I SA/Wa 389/15

WyrokWSA w Warszawie2015-07-10

Skład orzekający: Anna Wesołowska, Marta Kołtun-Kulik, Elżbieta Lenart

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda, uchylając decyzję organu I instancji w części i przekazując sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania, naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące formy rozstrzygnięć organu odwoławczego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu I instancji w części i przekazując sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania, naruszył art. 138 k.p.a. Przepis ten nie przewiduje takiej formy rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy może uchylić decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2 k.p.a.), lub uchylić decyzję w części i orzec co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Wydanie decyzji nieprzewidzianej w kodeksie postępowania administracyjnego stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 1945 r. Prezydent odmówił przyznania odszkodowania za grunt i budynek, wskazując na niespełnienie przesłanek z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta w części dotyczącej odszkodowania za grunt i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że organ I instancji nie udowodnił niespełnienia przesłanki utraty faktycznego władania nieruchomością. W pozostałej części decyzja Prezydenta stała się ostateczna. Skarżąca wniosła skargę na decyzję Wojewody, kwestionując naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. oraz błędną wykładnię pojęcia 'dom jednorodzinny'.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...].

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2015 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w części decyzji w sprawie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] 1. stwierdza nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej B. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w części odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżona decyzja Wojewody została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Nieruchomość [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279). Aktualnie opisana nieruchomość stanowi własność [...] dz. ew. nr [...] oraz własność Skarbu Państwa dz. ew. nr [...]. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego [...] z dnia [...] grudnia 1948 r., nr [...] przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność W. W., H. P., Z. B. i P. W. Następcami prawnymi dawnych właścicieli nieruchomości są E. T., A. K. i B. K. W dniu 12 października 2005 r. E. T., A.K. i B.K. wystąpiły z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...]. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] uchylił ww. decyzję Prezydenta [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji wskazując, że Prezydent nie odniósł się do całości zgłoszonego przez wnioskodawczynie żądania. W ocenie Wojewody żądanie zawarte w piśmie precyzującym wniosek stron z dnia 29 maja 2006 r. swym zakresem obejmowało zarówno żądanie ustalenia odszkodowania za grunt nieruchomości [...], jak też za posadowiony na gruncie budynek. Prezydent [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] odmówił B. K., A. K. i M. T. ustalenia odszkodowania zarówno za działkę wchodzącą w skład dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...] jak i za znajdujący się na gruncie budynek. Organ wskazał, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy reguluje obecnie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane tylko za: 1) gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r.; 2) dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., lub 3) działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu (a więc przed 21 listopada 1945 r.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W przedmiotowej sprawie, przy stwierdzeniu braku jednej z przesłanek dotyczących działki oraz budynku, nie jest możliwe przyznanie odszkodowania. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z Ogólnym planem zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. nieruchomość [...] położona była w strefie [...], w której obowiązywała zabudowa [...]. Powyższy plan zawierał wielkości maksymalne, a nie minimalne określone w danej strefie, jak również wysokość i gęstość zabudowań, których nie można było przekroczyć co oznacza, że przedmiotowa nieruchomość nie mogła być zabudowana budynkiem wyższym niż [...] a powierzchnia zabudowy nie mogła przekroczyć 50%. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Prezydent podniósł, że w przedmiotowej sprawie istnieje konieczność ustalenia czy w świetle ww. ogólnego planu zabudowy istniała prawna możliwość wybudowania na niej domu jednorodzinnego, a nie ustalenie, czy działka ta była faktycznie zabudowana domem jednorodzinnym. Prezydent zauważył, iż biorąc pod uwagę, że w danej strefie nie można przekroczyć określonej w planie ogólnym wysokości i gęstości zabudowań niniejsza nieruchomość nie mogła być zatem zabudowana budynkiem wyższym niż czterokondygnacyjny a powierzchnia zabudowy nie mogła przekroczyć 50%. Przy czym przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] nie zawierały definicji domu jednorodzinnego, nie były zatem określone "rozmiary" domu, który mógł spełniać taką funkcję. