I SA/Wa 360/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2015 r. sprawy ze skargi J.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania J.N., decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] o odmowie przyznania J.N. zasiłku okresowego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu 30 grudnia 2014 r. J.N. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie zasiłku okresowego z przeznaczeniem na aparat słuchowy oraz na leki i życie. W podaniu nadmienił, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zaliczył go do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe. W dniu 30 grudnia 2014 r. została przeprowadzona przez pracownika socjalnego u J.N. aktualizacja rodzinnego wywiadu środowiskowego. Ustalenia wywiadu środowiskowego wykazały, że J.N. ma 63 lata i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w budynku drewnianym, trzyizbowym, w którym zajmuje jeden pokój oraz korzysta także z pozostałych pomieszczeń w domu. Jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP w L., bez prawa do zasiłku. Posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem pracy nie wymagającej przebywania w hałasie. Jedynym źródłem dochodu J.N. był zasiłek okresowy w kwocie [...] zł, przyznany na okres od [...] listopada 2001 r. do [...] grudnia 2014 r. Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] odmówił J.N. przyznania zasiłku okresowego. Powyższa odmowna decyzja została wydana m.in. na podstawie art.11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 38 ust. 1 pkt 1 i art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013, poz.182 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą". W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że J.N. nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem domu i wszystkie opłaty reguluje jego matka. Od momentu opuszczenia zakładu karnego, tj. od [...] marca 2014 r. pozostaje na wyłącznym utrzymaniu GOPS, nie czyniąc starań na miarę swoich możliwości do zmiany swojej sytuacji. Od powyższej decyzji J.N. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.. W odwołaniu opisał swoją sytuację życiową oraz zdrowotną. Podkreślił, że z przepisów ustawy wynika, iż kwalifikuje się do świadczenia z pomocy społecznej przewidzianej w art. 38 ust. 1 i zarzucił zaskarżonej decyzji, iż została wydana z istotnym naruszeniem art. 11 i art. 107 § 3 Kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zebrany materiał dowodowy nie dawał organowi I instancji wystarczających i uzasadnionych podstaw do odmowy przyznania J.N. zasiłku okresowego, który przy spełnieniu ustawowych kryteriów ma charakter świadczenia obligatoryjnego. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] J.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi J.N. podniósł, że znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, choruje na nowotwór na ustach, raka płuc i słuch. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności zaliczył go do lekkiego stopnia na stałe, gdyż stan zdrowia nie rokuje poprawy. Skarżący nadmienił, że złożył odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W., który utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. J.N. nie zgadza się z wydanym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności na stałe z lekkim stopniem. Podniósł ponadto, że dostał także decyzję odmowną w sprawie przyznania zasiłku stałego. J.N. uważa zaskarżoną decyzję za wydaną z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniosło, że zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Zdaniem Kolegium, J.N. spełnia przesłanki do otrzymania zasiłku okresowego. Zgodnie z przepisami art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2 ustawy celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości przez wspieranie tych osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna winna zapobiegać trudnym sytuacjom życiowym przez działania w celu usamodzielnienia życiowego osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W przedmiocie zasiłku okresowego wypowiada się art. 38 ustawy który w ustępie 1 stanowi, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności, ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Pomoc w tej formie przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Stosownie do treści art. 38 ust. 2 zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. Natomiast w świetle art. 38 ust. 3 kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. Wobec powyższych unormowań organ pomocy społecznej w sytuacji, gdy ustali, że strona spełnia ustawowe warunki do przyznania przedmiotowej formy pomocy powinien przyznać to świadczenie. Uznanie administracyjne organu dotyczy takich kwestii jak wysokość świadczenia i okres na jaki może być ono przyznane. W przypadku skarżącego jego dochód ustalony zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) nie przekracza kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które aktualnie wynosi 542 zł. Powyższe wskazuje zatem że spełnia on ustawowe kryterium dochodowe. Pomimo spełniania ww. kryterium dochodowego oraz co najmniej jednej z przesłanek dysfunkcji, o których mowa w art. 38 ust. 1 ustawy, organ I instancji zaskarżoną decyzją odmówił przyznania J.N. świadczenia w formie zasiłku okresowego. Powyższe rozstrzygnięcie organ uzasadnił tym, że wnioskodawca nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem domu, nie jest zainteresowany żadną pracą i nie czyni starań na miarę swoich możliwości do zmiany swojej sytuacji. