I SA/Wa 3448/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Dariusz Chaciński Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędzia Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 r. sprawy ze skargi E. G. i H. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] października 2014 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 98 § 2, art. 105 § 1 kpa w związku z art. 9 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1090), po rozpatrzeniu odwołania E.S. – działającej jako pełnomocnik E.G. i H.K., od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2014 r., nr [...] umarzającej postępowanie - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Minister wskazał, że postanowieniem z [...] grudnia 2008 r. Prezydent W. przekazał Wojewodzie [...], zgodnie z właściwością, do rozpatrzenia wniosek H.K. z [...] grudnia 1991 r. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. i G.K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], w dawnym województwie [...]. W dniu [...] grudnia 2008 r. H.K., działając w imieniu własnym, jak również z upoważnienia E.G., H.M., J.B., J.B. i A.W., ponowiła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Pismem z [...] marca 2010 r. E.S. - pełnomocnik H.K. i E.G. złożyła wniosek o zawieszenie prowadzonego postępowania do czasu uzupełnienia akt sprawy. Pismem z [...] marca 2010 r. organ zwrócił się z pytaniem do pozostałych stron postępowania czy nie wyrażają sprzeciwu wobec ww. wniosku o zawieszenie postępowania. Wobec braku sprzeciwu stron Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lipca 2010 r., nr [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie. W powyższym postanowieniu strony zostały poinformowane o treści art. 98 § 2 kpa, tj., że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Postanowienie zostało prawidłowo doręczone stronom. Minister podkreślił, że z uwagi na fakt, iż żadna ze stron w okresie trzech lat od dnia zawieszenia postanowienia nie złożyła wniosku o jego podjęcie, Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2014 r., nr [...] umorzył postępowanie dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], w dawnym województwie [...]. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronom. E.S. działając jako pełnomocnik H.K. i E.G. złożyła odwołanie od decyzji Wojewody [...]. Minister Skarbu Państwa po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego i analizie akt sprawy wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje ustawa z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 98 § 1 kpa organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Z kolei z treści § 2 tego przepisu wynika, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Minister wskazał także, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, odpowiednio w całości albo w części, co wynika z art. 105 § 1 kpa. W przedmiotowej sprawie w związku z trudnościami w skompletowaniu wymaganych dokumentów, pismem z [...] marca 2010 r. E.S., działając jako pełnomocnik H.K. i E.G., zwróciła się do organu I instancji z prośbą o zawieszenie prowadzonego postępowania. Pozostali uczestnicy postępowania zostali poinformowani o wpłynięciu wniosku i nie zgłosili sprzeciwu. Wobec powyższego Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lipca 2010 r. zawiesił na wniosek stron postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego był wniosek strony- zgodnie z art. 98 § 1 kpa. W związku z powyższym organ administracji publicznej podejmuje zawieszone w tym trybie postępowanie wyłącznie wówczas, gdy wystąpi o to strona. Wynika to jednoznacznie z art. 98 § 2 kpa. Jeżeli strona w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróci się o jego podjęcie, to żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Minister wyjaśnił, że ze względu na brak w kodeksie postępowania administracyjnego reguły obliczania terminu oznaczonego w latach, przyjmuje się wspólną zasadę dla terminu określonego w miesiącach i latach uznając, że kończy się on z upływem dnia w ostatnim miesiącu, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 17 października 2012 r. (sygn. akt I SA/Wa 597/12) data początkowa od której zaczyna biec termin 3 lat musi być datą jednakową dla wszystkich stron postępowania, dlatego moment początkowy terminu wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania a nie data doręczenia stronie postanowienia. Celem ustawodawcy było, aby termin 3 lat miał swoje źródło w jednym zdarzeniu. Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie 3 letni termin rozpoczął bieg z dniem [...] lipca 2010 r. Organ odwoławczy podniósł, że najistotniejszą kwestią jest to czy organ I instancji w postanowieniu o zawieszeniu postępowania poinformował stronę o konsekwencjach prawnych płynących z art. 98 § 2 kpa. Jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia z [...] lipca 2010 r. zawieszającego przedmiotowe postępowanie strony zostały poinformowane o treści art. 98 § 2 kpa. Niniejsze postanowienie zostało prawidłowo doręczone stronom. Trzyletni termin do złożenia wniosku o jego podjęcie upłynął [...] lipca 2013 r. Z akt sprawy nie wynika, aby strony zwracały się z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania w powyższym ustawowym terminie. W ocenie Ministra organ I instancji nie mógł postąpić inaczej, jak po upływie trzyletniego terminu uznać wniosek strony za wycofany i wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego. Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu okoliczności mających, zdaniem skarżących wpływ na uchybienie terminowi do złożenia wniosku o podjęcie postępowania Minister wyjaśnił, iż ze względu na skutki prawne związane z uchybieniem terminowi można rozróżnić: terminy zawite: gdy czynność dokonana po upływie terminu zawitego jest nieważna i nie wywołuje skutków prawnych, terminy te mogą zostać przywrócone oraz terminy prekluzyjne (przedawniające): gdy czynność dokonana po upływie terminu przedawniającego jest bezskuteczna, a termin taki nie może zostać przywrócony Organ odwoławczy podkreślił, że trzyletni termin, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa ma charakter prekluzyjny, a więc nie może on zostać przywrócony. W związku z powyższym przytoczone przez stronę okoliczności dotyczące uchybienia terminu, związane z koniecznością przeprowadzenia szeregu spraw spadkowych czy też dotyczących sprostowania istniejących dokumentów, pozostają bez wpływu na możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie postępowania. Mając na uwadze wyżej wymienione okoliczności Minister stwierdził że żadna ze stron nie złożyła, w terminie trzech lat od dnia wydania postanowienia z [...] lipca 2010 r., wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, a zatem istniały podstawy do umorzenia postępowania. Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] października 2014 r. skargę złożyli E.G. (reprezentowany przez pełnomocnika E.S. – jego córkę) i H.K. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazali, że decyzje organów obydwu instancji są bardzo krzywdzące dla spadkobierców byłych właścicieli pozostawionego mienia oraz są niezgodne z prawem. Skarżący zarzucili, że organy ograniczyły się jedynie do trzyletniego okresu przedawnienia, gdy tymczasem przedmiotem postępowania jest zebranie brakujących dokumentów, aby możliwe było otrzymanie rekompensaty. Zostało to wyraźnie wskazane w postanowieniu z [...] lipca 2010 r. Organ umorzył postępowanie bez wcześniejszego wezwania skarżących do przedłożenia brakujących dokumentów. Skarżący nie zgodzili się z organem, że istniała możliwość podjęcia postępowania by następnie znowu go zawiesić. W ocenie skarżących nie miało to sensu wobec braku dokumentów i danych odnośnie wyceny pozostawionego mienia. Skarżący nie zgodzili się z organem co do charakteru termin, o którym mowa w art. 98 § 2 kpa jako prekluzyjnego, gdyż, w ich ocenie, przepisy ustawy zabużańskiej takich terminów nie wprowadzają. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z [...] lipca 2010 r. Wojewoda [...] zawiesił, na podstawie art. 98 § 1 kpa, postępowanie w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Z wnioskiem o zawieszenie postępowania wystąpiła pełnomocnik skarżących - E.S. pismem z [...] marca 2010 r. Wniosek uzasadniła brakiem wymaganych dokumentów. Z postanowienia z [...] lipca 2010 r. wynika, że pouczono strony o treści art. 98 § 2 kpa. W dniu [...] lipca 2013 r. upłynął 3 letni termin wskazany w wyżej powołanym przepisie. Bezsporne jest, że w powyższym terminie nie wpłynął wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. W tej sytuacji słusznie organ umorzył postępowanie. Uznanie bowiem żądania wszczęcia postępowania za wycofane czyni to postępowanie bezprzedmiotowym, wobec czego trafne było zastosowanie przez organ I instancji przepisu art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 98 § 2 kpa. Złożenie przez pełnomocnika skarżących, już po wydaniu zaskarżonej decyzji wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania nie ma wpływu na ocenę decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] października 2014 r. Przepis art. 98 § 2 kpa przewiduje bowiem fikcję prawną polegającą na uznaniu żądania wszczęcia postępowania za wycofane z mocy prawa na skutek upływu terminu. Wobec tego, wbrew twierdzeniu skargi, niemożliwe jest uznanie terminu wskazanego w powyższym przepisie jako podlegającego przywróceniu, skoro sama ustawa wiąże skutki prawne z jego upływem. Wojewoda postanowieniem z [...] marca 2015 r. odmówił skarżącym przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, a Minister postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody. Skarżący wrócili się do Sądu o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozpoznania ich skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Sąd postanowieniem z 3 sierpnia 2015 r. odmówił zawieszenia postępowania, bowiem nie zaistniały przyczyny o jakich mowa w art. 125 § 1 pkt 1) ppsa. Niezasadne są zarzuty skargi, że strona przed wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania powinna być powiadomiona o zbliżającym się upływie 3 - letniego terminu i powinna mieć możność wypowiedzenia się i złożenia dokumentów. Otóż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było zawieszone. Zgodnie z art. 102 kpa w czasie zawieszenia postępowania organ może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia i zdrowia albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Jak wyżej wskazano, w postanowieniu z [...] lipca 2010 r. o zawieszeniu postępowania zawarta była informacja o treści art. 98 § 2 kpa. Organ nie miał więc obowiązku informowania, że zbliża się upływ 3 letniego terminu, o jakim mowa w art. 98 § 2 kpa. Wbrew zarzutom skargi przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja umarzająca postępowanie administracyjne, wobec tego zarówno organy jak i Sąd nie są uprawnione do badania zasadności wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, trudności w zgromadzeniu przez strony dokumentów oraz przyczyn owych trudności. Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji są zgodne z prawem. Dlatego na podstawie art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.