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że w takiej sytuacji możliwe jest posługiwanie się definicją domu jednorodzinnego określoną w przepisach obowiązujących w dacie orzekania o odszkodowaniu. Art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, jako dom jednorodzinny rozumie budynek wolnostojący albo w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Zatem, mając na uwadze, że powierzchnia nieruchomości oznaczonej nr hip. [...] wynosi [...] m2 Prezydent stwierdził, że po podzieleniu nieruchomości na trzy mniejsze działki budowlane na gruncie można było wybudować trzy budynki w zabudowie szeregowej, które spełniałyby kryteria zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, wymogi ww. planu z 1931 r. oraz warunki techniczne niezbędne do realizacji takiej zabudowy określone w obecnie obowiązującym prawie. W konsekwencji, organ I instancji wskazał, że grunt przedmiotowej nieruchomości mógł być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, a zatem nieruchomość spełnia pierwszy z warunków umożliwiających przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną. W kwestii drugiej przesłanki dotyczącej przyznania odszkodowania za działkę, tj. pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r., Prezydent zauważył, iż przez faktyczne władanie rozumie się nie tylko efektywne korzystanie z nieruchomości, ale także możliwość takiego korzystania, choćby władający nieruchomością nie czynił z niej użytku. Przesłanka ta może być dostatecznie zobiektywizowana w zasadzie wyłącznie poprzez ustalenie o objęciu faktycznego, rzeczywistego władztwa przez Państwo. Chodzi tu o faktyczne przejęcie władztwa, a nie o objęcie w posiadanie w rozumieniu dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Na podstawie dokumentów z akt administracyjnych Prezydent ustalił, że nieruchomość położona przy [...] pozostawała w zarządzie i użytkowaniu [...] i została zajęta pod [...]. Sąd Grodzki [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 1947 r. przywrócił posiadanie tej nieruchomości jej prawowitym właścicielom, lecz ze względu na znaczne nakłady, poczynione przez [...] na tej nieruchomości nie przekazano jej właścicielom. Znajdujący się na gruncie przedmiotowej nieruchomości budynek mieszkalny zbudowany został w 1930 r. Zasiedlanie lokali mieszkańcami [...] rozpoczęło się od 1940 r. W budynku przy [...] znajdowało się [...] lokali mieszkalnych, w których nie był zameldowany żaden z byłych właścicieli ani ich następców prawnych. Ponadto, jak wynika z pisma Wydziału Infrastruktury [...] z dnia [...] stycznia 2014r. część ww. nieruchomości ([...]) przejęta została pod budowę ulicy [...]. Przy czym ulica [...] na odcinku [...] została wybudowana w latach 30 - tych XX wieku. Droga gruntowa zlokalizowana na dz. ew. nr [...] powstała w latach 40 - tych XX wieku do obsługi przyległych terenów. Teren pomiędzy [...] był zagrodzony i pozostawał we władaniu [...]. Wobec powyższego organ I instancji uznał, że byli właściciele utracili faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., co oznacza, że druga z przesłanek ustalenia odszkodowania za działkę budowlaną w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie została spełniona. Natomiast, w kwestii przesłanki dotyczącej przyznania odszkodowania za dom jednorodzinny, tj. terminu utraty własności budynku organ I instancji wyjaśnił, iż objęcie niniejszego gruntu przez Gminę nastąpiło w dniu [...] listopada 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...]. Termin do składania wniosków upłynął w dniu [...] maja 1949 r. W dniu 22 marca 1949 r. byli właściciele złożyli wniosek o przyznanie im za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1969 r. Nr [...] odmówiono wnioskodawcom przyznania prawa własności czasowej i jednocześnie stwierdzono, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Państwa. W tej sytuacji należy uznać, że budynek znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność Skarbu Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Następnie organ I instancji podniósł, że przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawiera definicji domu jednorodzinnego na potrzeby ustalenia odszkodowania. Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych Prezydent wskazał (odwołując się do orzecznictwa sądowego), że skoro art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami odwołuje się do kryteriów obowiązujących przed dniem wejścia w życie dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy to pojęcie dom jednorodzinny należy rozumieć w znaczeniu jakie mu wówczas nadawano, tj. budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni i izb. Przez pojęcie budynek jednorodzinny, czy dom jednorodzinny należy rozumieć taki budynek, który miałby służyć jednej rodzinie, zaś jego wielkość zależeć mogła tylko od możliwości ekonomicznych i potrzeb rodziny. Prezydent wskazał, że z materiału dokumentacyjnego wynika, iż na ww. nieruchomości znajdował się budynek [...], Budynek zawierał: [...]