstawienia których był wzywany na podstawie art. 255 p.p.s.a., czasami nawet kilkukrotnie (por. postanowienie z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 186/13), a ewentualne jego odpowiedzi były oparte na inwektywach przy równoczesnym wypełnianiu formularza w sposób urągający powadze Sądu (por. postanowienie z dnia 17 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SO/Wa 5/15 ). Tymczasem zakres informacji, które skarżący powinien wskazać w formularzu PPF jest istotny z punktu widzenia wymogu ustalenia jego rzeczywistej sytuacji materialnej, w tym faktycznych dochodów i wydatków w gospodarstwie domowym wnioskodawcy oraz stanu posiadanych oszczędności. Natomiast w nadesłanym formularzu PPF z dnia 15 marca 2016 r. skarżący, pomimo niewątpliwie posiadanej wiedzy co do prawidłowego sposobu wypełnienia wniosku PPF, nie przedstawił stosownych dokumentów oraz nie złożył oświadczeń na potrzebę których Sąd wskazywał już uprzednio w sprawie. Ponadto również w sprzeciwie wnioskodawca nie podał żadnych informacji ani nie nadesłał żądanych dokumentów. Stwierdzić zatem należy, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została przez niego dostatecznie wyjaśniona, a więc Sąd nie mógł zbadać, czy zaszły ustawowe przesłanki do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Wykazanie przez wnioskodawcę, iż jego aktualny stan majątkowy nie pozwala mu na partycypowanie w kosztach postępowania stanowi bowiem obowiązek wnioskodawcy, który ponosi negatywne skutki za wszelkie braki w tym zakresie. Tym samym, w okolicznościach niniejszej sprawy, uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.