I SA/Wa 3525/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Anna Wesołowska (spr.) WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2015 r. sprawy ze skargi T. K. reprezentowanego przez opiekuna prawnego B. L. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę. Decyzją z [...] wydaną po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez T. K. (Skarżący) od decyzji Wojewody [...] (Wojewoda) z dnia [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości położonej w [...] w obrębie [...] oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha dla której Sąd Rejonowy [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą [...] (Nieruchomość), Minister Infrastruktury i Rozwoju (Minister) uchylił w całości decyzję Wojewody i odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa Nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostkę samorządu terytorialnego i Skarb Państwa. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 7 lipca 2005 r. Prezydent miasta [...] wystąpił do Wojewody z wnioskiem o stwierdzenie czy Nieruchomość na mocy art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133 poz. 872 ze zm., dalej "ustawa") stała się własnością Skarbu Państwa bądź Gminy. Wojewoda decyzją z dnia [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa własności Nieruchomości zajętej pod drogę publiczną – drogę krajową nr [...] ul. [...]. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stwierdził nieważność powyższego rozstrzygnięcia z uwagi na fakt, że na przedmiotowej drodze znajduje się droga wewnętrzna nie wchodząca w skład pasa ul. [...]. Decyzją z [...] Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury. Skarga wniesiona przez Skarżącego od powyższego rozstrzygnięcia została oddalona wyrokiem tutejszego sądu z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn.. akt I SA/Wa 315/12. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Wojewoda decyzją z dnia [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1999 r. Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie wnosząc o jej uchylenie, ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji odpowiadającej co do skutków decyzji Wojewody z dnia [...]. W ocenie Skarżącego przedmiotowa droga stanowi drogę publiczną ze względu na jej dostępność, walory użytkowe służące mieszkańcom i podmiotom gospodarczym, uzbrojenie oraz media, które stanowią jej trwałe elementy. Funkcje te przesądzają o jej publicznym charakterze a co za tym idzie, stanowi ona drogę publiczną. Skarżący podkreślił, że był i jest pozbawiony prawa własności to jest możliwości korzystania z rzeczy i rozporządzania nią z wyłączeniem innych osób oraz faktycznego dysponowania rzeczą, co stanowi naruszenie ar. 1 Protokołu nr 11 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji. Opisaną na wstępie decyzją Minister uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] Wojewody i odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa Nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostkę samorządu terytorialnego i Skarb Państwa. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w sprawie toczyło się z wniosku Prezydenta miasta [...].[...] jest miastem na prawach powiatu. Oznacza to, że Prezydent miasta [...] będący z mocy art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych zarządcą wszystkich dróg publicznych w granicach miasta z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych miał interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w uregulowaniu stanu prawnego nieruchomości leżących między innymi w pasie każdej drogi wojewódzkiej przebiegającej w granicach miasta [...]. Następnie organ przytoczył brzmienie art. 73 ust. 1 ustawy i wskazał, że dla jego zastosowania niezbędne było łączne spełnienie następujących przesłanek : nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, była zajęta pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego. Minister wyjaśnił następnie, że ul. [...] wchodząca w skład drogi nr [...] zaliczona została do kategorii dróg wojewódzkich, co oznacza, że według stanu na dzień 1 stycznia 1999 r. stanowiła własność województwa [...], a co za tym idzie stwierdzenia nabycia przedmiotowego gruntu w trybie art. 73 ustawy mogło się odbyć jedynie na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Organ wskazał, że dla zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy konieczne było spełnienie przesłanki zajętości danej nieruchomości pod drogę publiczną. Minister stwierdził, że ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w [...] z dnia [...], wynika, że ulica na której jest usytuowana Nieruchomość stanowi drogę dojazdową wewnętrzną do obsługi przyległych nieruchomości nie ujętą w żadnym wykazie dróg publicznych. Natomiast z załączonej do pisma Zarządu Dróg i Transportu w [...] z dnia [...] mapy z wykreślonymi liniami granicznymi pasa ul. [...] na wysokości działki [...] oraz z materiałów geodezyjnych dostępnych na stronie internetowej www. geoportal.gov.pl wynika, że przedmiotowy grunt stanowi drogę prostopadłą do ww ciągu komunikacyjnego a co za tym idzie nie znajduje się w jego pasie. Skoro zatem na gruncie przedmiotowej sprawy nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ust. 1 ustawy, mając na względzie to, że na przedmiotowej działce przebiega ciąg komunikacyjny położony prostopadle do ul. [...] nie posiadający statutu drogi publicznej według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. Minister uznał, że zobowiązany był do uchylenia decyzji Wojewody i odmówienia stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa zarówno przez Skarb Państwa jak i jednostkę samorządu terytorialnego własności Nieruchomości. Postępowanie z art. 73 ust. 1 ustawy dotyczy bowiem regulacji stanu prawnego nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Zatem wobec gruntów drogowych, które nie posiadają statusu jakiejkolwiek z dróg publicznych nie jest możliwe potwierdzenie ich przejścia z mocy prawa ani na własność Skarbu Państwa ani jakiejkolwiek z jednostek samorządu terytorialnego, przy czym postępowanie w tym trybie o ile nie jest prowadzone na wniosek bezpośrednio zainteresowanego przewłaszczeniem podmiotu, powinno