. Natomiast z informacji zawartych w książce meldunkowej przekazanej przez Delegaturę Biura Administracji i Spraw Obywatelskich [...] ustalono, że w budynku przy ul. [...] znajdowało się [...] lokali mieszkalnych. W konsekwencji, organ I instancji stwierdził, że skoro w budynku tym znajdowało się [...] lokali mieszkalnych i były one zajmowane przez więcej niż jedną rodzinę to świadczy to o tym, iż dom zaspokajał potrzeby mieszkaniowe więcej niż jednej rodziny, a to skutkuje brakiem spełnienia przesłanki dotyczącej zaspokojenia przez dom jednorodzinny potrzeb mieszkaniowych jednej rodziny. W tym stanie rzeczy Prezydent uznał, iż dom nie może zostać uznany za dom jednorodzinny w rozumieniu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami a wobec tego należy odmówić wnioskodawcom przyznania odszkodowania w tym zakresie. Pismem z dnia 2 grudnia 2014 r. B. K., A. K. oraz E. T. złożyły odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji wskazując na nieodniesienie się do wszelkich okoliczności sprawy w tym, do okoliczności utraty faktycznego władania nieruchomością przez dawnych jej właścicieli w 1942 r. oraz do faktu przywrócenia im posiadania w 1947 r. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] uchylił decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w części odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wojewoda wskazał, że Prezydent prawidłowo ustalił, że przedmiotowa nieruchomość spełnia pierwszą z wymienionych przesłanek dotyczących przyznania odszkodowania za działkę, a więc, że nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Organ odwoławczy bowiem stwierdził, że potraktowanie Ogólnego planu zabudowania [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. jako dowodu adekwatnego do ustalenia przesłanki możliwości przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne jest w niniejszej sprawie wystarczające. Z kolei, oceniając kwestię spełnienia przez wnioskodawców drugiej z przesłanek, tj. utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością, Wojewoda zarzucił organowi I instancji, iż ten nie udowodnił (wobec braku dokumentacji stwierdzającej całkowity obszar zamierzonej i zrealizowanej inwestycji w postaci [...]), że przesłanka ta nie została spełniona co do całości jej powierzchni. Organ wskazał, że ani z pisma Naczelnika [...] z dnia [...] czerwca 1952 r. ani z wykazu nakładów poczynionych przez [...] ani z innej dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wynika bowiem, że cała powierzchnia objęta żądaniem odszkodowania nie kwalifikuje się do niego. Zgodnie z kartą inwetaryzacyjną nieruchomości nr hip. [...], sporządzoną przez Zarząd Miejski [...], na nieruchomości tej znajdowały się [...] budynki - [...].[...]. Organ odwoławczy podniósł także, że w zapisach ekspertyzy technicznej nr [...] w sprawie wartości użytkowej poddasza budynku mieszkalnego przy ul. [...] z dnia [...] stycznia 1992 r. odnaleźć można opis powierzchni i usytuowania budynku, który potwierdza, iż budynek mieszkalny wielorodzinny posadowiony przy ul. [...] w latach 30 - tych ubiegłego wieku nie mógł zajmować całej powierzchni działki hip. [...]. Ponadto, Wojewoda stwierdził, iż brak jest ustaleń w decyzji organu I instancji co do zakresu stanu zagospodarowania pozostałej, poza zajętą pod budynek wielorodzinny dla lokatorów meldowanych na zlecenie [...], części, a więc organ odwoławczy nie ma możliwości odniesienia się do kwestii, czy dawni właściciele nieruchomości hip. [...] nie mogli faktycznie korzystać z pozostałej części nieruchomości. Zdaniem Wojewody organ I instancji nie zbadał również jaka powierzchnia nieruchomości zaplanowana została do przekazania [...] - czy stanowiło to całość terenu nieruchomości ozn. jako [...]. Zdaniem Wojewody poprzez niezgromadzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nie można określić, czy poprzedni właściciele - w dacie 5 kwietnia 1958 r. - mieli możliwość efektywnego korzystania z nieruchomości położonej przy ul. [...]. Odnosząc się natomiast do prawidłowości ustaleń organu I instancji, iż ulica [...] na odcinku [...] została wybudowana w latach 30 - tych XX wieku, organ odwoławczy wskazał, że przynależność spornej części nieruchomości stanowiącej obecnie działki nr [...] - cz. do drogi powinna jednoznacznie wynikać z dokumentu geodezyjnego sporządzonego przez osobę uprawnioną, np. z mapy z zaznaczeniem granicy działki przed wejściem w życie dekretu z 1945 r. (z uwzględnieniem jej położenia i przeznaczenia w planie zabudowy [...]) z nakładką na tę mapę z zaznaczonymi granicami obecnej spornej części działki. Dokument taki w aktach nie istnieje. Wymagane jest również aby skonkretyzować jaki numer ewidencyjny i jaką dokładnie jego część stanowi aktualnie sporna część nieruchomości ozn. nr hip. [...] z powołaniem dokumentów z jakich to wynika i z uwzględnieniem historycznych przekształceń. Nadto, ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, czy ulica [...] w dacie wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy była ulicą o charakterze publicznym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1921 r., Nr 6, poz. 32), obowiązującej na dzień wejścia w życie dekretu z 1945 r., czy też o innym przeznaczeniu. Z kolei, odnosząc się do odmowy przyznania odszkodowania za dom jednorodzinny Wojewoda (za organem I instancji) wskazał, że w wyniku rozpoznania wniosku właścicieli dekretowych Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z dnia [...] października odmówiło przyznania własności czasowej i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przy ul. [...] przeszły na własność Państwa. Oznacza to, że budynek położony w [...], ozn. hip. [...] przeszedł na własność Skarbu Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ odwoławczy wskazał jednak, że budynek posadowiony na gruncie dekretowym nie posiadał charakteru jednorodzinnego. Wojewoda podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji w tym zakresie wskazując dodatkowo, że wielorodzinny charakter budynku potwierdza również ekspertyza techniczna z dnia [...] stycznia 1991 r., nr [...]