I SA/Wa 342/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu odwołania K. Z. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto R. własności nieruchomości położonej w R. w obrębie [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha – umorzył postępowanie odwoławcze. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Starosty [...], decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę Miasto R. własności części nieruchomości położonej w R. w obrębie [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Organ stwierdził bowiem, że w przedmiotowej sprawie art. 73 nie znajdował zastosowania, gdyż w dniu 31 grudnia 1998 r. własność w/w nieruchomości przysługiwała Gminie Miastu R. Od powyższej decyzji odwołanie złożył K. Z., podnosząc, iż domaga się przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod ul. [...] w R., stanowiącą część nieruchomości, którą nabył w wyniku spadkobrania po J. Z. Ponadto odwołujący się zarzucił wadliwe przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 51 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, z uwagi na brak dowodów potwierdzających jej przejęcie w czynie społecznym. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej umorzył postępowanie odwoławcze. Organ wskazał, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., stroną postępowania jest właściciel nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz inne osoby posiadające prawa rzeczowe do nieruchomości w dacie orzekania. Organ II instancji przywołał w uzasadnieniu wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] stycznia 2003 r. sygn. akt [...], w którym oddalony został pozew K. Z. o dokonanie wpisu w dziale II księgi wieczystej oznaczonej numerem [...], prowadzonej w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w R. dla nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] i oznaczonej numerem [...] obręb [...], co do powierzchni [...] m² zamiast Skarbu Państwa jako właściciela powoda K. Z. Przyczyną oddalenia powództwa był brak praw rzeczowych do przedmiotowej nieruchomości. Organ II instancji stwierdził ponadto, że wobec nieposiadania przez K. Z. praw rzeczowych do w/w działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r., jak również w dniu wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., nie posiada on interesu prawnego, a więc i legitymacji prawnej do wniesienia odwołania od tej decyzji. Organ II instancji wskazał również, że dopuszczenie przez organ administracji publicznej osoby do udziału w postępowaniu przezeń prowadzonym nie czyni z niej automatycznie strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego nie decyduje sama wola, czy subiektywne przekonanie danej osoby, bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". Od powyższej decyzji K. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie otrzymał decyzji wywłaszczeniowej, na podstawie której powinien otrzymać odszkodowanie za działkę nr [...] zajętą pod ul. [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądowej jest rozstrzygnięcie Ministra Transportu , Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013r. , umarzające na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem K. Z. od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2010 r. odmawiające stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę R. prawa własności nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] , oznaczonej jako działa nr [...] o pow. [...] ha. Decyzja Ministra została oparta na stwierdzeniu, że odwołujący się K. Z. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości, bowiem nie legitymuje się on tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] . Zasadnicze zatem znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma ustalenie czy K.Z. posiada przymiot strony w postępowaniu, w którym Wojewoda [...] stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę R. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] . Tylko bowiem posiadanie tego przymiotu mogło uprawniać skarżącego do wniesienia skutecznego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, co wynika wprost z treści art. 127 § 1 k.p.a. Pojęcie strony postępowania administracyjnego zdefiniowane zostało w art. 28 k.p.a. Stanowi on, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że przedmiot postępowania administracyjnego wyznacza zarazem krąg uczestniczących w nim podmiotów, ponieważ interes prawny określający status strony w postępowaniu administracyjnym musi mieć swoje źródło w przepisach będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 11 marca 2004r., sygn. akt I SA 1309/02, wyrok NSA z 1 lutego 2005, I OSK 1038/04 oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku). W niniejszej sprawie postępowania administracyjnego prowadzone było na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, z którego wynika, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa, nie stanowiące ich własności, stały się w dniu 1 stycznia 1999r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przejście prawa własności na Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego stwierdza wojewoda w drodze decyzji, która ma charakter deklaratoryjny, bowiem wyłącznie potwierdza skutek prawny, który nastąpił z mocy samego prawa, w dniu 1 stycznia 1999 r. Z powyższego wynika, że komunalizacja dotyczy wyłącznie stanu prawnego i stanu faktycznego istniejącego w dniu 31 grudnia 1998 r. Oznacza to, że komunalizacja gruntu zajętego pod drogę publiczną nie może dotyczyć sfery prawnej osoby, której w dniu 31 grudnia 1998r. nie przysługiwało prawo własności do tego gruntu. