I SA/Wa 363/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] grudnia 2007 roku nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta miasta L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 roku o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską L., prawa własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], w obrębie nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] - uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i stwierdziła nabycie z mocy prawa przez gminę miejską L. prawa własności ww. nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ podał ,że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2007 roku, odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę miejską L. prawa własności nieruchomości stanowiących działki nr [...] i nr [...], motywując swoje rozstrzygniecie faktem, że sporna nieruchomość w dacie podejmowania kwestionowanej decyzji stanowiła już własność osób fizycznych na podstawie decyzji Prezydenta miasta L. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Z tego faktu organ I instancji wywodzi twierdzenie, że skoro w dniu rozstrzygania o wniosku komunalizacyjnym gminy, nieruchomość ta stanowiła własność osób fizycznych, to nie mogła podlegać komunalizacji z mocy prawa. Od powyższej decyzji Wojewody [...] odwołał się Prezydent miasta L., twierdząc, że jeżeli w dacie 27 maja 1990 roku, przedmiotowe mienie należało do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i spełniało pozostałe warunki określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawie o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), to podlegało skomunalizowaniu z mocy prawa, gdyż późniejsze zadysponowanie sporną nieruchomością nie ma w tym względzie znaczenia. Rozpatrując powyższe odwołanie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że dla skutecznego skomunalizowania mienia w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 roku wymagane jest łączne spełnienie warunków w nim wymienionych : należało uwzględnić stan faktyczny i prawny nieruchomości z dnia wejścia w życie tego przepisu (27 maja 1990 roku), mienie, które zamierza się skomunalizować winno stanowić wówczas własność Skarbu Państwa i należeć do jednego z podmiotów w nim wymienionych oraz nie podlegać wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 roku. Organ odwoławczy uznał, że komunalizacja w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku ma obowiązek uwzględnienia stanu skomunalizowanego mienia z dnia 27 maja 1990 roku, a nie z daty podejmowania decyzji. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał stanowisko zawarte w wyrokach Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 23 marca 1993 roku, I SA 1439/92, 31 marca 1998 roku, I SA 1407/97, 18 września 2001 roku, I SA 694/00, 13 lutego 2007 roku, I OSK 501/06. W konsekwencji organ II instancji uznał, ze decyzja Wojewody [...] nie mogła zostać utrzymana w mocy. Ponieważ z materiału dowodowego, w tym z odpisu księgi wieczystej nr [...], decyzji Urzędu Dzielnicowego L. z dnia [...] czerwca 1986 roku oraz decyzji Miejskiego Zarządu Geodezji z L. z dnia [...] marca 1983 roku wynika, że sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 roku stanowiła własność państwową, należała wtedy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego oraz nie podlegała wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa - to jako położona wówczas na obszarze gminy miejskiej L. stała się z mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku mieniem tej gminy. Z tych względów orzeczono jak w osnowie decyzji. Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. S. - zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku poprzez błędną wykładnię polegającą na ustaleniu , że zachodzą pozytywne przesłanki komunalizacji, w sytuacji, gdy prawo własności nieruchomości na dzień wydania decyzji administracyjnej przysługuje osobom trzecim a nie Skarbowi Państwa oraz naruszenie prawa procesowego tj. art. 28 kpa poprzez pominięcie właścicieli nieruchomości jako strony postępowania, art.77 i 80 kpa poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, art. 107 § 1 kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego w stosunku do stanowiska Wojewody [...], art. 10 kpa poprzez brak zapoznania strony z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji merytorycznej, art. 7 i 8 kpa poprzez naruszenie zasady praworządności i zaufania do organów administracji państwowej. W konkluzji skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. W myśl przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych (...), przy czym - zgodnie z § 2 tego artykułu - kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się uchybień, które skutkować musiały uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony może być więc wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia istnienia interesu lub obowiązku danego podmiotu. Komunalizacja mienia państwowego, uregulowana w ustawie z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), dotyczy stosunków własnościowych pomiędzy Skarbem Państwa a gminą. W postępowaniu komunalizacyjnym organ rozstrzyga kwestię nabycia własności mienia Skarbu Państwa przez właściwą gminę wraz ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich (art. 9 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.). W orzecznictwie administracyjnym utrwalony jest pogląd, że stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., są Skarb Państwa i właściwa gmina. Wyrażony jest jednak także pogląd, że inny podmiot może być uznany za stronę postępowania komunalizacyjnego tylko wówczas, gdy wykaże, że jest właścicielem komunalizowanej nieruchomości lub jej użytkownikiem wieczystym. Skarżący legitymuje się tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości , bowiem jest właścicielem skomunalizowanej nieruchomości. Wynika to bezspornie z akt administracyjnych , w których znajduje się protokół badania księgi wieczystej nr [...], z którego wynika, że własność działek nr [...] i [...] przysługuje małżonkom K. i G. S. na zasadzie wspólności ustawowej oraz decyzja Prezydenta miasta L. z dnia [...] sierpnia 1999 roku nr [...] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności . Tymczasem w wykazie podmiotów , którym zaskarżona decyzja miała zostać doręczona brak jest nazwisk aktualnych właścicieli skomunalizowanej nieruchomości. Za uznaniem aktualnego właściciela nieruchomości za stronę postępowania komunalizacyjnego przemawia również to, że chociaż nabycie własności na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych następuje z mocy prawa z chwilą wejścia ustawy w życie, to stwierdzenie owego przejścia prawa , stosownie do art. 18 ust. 1, - wymaga decyzji wojewody. Decyzja ta stanowi akt deklaratoryjny, ale konieczny i zawierający element konstytutywny, dopiero bowiem od chwili jej wydania gmina może powoływać się na swoje prawo własności . Z tego względu nie można zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji , że należy brać pod uwagę jedynie stan prawny nieruchomości istniejący w dacie 27 maja 1990 roku . Reasumując stwierdzić należy , że skarżącemu , który legitymuje się tytułem własności do gruntu przysługuje przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym , Fakt ten daje podstawę do stwierdzenia przez Sąd, iż w toku postępowania administracyjnego zostały naruszone przepis art.10 § 1 , 28 , 77 i 80 kpa k.p.a w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy . W ponownym postępowaniu organ administracji winien zwrócić uwagę na krąg podmiotów uczestniczących w sprawie w charakterze strony i zapewnić im prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c , art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.