I SA/Wa 368/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. J., M. D., E. K., I. F., J. Z., L. Z., M. M., R. M. i Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego w części oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2011r. nr [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1967 r. nr [...] orzeczono o odmowie przyznania spadkobiercom S.B. prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia wystąpili P.M., J.M., A. T., J. T., P. T., M. T., A. T. i K. W. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność powyższego orzeczenia. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnieśli lokatorzy budynku położonego przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] marca 200 8r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, a następnie po wniesieniu na powyższą decyzję skargi do Sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyliło decyzję z dnia [...] marca 2008 r. W obrocie prawnym pozostała więc decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w wyniku wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] stwierdziło nieważność własnej decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] z uwagi na skierowanie jej do nieżyjącej strony postępowania K. W. W związku z powyższym pozostał do rozpatrzenia wniosek z dnia [...] sierpnia 2006 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego z dnia [...] kwietnia 1967 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1967 r. nr [...] w stosunku do gruntu związanego z własnością lokali mieszkalnych o numerach: [...], [...], [...],[...] i [...] znajdujących się w budynku przy ul. [...], zostało wydane z naruszeniem prawa, jednakże wobec zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych nie można stwierdzić jego nieważności w tym zakresie. W pozostałym zakresie Kolegium stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1967 r. nr [...] odmawiającego następcom prawnym byłego właściciela ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] Nr [...] Nr hip. [...], wydzielonej z księgi wieczystej nieruchomości [...], jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu jedyną przesłanką upoważniającą organ administracji do odmowy przyznania dotychczasowemu właścicielowi lub jego następcom prawnym prawa własności czasowej był brak możliwości pogodzenia korzystania z gruntu nieruchomości przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem tego gruntu wg planu zabudowy. Tymczasem jak ustaliło Kolegium podstawą odmowy ustanowienia prawa własności czasowej w niniejszej sprawie nie był w ogóle obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego. Organ dekretowy nie przedstawił żadnego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym organ nadzoru uznał, że kwestionowane orzeczenie dekretowe rażąco narusza prawo, a więc wystąpiła przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium podniosło, że orzekając w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji należy z urzędu zbadać czy w sprawie nie doszło do okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., tzn. czy w sprawie nie zaszły nieodwracalne skutki prawne. Kolegium ustaliło, że w budynku przy ul. [...] znajdują się lokale mieszkalne, których część została zbyta na rzecz najemców (lokale nr [...], [...], [...], [...] i [...]) w drodze umów notarialnych, zawartych na podstawie protokołów uzgodnień warunków sprzedaży lokali, a więc wyłącznie w drodze cywilnej. W związku z powyższym w ocenie organu nadzoru w odniesieniu do gruntu przedmiotowej nieruchomości związanego z ustanowieniem użytkowania wieczystego na rzecz właścicieli tych lokali kwestionowane orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne. Wskutek złożonego przez P. M., J. M., J. T., P. T., M. T., A. T., E.D. i J.T. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy podzielając argumentację zawartą we wcześniejszej decyzji. Jednocześnie Kolegium ustaliło, że decyzja z dnia [...] listopada 2011 r. została skierowana do nieżyjącej strony postępowania-E. S., której następcy prawni K. K. i K.S. zbyły lokal mieszkalny nr [...] M. i T. S. W związku z tą okolicznością Kolegium doręczyło decyzję z dnia [...] listopada 2011r. M. i T.S. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: A.J., R. i B.O., Z.B., W. R., M.D., Z. B., I. F., M. M., L. i J. Z., E. K. i R. M. zarzucając jej: - naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji skierowanej do osoby nieżyjącej, tj. E. S; - naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez odmowę dopuszczenia do postępowania w charakterze strony najemców lokali mieszkalnych, którym gmina zaoferowała sprzedaż tych lokali na podstawie art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również poprzez przyznanie przymiotu strony osobom, które nie udowodniły swojego tytułu do spadku po dawnym właścicielu przedmiotowej nieruchomości, gdyż przedstawiony odpis postanowienia spadkowego po S. B. nie zawiera stwierdzenia, iż jest to postanowienie prawomocne; - naruszenie art. 7 k.p.a.; - naruszenie art. 34 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 34 ust. 4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na podstawie którego najemcom lokali przysługuje pierwszeństwo w ich nabyciu. W uzasadnieniu skargi rozwinięto jej zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę: B. O., R. O., W. R. i Z. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na wstępie Sąd zbadał legitymację skarżących do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] listopada 2011 r. wydaną po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. M., J. M., J. T., P. T., M. T., A. T., E.D. i J. T.- następców prawnych dawnego właściciela nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 87). W związku z powyższym bezspornym jest, że o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność, bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. I SA 1748/83). W postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być on oparty także o przepisy prawa procesowego lub ustrojowego. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424). Innymi słowy rzecz ujmując, podmiot nie mający interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej (np. organ, który wydał decyzję w I instancji) podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi. Jak podnosi się w literaturze, związek normatywny między omawianym interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu a postępowaniem administracyjnym wyraża się tym, że postępowanie "dotyczy" interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu. Oznacza to, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązku innego podmiotu. W pierwszym przypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni w tym znaczeniu, że decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, w drugim - postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach, lecz jedynie oddziaływuje na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, s. 239). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, ze zaskarżona decyzja została wydana po wniesieniu przez P. M., J. M., J. T., P. T., M. T., A. T., E. D. i J. T. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. Zauważyć należy, że adresatami zarówno decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. jak i zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. byli jedynie następcy prawni dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości, właściciele lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku przy ul. [...], Gmina Miejska K. i Prezydent W. i to te podmioty były legitymowane do wniesienia na decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. skargi do sądu administracyjnego. Tymczasem skarga została wniesiona przez A.J., Z. B., M. D., I. F., M. M., L. i J. Z., E. K. i R. M. – najemców lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...], a więc osoby, które nie posiadają interesu prawnego w sprawie dotyczącej rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez P. M., J. M., J.T., P. T., M. T., A. T., E. D. i J. T. i w związku z powyższym nie są legitymowani do wniesienia skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego. W tej sytuacji wniesioną skargę należało oddalić. Dodać należy, że skarżący w dniu 30 listopada 2011 r. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r., który nie został rozpatrzony. W związku z powyższym skarżącym przysługują uprawnienia wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, z których mogą skorzystać w celu rozpatrzenia przez Kolegium ich wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.