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż w sprawie niniejszej kluczowe znaczenie ma treść wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] stycznia 2003 r. sygn. akt [...], którym zostało oddalone powództwo K. Z. o ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem przez dokonanie wpisu w dziale II księgi wieczystej nr [...] , prowadzonej w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w R. dla nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] i oznaczonej numerem [...] obręb [...], przez wpisanie jako właściciela co do powierzchni [...] m2 powoda K.Z. zamiast Skarbu Państwa. W tym miejscu zauważyć należy, iż w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) w odniesieniu do wpisanego w księdze wieczystej prawa własności Skarbu Państwa obowiązuje domniemanie, że zostało wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Ewentualna niezgodność, istniejąca między stanem prawnym nieruchomości, a jej rzeczywistym stanem prawnym, może być usunięta tylko w drodze orzeczenia sądu powszechnego zgodnie z dyspozycją art. 10 ust. 1 w zw. z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Ww. wyrok przesądził zatem o braku tytułu własności po stronie skarżącego. Taki tytuł do udziału w przedmiotowym postępowaniu nie wynika również z aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1924 roku rep. Nr [...] oraz z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. Z. Nie wystarczy samo wykazanie następstwa prawnego, ale niezbędne jest udowodnienie, że następca prawny był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dacie 31 grudnia 1998 r. Interes prawny w tym postępowaniu mógłby mieć skarżący jedynie wtedy, gdyby w dniu 31 grudnia 1998r. była właścicielem, współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości drogowej, a taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodziła. Wniesienie zaś odwołania przez osobę, która nie ma legitymacji strony oznacza, że w sprawie wystąpiła przeszkoda o charakterze podmiotowym uniemożliwiająca prowadzenie wszczętego tym odwołaniem postępowania przed organem drugiej instancji i merytorycznego rozpoznania sprawy, a to prowadzić musi do jego umorzenia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zważyć przy tym należy, iż o przymiocie strony postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie decyduje wola organu prowadzącego to postępowanie. Samo więc faktyczne uczestniczenie określonego podmiotu w postępowaniu administracyjnym przed organem pierwszej instancji, mimo nielegitymowania się opartym na przepisie prawa materialnego interesem prawnym, nie jest przesłanką uzyskania przez niego statusu strony. Z tego też względu fakt uznawania skarżącego przez Wojewodę [...] za stronę postępowania odszkodowawczego, nie obligował organu odwoławczego do zaakceptowania stanowiska Wojewody i merytorycznego rozpoznania wniesionego przez K.Z. odwołania. Jednym bowiem z podstawowych obowiązków organu, do którego wniesiono odwołanie jest ustalenie, czy środek ten został wniesiony przez podmiot legitymowany, nie tylko w sensie formalnym, jako adresata doręczonego mu rozstrzygnięcia, ale również czy pochodzi on od strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Ustalenie zaś w toku postępowania odwoławczego, że odwołanie to nie zostało wniesione przez osobę, której przysługuje przymiot strony, nakładało na rozpoznający je organ obowiązek umorzenia zainicjowanego nim postępowania (vide: NSA z 10.03.2009 r. sygn. akt. II OSK 316/08, Lex nr 526409). W tej sytuacji decyzja Ministra Transportu ,Budownictwa i Gospodarki Morskiej o umorzeniu zainicjowanego przez K. Z. postępowania odwoławczego odpowiada prawu, a zatem wniesiona na niego skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Jeszcze raz należy podkreślić, że prawo skutecznego żądania rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy musi być oparte na interesie prawnym w rozumieniu art. 28 kpa tj. mającym swe źródło w przepisie prawa materialnego znajdującego zastosowanie w sprawie, zaś K. Z. zarówno w dniu 31 grudnia 1998r. jak i obecnie nie ma prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. Poza oceną niniejszego postępowania pozostaje natomiast kwestia nie zawarcia ze skarżącym ugody określonej w porozumieniu z 2008 roku. Wobec powyższego uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu Sąd na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.