I SA/Wa 3482/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. N., H. W., O. W., A. S., O. W. i K. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2015 r. skarżący, wskazani w sentencji niniejszego postanowienia, zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu w wysokości 200 zł od skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014 r. W terminie wyznaczonym do uiszczenia wpisu skarżąca A. N. wykonała obowiązek nałożony ww. zarządzeniem, a jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymywane z emerytury i dodatku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł, posiada mieszkanie o pow. [...] m2, jest współwłaścicielką nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, nie posiada innego majątku, w tym oszczędności. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony tego postępowania, której celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść we własnym zakresie np. kosztów sądowych. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Wyjątkowy charakter tej instytucji sprawia, że prawo pomocy udzielane jest przede wszystkim osobom nieposiadającym źródeł stałego dochodu oraz majątku, a także pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Należy zauważyć na wstępie, że uiszczenie przez skarżącą w dniu 15 czerwca 2015 r. wpisu od skargi w wysokości 200 zł (k. 77) ma nie tylko ten skutek, że umożliwia nadanie sprawie dalszego biegu i rozpoznanie przez Sąd wniesionej przez skarżącą skargi, ale również decyduje o tym, że sytuacja majątkowa wnioskodawczyni w związku ze złożonym przez nią wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych podlegała ocenie przez pryzmat możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych przyszłych, tj. takich, których konieczność uiszczenia może pojawić się na innych etapach postępowania sądowego. Konstytutywny charakter postanowienia o przyznaniu prawa pomocy sprawia bowiem, że postanowienie to nie działa z mocą wsteczną i nie dotyczy kosztów już przez wnioskodawcę uiszczonych, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie koszty sądowe przyszłe i potencjalne, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie. Brak jest zatem obecnie podstaw do zwrotu kosztów dotychczas przez stronę uiszczonych. Możliwość zwrotu skarżącej kosztów sądowych poniesionych na wpis od skargi zależy od rozstrzygnięcia Sądu I instancji, gdyż jedynie w razie uwzględnienia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skarżącej przysługiwać będzie od organu, który wydał zaskarżoną przez nią decyzję, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, po poddaniu pod ocenę możliwości poniesienia przez wnioskodawczynię przyszłych kosztów sądowych w sprawie wszczętej jej skargą na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] listopada 2014 r. stwierdzić należało, że okoliczności przedstawione przez stronę w rozpoznawanym wniosku o prawo pomocy nie dają podstaw do stwierdzenia, że poniesienie przez nią kosztów postępowania w sprawie, której dotyczy ten wniosek spowoduje uszczerbek, o którym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca nie przedstawiła wykazu stałych miesięcznych wydatków koniecznych związanych z utrzymaniem swojego gospodarstwa domowego oraz dokumentów z których wydatki te wynikają, jednakże brak jest podstaw do przyjęcia, że kształtują się one na ponadprzeciętnym poziomie. Posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodu, przynoszącego jej środki na utrzymanie na poziomie wyższym niż przyjmowanym jako niezbędny dla prawidłowego prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego (minimum socjalne dla tego rodzaju gospodarstwa domowego w grudniu 2014 r., według danych Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych, wynosiło 1058 zł), z których strona wygospodarowała środki w wysokości 200 zł na uiszczenie wpisu od skargi pozwalają przyjąć, że skarżąca posiada również zdolność do samodzielnego pokrycia pozostałych kosztów sądowych w przyszłości, w sytuacji, gdy koszty te sprowadzać się będą – w zależności od przebiegu sprawy - do kosztów ewentualnych zażaleń, wpisu od skargi kasacyjnej lub opłat kancelaryjnych, a wysokość tych opłat, których obowiązek uiszczenia rozłożony będzie w czasie, każdorazowo nie przekroczy 100 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.