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., w przypadku J.N. nie wystąpiły przesłanki negatywne, o których mowa w art. 11 ust. 2 ustawy, które mogłoby uzasadniać odmowę przyznania zasiłku okresowego, Kolegium nie podzielając stanowiska zawartego w decyzji odmownej organu l instancji i uchyliło tę decyzję w całości oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie Kolegium, argumenty i zarzuty podniesione w skardze nie mogą rzutować na rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, która jest zasadniczo dla skarżącego korzystna i dlatego biorąc pod uwagę zaistniały stan faktyczny oraz obowiązujący stan prawny skargę należało uznać za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Poza sporem jest to, że J.N. wnioskował o przyznanie zasiłku okresowego i że spełnia przesłanki do nabycia tego zasiłku, o których mowa w art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że jest to osoba samotnie gospodarująca, bezrobotna, niepełnosprawna w stopniu lekkim i nie korzystająca ze wsparcia z innych systemów zabezpieczenia społecznego. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek okresowy (listopadzie 2014 r.), który jest miarodajny dla obliczenia dochodu skarżącego (art. 8 ust. 3 ustawy), skarżący nie przekraczał kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy (542 zł). Jego dochód stanowił zasiłek okresowy w wysokości [...] zł, co wynika z Kwestionariusza Rodzinnego Wywiadu Środowiskowego. W tej sytuacji rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., że organ pomocy społecznej nie miał podstaw do odmowy przyznania J.N. tego rodzaju świadczenia, z powołaniem się na takie okoliczności jak: brak partycypacji w kosztach utrzymania domu, niewykazanie ponoszenia kosztów leków i leczenia, niepodejmowanie zatrudnienia, nieczynienie starań do zmiany swej sytuacji osobistej. Trafnie wskazał organ odwoławczy, że orzekanie w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego, inaczej niż w przypadku zasiłku celowego (art. 39 ust. 1 i 2 ustawy), nie ma charakteru uznaniowego bowiem spełnienie warunków do jego przyznania obliguje organ do uwzględnienia wniosku w tym zakresie. Uznaniu administracyjnemu pozostawiona jest natomiast (w określonych ramach) jego wysokość i okres pobierania poprzez ustawowo określoną możliwość miarkowania tego świadczenia. Ustawa dopuszcza możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości między określonymi przepisami maksimum i minimum. Orzekając w sprawie tego zasiłku organy pomocy społecznej także obowiązane są kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy wynikającymi z przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1222/12, LEX nr 1291314). Sąd podziela także stanowisko organu odwoławczego, co do tego, że materiał dowodowy sprawy nie wskazuje na okoliczności wymienione w art. 11 ust. 2, czy art. 107 ust. 4a ustawy, mogące stanowić podstawę do odmowy przyznania zasiłku okresowego, w szczególności takiej jak: brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy zarobkowej, prac interwencyjnych, czy robót publicznych, niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W tej sytuacji SKO w S. prawidłowo wydało decyzję na podstawie art. 138 § 2 Kpa i uchyliło zaskarżoną decyzję z jednoczesnym przekazaniem Wójtowi Gminy S. sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nie budzi wątpliwości Sądu to, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, ponieważ nie ocenił sprawy z wniosku J.N. o zasiłek okresowy w aspekcie przesłanek przyznawania zasiłku okresowego, o których mowa w przepisach art. 38 ust. 1-4 ustawy oraz nie ustalił jego wysokości i okresu przyznania, z uwzględnieniem przepisów art. 38 ust. 5 i 6 ustawy oraz celów i zadań pomocy społecznej, o których mowa w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 3 ustawy. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma przy tym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, biorąc pod uwagę zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 Kpa), gwarantującą skarżącemu dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie przez organy obu instancji sprawy o zasiłek okresowy. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.