I SA/Wa 3436/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Piotr Przybysz (spr.) Protokolant referent stażysta Jolanta Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Pismem z dnia 12 listopada 2014 r. J. R., reprezentowana przez r.pr. Z. B., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. Zaskarżone postanowienie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy: J. R. działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. R. wnioskiem z dnia 22 października 1999 r. wystąpiła do Prezydenta W. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [....]. Prezydent W. decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., wydaną na podstawie art. 1 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz.U. z 2002 r., Nr 41, poz. 361 ze zm.), art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.) art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267), odmówił J. R. i A. R. uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Pismem z dnia 9 lipca 2014 r. J. R., reprezentowana przez r.pr. Z. B., złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., za pośrednictwem Prezydenta m.st. W., odwołanie od ww. decyzji Prezydenta W. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu od wniesienia odwołania. We wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że J. R. w dniu 20 czerwca 2013 r. złożyła w urzędzie pocztowym wniosek o założenie skrzynki pocztowej i doręczanie wszelkiej korespondencji dotychczas przekazywanej do skrzynki oddawczej w nieruchomości przy ul. [...], do tej skrytki pocztowej. Pomimo złożenia tej dyspozycji urząd pocztowy doręczył przesyłkę zawierającą decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2014 r. bezpośrednio na adres nieruchomości, pozostawiając awizo w skrzynce oddawczej. Urząd pocztowy nie pozostawił natomiast w skrytce pocztowej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości, żadnej informacji o nadesłaniu przesyłki z Urzędu Miasta, co w ocenie J. R. było ewidentnym uchybieniem ze strony Urzędu Pocztowego. J. R. nie miała żadnej możliwości powzięcia informacji o pozostawionym w skrzynce oddawczej awizo, gdyż awizo zostało odebrane przez jej męża J. S., który zabrał awizo i nie poinformował wnioskodawczyni o złożeniu awiza przez pocztę w skrzynce oddawczej. W dacie złożenia awiza w skrzynce oddawczej nieruchomości J. R. nie mieszkała już na terenie nieruchomości – postępowanie rozwodowe między J. R. a jej mężem pozostawało w toku. W ocenie J. R. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest w pełni uzasadniony, ponieważ uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, z przyczyn całkowicie od niej niezależnych. Wniosek ten został złożony w terminie, ponieważ J. R. dowiedziała się o fakcie wydania przedmiotowej decyzji administracyjnej w dniu [...] lipca 2014 r. w trakcie przeglądania akt postępowania administracyjnego. Do wniosku o przywrócenie terminu zostało dołączone "Oświadczenie" z dnia [...] czerwca 2013 r., podpisane przez J. R., stwiedzające, że przyjmuje ona ofertę P. S.A. na udostępnianie skrytki pocztowej o numerze [...] zgodnie z warunkami określonymi w Regulaminie udostępniania skrytek i przegródek pocztowych, otrzymanym przed przyjęciem niniejszej oferty, z którym J. R. zapoznała się i go akceptuje. Do wniosku o przywrócenie terminu został również dołączony odpis pozwu o rozwód z dnia [...] czerwca 2013 r., wniesionego przez J. S przeciwko J. R. Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazano, po omówieniu przepisów Kodeksu Postępowania administracyjnego dotyczących przywrócenia terminu oraz po przytoczeniu orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego tej problematyki, że J. R. była informowana o treści art. 41 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strony postępowania oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadamiania organu o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Tymczasem jeszcze w dniu 10 grudnia 2013 r. J. R. skierowała do organu pismo, w którym nadal podawała adres do doręczeń – ul. [...]