. Powyższe oznacza, że brak jest podstaw do przyznania odszkodowania za dom jednorodzinny. W konsekwencji, Wojewoda stwierdził, że z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśniającego w stosunku do istotnych okoliczności sprawy w zakresie ustalenia odszkodowania za samą nieruchomość o powierzchni [...] w części terenu pod placem oraz pozostałej jej części o powierzchni [...] - pod ulicą [...], należało w niniejszej sprawie zastosować art. 138 § 2 k.p.a., tj. uchylić decyzję z dnia [...] listopada 2014 r. w tym zakresie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji z nakazem uzupełnienia materiału dowodowego według wskazań (zasada dwuinstancyjności). Natomiast, w zakresie odmowy ustalenia odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie hip. [...] decyzja z dnia [...] listopada 2014 r. stała się, wraz z wydaniem decyzji organu odwoławczego, ostateczna. Ze skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wystąpiła B. K., reprezentowana przez adwokata P. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji w części podczas gdy art. 138 k.p.a. nie przewiduje takiego rozstrzygnięcia w katalogu rozstrzygnięć organu II instancji, a dopuszczalne jest wyłącznie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w całości oraz naruszenie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wadliwą wykładnię pojęcia "dom jednorodzinny" polegającą na przyjęciu, że decydujące znaczenie dla oceny, że budynek jest domem jednorodzinnym ma faktyczny sposób jego wykorzystywania, podczas gdy prawidłowa wykładnia pojęcia powinna odbywać się ww. oderwaniu od faktycznego sposobu wykorzystywania budynku w dniu wejścia w życie dekretu. W uzasadnieniu skargi strona podniosła argumenty na potwierdzenie zasadności postawionych organowi zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Sąd podkreśla, że uprawnienia organu odwoławczego zostały w sposób wyczerpujący unormowane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 138 k.p.a. ściśle określa kompetencje decyzyjne tego organu co oznacza, że podjęte przez niego rozstrzygnięcie winno przyjąć postać jednej z decyzji wskazanych w tym przepisie. Powoduje to, że Wojewoda [...] może wydać decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Dodatkowo, w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Określone w art. 138 § 1 i 2 k.p.a. rodzaje rozstrzygnięć są przy tym bezwzględnie wiążące dla organu w tym znaczeniu, że decyzja która nie mieści się w ramach tego przepisu stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 1993 r., sygn. akt IV SA 1245/92, niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 408/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 454/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 196/09 – centralna baza orzeczeń NSA). Bezwzględne związanie organu odwoławczego rodzajami rozstrzygnięć wskazanymi w art. 138 § 1 i 2 k.p.a. bez wątpienia pozwala w pełni zachować wymóg precyzyjności oraz jednoznaczności rozstrzygnięć organu II instancji, stanowiąc w tym ujęciu podstawowe ograniczenie organu odwoławczego w możliwości formułowania sentencji decyzji drugoinstancyjnej. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że ustawodawca nie przewidział możliwości wydania przez organ odwoławczy decyzji, mocą której uchylona zostaje decyzja organu I instancji w części i w tym zakresie zostaje ona przekazana do ponownego rozpoznania (w niniejszej sprawie w zakresie odmowy przyznania odszkodowania za działkę). Przepis art. 138 k.p.a. dopuszcza uchylenie częściowe decyzji ale w takim przypadku, obowiązkiem organu odwoławczego jest orzeczenie, co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przekazując natomiast sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, organ odwoławczy może jedynie uchylić decyzję w całości (art. 138 § 2 k.p.a.). Ponadto, Sąd zwraca uwagę na sprzeczność rozstrzygnięcia decyzji z jej uzasadnieniem. Organ odwoławczy jako podstawę swojej decyzji uczynił art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi o uchyleniu decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu zaś decyzji Wojewoda wskazał, że w zakresie odmowy ustalenia odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie hip. [...] podziela stanowisko organu I instancji i wraz z wydaniem decyzji organu odwoławczego decyzja z dnia [...] listopada 2014 r. stała się ostateczna. Biorąc pod uwagę przede wszystkim to, że Wojewoda wydał nieprzewidzianą w kodeksie postępowania administracyjnego decyzję, Sąd uznał, że w ten sposób dopuścił się naruszenia art. 138 k.p.a. w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 k.p.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 powołanej ustawy, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło