I SA/Wa 336/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2009 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. od decyzji Starosty W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że Starosta W. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. orzekł o zwrocie wyżej opisanej wywłaszczonej nieruchomości na rzecz W. F. w 1/4 części i S. F. w 3/4 części, wskazując w uzasadnieniu, iż cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jakim była budowa centrum handlowa-usługowego, nie został zrealizowany. Od powyższej decyzji odwołanie złożył Prezydent W., reprezentujący aktualnego właściciela nieruchomości, którym jest Miasto W., zarzucając Staroście W. niewłaściwe ustalenie terminu do wpłaty na rzecz Miasta W. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca własność spadkobierców E. F. i S. F. została wywłaszczona decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] października 1975 r. w związku z przeznaczeniem jej, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji wydaną przez Urząd Miasta W. Wydział Urbanistyki i Architektury z dnia [...] czerwca 1972 r. pod budowę centrum usługowo - handlowego. Ze względu na niezrealizowanie celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej, E. F. i S. F., spadkobiercy E. F., wystąpili w dniu 1 marca 1999 r. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r. wyznaczył jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości – Starostę W. Wojewoda [...] stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie działkę ewidencyjną nr [...], będącą własnością Miasta W. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: (1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo (2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Zdaniem Wojewody [...], cel na który przejęto przedmiotową nieruchomość nie został zrealizowany. Wojewoda [...] wskazał, że z uzyskanych z Urzędu W. Delegatura Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy [...] informacji z dnia 23 sierpnia 2004 r. wynika, iż na przedmiotowej nieruchomości nie rozpoczęto prac związanych z budową ośrodka handlowo - usługowego [...], brak jest ponadto decyzji zezwalających na budowę obiektów obejmujących omawianą nieruchomość. Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 9 kwietnia 2008 r. jednoznacznie wynika, iż obecna działka ew. nr [...], pozostaje niezagospodarowana i nieuporządkowana, porośnięta jest drzewami, krzewami, trawą i chwastami. Powyższe potwierdzają również oględziny dokonane przez rzeczoznawcę majątkowego w maju 2008 r., podczas których stwierdzono, że wymieniona nieruchomość stanowi niezabudowany i nieogrodzony teren, na którym nie zrealizowano nakładów zwiększających jego wartość. Zdaniem Wojewody [...] Starosta W. prawidłowo orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz byłego współwłaściciela S. F. oraz na rzecz W. F., będącej następcą prawnym drugiego byłego współwłaściciela, tj. E. F., z jednoczesnym zobowiązaniem do zwrotu na rzecz Miasta W. należności stanowiącej zwaloryzowaną kwotę przyznanego byłym właścicielom odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Wojewoda [...] podniósł, że Prezydent W. nie kwestionuje poczynionych ustaleń, a jako zarzut wymienia jedynie kwestię, jego zdaniem, niewłaściwego ustalenia terminu do wpłaty na rzecz Miasta W. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania. Według odwołującego się brak jest powodów do ustalenia 60-dniowego terminu wpłaty wymienionego zobowiązania od dnia, w którym decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się ostateczna, zaś ustalenie tak długiego terminu skutkuje dla Miasta W. koniecznością zabezpieczenia wierzytelności poprzez ustanowienie hipoteki. Wojewoda [...] podzielił opinię organu pierwszej instancji, iż podnoszona przez odwołującego się kwestia ustanowienia hipoteki może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach wskazania w decyzji o zwrocie nieruchomości, rozłożenia na raty należności z tytułu zwrotu terenu zgodnie z art. 141 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, natomiast w przedmiotowej sprawie, Starosta W. ustalił jednorazową wpłatę zwaloryzowanej kwoty odszkodowania. Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 142 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji. Z powyższego przepisu wynika, iż określenie terminu wpłaty zwaloryzowanego odszkodowania pozostaje w gestii organu orzekającego o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent W. kwestionując zaskarżoną decyzję jako niezgodną z prawem i zarzucając jej naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił, że wprawdzie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie wskazują terminu zwrotu odszkodowania, pozostawiając w tym zakresie organowi uznanie administracyjne, to jednak organ nie może ustalać tego terminu dowolnie; w decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. Starosta W. wykroczył poza granice uznania administracyjnego, naruszając zasadę proporcjonalności interesów. Strona, na rzecz której dokonywany jest zwrot nieruchomości zobowiązana jest do zwrotu odszkodowania na rzecz W. dopiero po 60 dniach od dnia utraty przez W. tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości. Tak ustalony termin posiada cechy dowolności i powoduje, że W. będzie zobowiązane wystąpić o zabezpieczenie tej wierzytelności. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. 2. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. utrzymał w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] lipca 2008 r. orzekającą o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], z jednoczesnym zobowiązaniem do zwrotu na rzecz W. należności stanowiącej zwaloryzowaną kwotę przyznanego byłym właścicielom odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w kwocie [...] zł płatnej jednorazowo - w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się ostateczna. 3. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa. Ograny obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy. 4. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: (1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo (2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Zgodnie z art. 142 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, co oznacza, że określenie terminu wpłaty zwaloryzowanego odszkodowania pozostaje w gestii organu orzekającego o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. 5. Nie jest sporną w niniejszej sprawie kwestia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, lecz termin wpłaty na rzecz W. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania w wysokości [...] zł - w terminie 60 dni od dnia, w którym decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się ostateczna. Zdaniem Sądu, zarzut strony skarżącej nie jest zasadny. Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami upoważniają bowiem starostę do podejmowania decyzji dotyczącej zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwrotu odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu. Oznacza to w sposób nie budzący wątpliwości, że również określenie terminu wpłaty zwaloryzowanego odszkodowania pozostaje w gestii organu orzekającego o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, jak słusznie stwierdził Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji. 6. Z akt sprawy wynika, że cała kwota zwaloryzowanego odszkodowania została wpłacona. Pismem z dnia 27 maja 2009 r. strona skarżąca, z uwagi na dokonanie zwrotu całej kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub o oddalenie skargi w oparciu o art. 151 tej ustawy. Z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli (1) skarżący skutecznie cofnie skargę, (2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, (3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki wymienione w pkt 1 i 2 § 1 art. 161 ustawy. Sąd uznał również, że w sprawie nie zaistniała również przesłanka wymieniona w pkt 3 – bezprzedmiotowość postępowania. Jak wynika bowiem z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 25 października 2005 r. II OSK 85/05, LEX nr 188791, z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. będziemy mieć do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistnieje w szczególności wówczas, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym (np. w wyniku stwierdzenia jej nieważności) lub w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 tej ustawy i uchylenia jej, wygaśnięcia decyzji obarczonej terminem ustawowym lub ustalonym w decyzji. Niniejszy skład orzekający podziela ten pogląd w zupełności i stwierdza, że w niniejszej sprawie bezprzedmiotowość postępowania nie zaistniała, bowiem istnieje zarówno zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jak również nie została cofnięta skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wywiązanie się strony z nałożonego na nią obowiązku decyzją organu pierwszej instancji przez wpłacenie całej kwoty zwaloryzowanego odszkodowania przed upływem terminu wskazanego w decyzji, czyli dokonanie czynności czysto "technicznej", nie sprawia, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe. 7. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.