uwzględniać możliwość zajęcia nieruchomości przez którąkolwiek z kategorii dróg publicznych określonych w art. 2a ustawy o drogach publicznych. Minister zarzuty podniesione w odwołaniu uznał za nieuzasadnione. Wyjaśnił, że pojęcie nieruchomości zajętych pod drogę publiczną oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed dniem 1 stycznia 1999 r. Stosownie zaś do regulacji art. 1 ustawy o drogach publicznych, drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem- Z przepisu tego wynika, że nie każda droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznana za drogę publiczną. Z akt sprawy nie wynika, by droga wewnętrzna na Nieruchomości została zaliczona do odpowiedniej kategorii dróg publicznych w trybie wskazanym w ustawie o drogach publicznych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do sądu wnosząc o uchylenie decyzji jako niezgodnej ze stanem faktycznym, naruszającej dobra Skarżącego, zasady współżycia społecznego i sprzecznej z ideą wywłaszczenia i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody z [...]. W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał argumenty podniesione w odwołaniu. Wskazał, że skoro z przywołanego przez Ministra wykazu nie wynika aby przedmiotowa droga, to jest Nieruchomość, wchodziła w skład drogi krajowej nie oznacza to jeszcze, że prawnie i faktycznie jej nie stanowi. W ocenie Skarżącego przedmiotowa droga jest drogą publiczną bowiem jest ogólnie dostępna, bez ograniczeń dla ogółu użytkowników, dostawców i służb, jest dostępna dla ruchu rowerowego, pieszego i samochodowego, służy miejscowym potrzebom mieszkańców, zapewnia dojazd do położonych przy niej ośmiu posesji mieszkalnych oraz obiektów, w których prowadzona jest działalność gospodarcza, posadowione są na niej media, sieć wodociągowa, słupy i linie energetyczne. Skarżący podkreślił, że nie ma możliwości korzystania z nieruchomości i rozporządzania nią a następnie przywołał pogląd wyrażony w wyroku WSA w Lublinie z dnia 26 czerwca 2008 r. II SA/Lu 326/08 z którego wynika, że każde pozbawienie właściciela prawa własności lub znaczne ograniczenie go w wykonywaniu tego prawa zarówno gdy zostało dokonane na podstawie orzeczenia właściwego organu jak i wówczas gdy ma ono charakter jedynie faktyczny powinno się wiązać z odpowiednią rekompensatą. Skarżący podkreślił, że Skarb Państwa reprezentowany przez jednostkę samorządu terytorialnego to jest Wojewodę realizował na przestrzeni lat różne inwestycje celu publicznego w drodze działce nr [...] : energetyczne, telefoniczne, wodociągowe, kanalizacyjne, zatem sprawował faktyczne władztwo i dysponował bez ograniczeń ww. drogą jako właściciel, także czerpiąc z tego korzyści materialne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje : Skarga jest nieuzasadniona. Na wstępie wskazać należy, że nie jest możliwe "przywrócenie" decyzji Wojewody z 20 października 2005 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa własności Nieruchomości zajętej pod drogę publiczną – drogę krajową nr [...] ul. [...]. Decyzja ta wyeliminowana została z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności, zaś skarga wniesiona przez Skarżącego od decyzji Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdzającego nieważność decyzji z [...] została oddalona prawomocnym wyrokiem tutejszego sądu. Jak słusznie wskazał organ, dla możliwości stwierdzenia nabycia z mocy prawa w trybie art. 73 ust. 3 ustawy własności nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa konieczne jest ustalenie, że nieruchomość ta nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, w powyższej dacie zajęta była pod drogę publiczną i pozostawała w tejże dacie we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, że Nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, była zaś własnością Skarżącego. Odnosząc się do zaistnienia pozostałych przesłanek sąd wskazuje, że podziela w pełni ustalenia faktyczne, które legły u podstaw decyzji Ministra z [...]. W ocenie sądu, organ zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., zebrał i ocenił materiał dowodowy a w konsekwencji, poczynione ustalenia faktyczne mogły stać się punktem wyjścia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z akt administracyjnych wynika, że Nieruchomość nie wchodziła w skład drogi wojewódzkiej nr [...] ul. [...]. Nieruchomość położona jest prostopadle do powyższej drogi i stanowi drogę dojazdową do posesji przy niej położonych. Nieruchomość nie wchodziła również w skład innej drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, to jest nie została zaliczona do żadnej z kategorii dróg publicznych w trybie przewidzianym w powyższej ustawie. Zgodnie więc z art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, Nieruchomość, jako, niezaliczona do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowana w pasie drogowym tych dróg - stanowi drogę wewnętrzną. Wobec powyższego, Minister prawidłowo ustalił, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności Nieruchomości przez ani przez Skarb Państwa ani też przez jednostkę samorządu terytorialnego. Odnosząc się do argumentów podniesionych w skardze wskazać należy, że zacytowany przez Skarżącego wyrok WSA w Lublinie dotyczył innego stanu faktycznego, to jest kwestii ustalenia odszkodowanie za działki które przeszły na własność jednostki samorządu terytorialnego w związku z podziałem działek z przeznaczeniem pod drogi gminne. Tymczasem w niniejszej sprawie chodziło o ustalenia nabycia z mocy prawa własności Nieruchomości w trybie art. 73 ustawy. W sytuacji w której nie zostały spełnione ustawowe przesłanki, brak było podstaw do stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności Nieruchomości. Z treści skargi wynika, że w ocenie Skarżącego pozbawiony został możliwości korzystania z Nieruchomości i dysponowania nią. Ustosunkowując się do powyższego stwierdzenia wskazać należy, że skoro Skarżącemu przysługuje prawo własności nieruchomości, to przysługują mu również przewidziane w przepisach kodeksu cywilnego środki ochrony właściciela. Uprawnienia te mogą być realizowane na drodze odpowiednich postępowań o charakterze cywilnym. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.