. W tym stanie rzeczy nie można uznać, aby uchybienie terminowi nastąpiło bez winy J. R. Powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. stało się przedmiotem przywołanej na wstępie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowienie to zostało zaskarżone w całości. Skarżąca J. R. zarzuciła naruszenie: - art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w konsekwencji przyjęcie, że Skarżąca zmieniła adres do doręczeń i dopuszczając się niedbalstwa nie poinformowała o tym fakcie organu; Skarżąca nie zmieniła adresu do doręczeń, a jedynie zmieniła sposób doręczeń w ramach umowy z P.; - art. 41 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Skarżąca uchybiła obowiązkowi poinformowania organu o zmianie adresu do doręczeń, podczas gdy Skarżąca nie zmieniła adresu do doręczeń, a jedynie zmieniła w ramach umowy z P. sposób przekazywania przesyłek adresowanych na adres nieruchomości przy ul. [...], wobec czego powołany przepis nie znajduje zastosowania w sprawie; - art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia Skarżącej terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy z przyczyn od niej niezależnych, a równocześnie Skarżąca spełniła wszystkie pozostałe przesłanki z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa. Osoba zainteresowana może złożyć prośbę o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zainteresowany składając prośbę o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu powinien równocześnie dokonać czynności, dla której upłynął termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Na osobie zainteresowanej ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 27 stycznia 2009 r. (II SA/Ol 857/08; LEX nr 481520), brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji więc pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Mając na uwadze powyższe, przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego jest m. in. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie także w wielu innych orzeczeniach (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 października 2008 r., II SA/Łd 455/08; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 maja 2008r., I SA/Gd 1107/07). W orzecznictwie sądowym wymienia się różnego rodzaju przypadki uchybienia terminowi, które nie spełniają warunku "braku winy". Stwierdza się między innymi, że samo zwolnienie od pracy nie może być wyłącznie potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi; tak samo nie może wyłączać zawinienia fakt czasowego przebywania zainteresowanego poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia zaskarżonego postanowienia (wyrok NSA w Katowicach z dnia 20 kwietnia 1999 r., I SA/Ka 1609/97, LEX nr 37821). Podobnie w wyroku NSA z dnia 4 listopada 1998 r., III SA 1243/97, LEX nr 36902, stwierdzono, że: "Zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem ono możliwości dokonania czynności procesowej przez strony (np. sporządzania odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika". W orzecznictwie sądów administracyjnych stwierdza się również, że choroba wymagająca leżenia nie uzasadnia sama przez się braku zawinienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, o ile osoba uprawniona do dokonania tej czynności mogła skorzystać z pomocy osób trzecich (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., II OSK 2175/10, LEX nr 1138097). W orzecznictwie wskazuje się również, że adresat pisma może obalić domniemanie doręczenia mu pisma w dniu odbioru pisma przez domownika, jeżeli udowodni, że mimo zastosowania takiej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej (zob. np. wyrok NSA z 3 kwietnia 1996 r., SA/Ka 1312/95, Lexis.pl nr 341267). Odnosząc powyższe stwierdzenia do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie naruszyło prawa przyjmując w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] października 2014 r., że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie można uznać, aby uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Skarżącej. Kolegium wskazało mianowicie, że Skarżąca po założeniu skrytki pocztowej nadal podawała jako adres do doręczeń adres nieruchomości przy ul.[...]. Skoro – jak twierdzi Skarżąca – założyła ona skrytkę pocztową w związku z wyprowadzeniem się z nieruchomości z uwagi na konflikt z mężem, to powinna mieć świadomość, że podając organowi adres nieruchomości jako adres do doręczeń przyczyniła się do uchybienia terminu. Nie można podzielić zarzutu Skarżącej, że P. S.A. powinna przekazywać do skrytki pocztowej całość korespondencji zaadresowanej na nieruchomość przy ul. [...]. Zgodnie z § 4 ust. 1 Regulaminu udostępniania skrytek i przegródek pocztowych, stanowiącym załącznik nr 1 do Uchwały Nr [...], przesyłki i przekazy pocztowe przeznaczone do odbioru za pośrednictwem skrytki lub przegródki pocztowej adresuje się w następujący sposób: 1) imię i nazwisko lub pełna nazwa adresata, bądź hasło (tylko dla przesyłek nierejestrowanych), 2) numer skrytki/przegródki pocztowej, stosując skróty: "skr. poczt. nr...", "przegr. poczt. nr....", 3) właściwy kod pocztowy i nazwa placówki pocztowej, w której udostępniana jest skrytka/przegródka pocztowa. Zgodnie z § 4 ust. 4 ww. Regulaminu na pisemne żądanie adresata, złożone w placówce pocztowej właściwej dla dotychczasowego miejsca doręczania, przesyłki i przekazy pocztowe adresowane do miejsca zamieszkania lub siedziby adresata można doręczyć za pośrednictwem skrytki lub przegródki pocztowej: 1) bez pobierania opłaty za dosłanie – jeżeli skrytka lub przegródka pocztowa znajduje się w tej samej placówce pocztowej, która obsługuje w zakresie doręczania obszar pocztowy, na którym znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba adresata, 2) pobierając opłatę za dosłanie – jeżeli skrytka lub przegródka pocztowa znajduje się w innej placówce pocztowej, niż placówka, która obsługuje w zakresie doręczania obszar pocztowy, na którym znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba adresata (...). Skarżąca podpisując "Oświadczenie" z dnia [...] czerwca 2013 r. i przyjmując ofertę P. S.A. na udostępnianie skrytki pocztowej o numerze [...] potwierdziła, że zapoznała się z tym Regulaminem i go akceptuje, jak również zgodziła się na to, że skrytka pocztowa będzie jej udostępniana zgodnie z warunkami określonymi w tym Regulaminie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik Skarżącej oświadczyła, że Skarżąca nie dysponuje dokumentem potwierdzającym, że przesyłki adresowane na adres jej zamieszkania będą składane w skrytce pocztowej. Obowiązek takiego działania P. nie został zapisany wprost w umowie, niemniej informacje o takim sposobie doręczania Skarżąca miała uzyskać od pracownika P. i wynikać to ma z praktyki operatora. Należy uznać, że skoro Skarżąca po zapoznaniu się z Regulaminem miała wiedzę na temat sposobu doręczania przesyłek do skrytki pocztowej i nie złożyła pisemnego żądania doręczania do skrytki pocztowej przesyłek i przekazów pocztowych adresowanych do miejsca zamieszkania (nieruchomości przy ul. [...]), polegając jedynie na ustnej informacji o istniejącej praktyce w tym zakresie, a ponadto nie zawiadomiła organu, aby ten kierował korespondencję na skrytkę pocztową Skarżącej, to Skarżąca ponosi winę za niedoręczanie do posiadanej skrytki pocztowej pism adresowanych na nieruchomość przy ul. [...], w tym za niedoręczenie za pośrednictwem skrytki pocztowej decyzji Nr [...] Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2014 r. Należy również zauważyć, że treść odpisu pozwu o rozwód, złożonego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, co prawda potwierdza twierdzenie Skarżącej o tym, że wzajemne relacje małżonków są bardzo złe i małżonkowie są ze sobą mocno skonfliktowani, ale równocześnie z treści tego pozwu wynika, że to Skarżąca, a nie jej mąż, zamieszkuje w domu na nieruchomości przy ul. [...]. W uzasadnieniu pozwu znalazło się mianowicie następujące stwierdzenie: "Jesienią 2010 roku w związku z wygranym dużym projektem i rozpoczęciem jego realizacji powód większość czasu zaczął spędzać w G. Wymagała tego od niego jego praca i nadzór nad projektem. Zbiegło się to z kolejnym kryzysem w jego małżeństwie, kiedy żona poprosiła go, aby wyprowadził się ze wspólnego domu w K..(...) Od dwóch lat strony nie mieszkają razem i prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe (...)." Skoro Skarżąca zamieszkiwała i nadal zamieszkuje pod tym adresem (notabene adres ten został wskazany w skardze do sądu administracyjnego jako adres Skarżącej), a przy tym nie zawiadomiła organu o nowym adresie do doręczeń oraz nie zażądała od operatora pocztowego, aby przesyłki i przekazy pocztowe adresowane do miejsca zamieszkania Skarżące były doręczane za pośrednictwem skrytki pocztowej, to Skarżąca nie może twierdzić, że bez swojej winy uchybiła terminowi. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.