I SA/Wa 405/20
WyrokWSA w Warszawie2020-04-03
Skład orzekający: Sędzia WSA Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, w sytuacji gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji naruszył bowiem art. 149 § 2 k.p.a., nie przeprowadzając postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania, a tym samym naruszył art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., wydając przedwczesną decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. Konieczność wyjaśnienia sprawy w zakresie przyczyn wznowienia postępowania miała istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu E. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wznowienie postępowania nastąpiło z urzędu na skutek sprzeciwu prokuratora, który zarzucił, że pierwotna decyzja z 2007 r. została wydana w wyniku przestępstwa (art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.). Organ I instancji odmówił uchylenia decyzji, nie badając przyczyn wznowienia. SKO uchyliło tę decyzję, wskazując na naruszenie przez organ I instancji art. 149 § 2 k.p.a. E. S. wniosła sprzeciw, twierdząc, że SKO błędnie zastosowało art. 138 § 2 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw E. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu E. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu oddala sprzeciw.
Decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania prokuratora delegowanego do Prokuratury Regionalnej we [...], działając na podstawie art 138 § 2 k.p.a., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2019 r., nr [...], i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Prezydent [...] decyzją z [...] maja 2007 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku złożonego dnia 16 lutego 1949 r. przez dawnego właściciela hipotecznego – J.S. o ustanowienie prawa własności czasowej:
1) ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu
o powierzchni [...] m2, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej Kw nr [...] położonego w [...] przy ul. [...] na rzecz: E. S. w 2/4 części, I. J. w 1/4 części, A. S. w 1/4 części,
2) orzekł o przeniesieniu nieodpłatnie za zaliczeniem nakładów własności budynku mieszkalnego, znajdującego się na przedmiotowym gruncie na rzecz: E. S. w 2/4 części, I. J. w 1/4 części, A. S. w 1/4 części,
3) ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu w wysokości [...] zł – stanowiący 0,3% ceny gruntu;
4) odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]" - dz. [...], stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...] i [...] - wszystkie w obrębie [...], znajdujących się w ciągu komunikacyjnym.
Pismem z 19 czerwca 2018 r. prokurator delegowany do Prokuratury Regionalnej we [...] wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] sprzeciw od ww. ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2007 r., nr [...] - zarzucając zaskarżonej decyzji, że została wydana w warunkach określonych w przepisie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. w wyniku przestępstwa typizowanego przepisem art. 228 § 1 k.k. - polegającego na przyjęciu przez pełniącego funkcję publiczną podinspektora ówczesnego Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] korzyści majątkowej w kwocie [...] zł w zamian za wydanie zaskarżonej decyzji - którego popełnienie jest oczywiste.
Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...], działając z urzędu, postanowieniem z [...] września 2018 r., nr [...],
1) na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. w zw. z art. 186 k.p.a. wznowiło postępowanie
w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta [...] z [...] maja 2007 r., nr [...];
2) na podstawie art. 150 § 2 k.p.a. wyznaczyło Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Następnie Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...], odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2007 r., nr [...].
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że prowadząc postępowanie badał m. in.:
1. czy złożony wniosek dekretowy złożony był w ustawowym terminie;
2. czy wniosek dekretowy został złożony przez uprawnionego;
3. czy dla przedmiotowej nieruchomości był uchwalony plan zagospodarowania i czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego.
Następnie organ podniósł, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. nr 50 poz. 279), dalej jako dekret. Procedurę obejmowania w posiadanie określało rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., a następnie rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. Objęcie niniejszego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], w którym obszar określano osiami ulic, granicą miasta, brzegiem rzeki. Od tej daty liczy się termin zawity na złożenie wniosku o prawo rzeczowe do nieruchomości, który w tym przypadku upłynął w dniu 16 lutego 1949 r.
Zaznaczył, że z materiału dowodowego wynika, iż dawny właściciel hipoteczny – J. S. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej złożył 16 lutego 1949 r., a więc zarówno dochował ustawowego terminu, jak i wniosek złożony został przez osobę uprawnioną.
Organ stwierdził też, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przedmiotowy teren był przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową, a więc i ta przesłanka została spełniona.
W dalszej części uzasadnienia Prezydent wskazał, iż w toku postępowania spadkobiercy dawnych właścicieli ponowili wniosek o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania gruntu dokumentując swoje prawa do nieruchomości, tj.:
- akt notarialny z [...] marca 1949 r., Rep. Nr [...], którym J. S. sprzedał S.R. i F. S. w częściach równych niepodzielnie przysługujące mu prawa i roszczenia do nieruchomości, położonej w [...], oznaczonej jako "[...]" nr [...] o pow. [...] m2;
- postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] września 1990 r., sygn. akt [...] Ns [...], stwierdzające, że:
1. spadek po S. R. na podstawie ustawy nabyła żona J. R. w 1/3 części oraz dzieci: E.S. i M. R. - każde z nich po 1/3 części;
2. spadek po J. R. na podstawie ustawy nabyły dzieci: E. S. i M. R. - każde z nich po 1/2 części;
- postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] lipca 1977 r., sygn. akt
[...] Ns [...], stwierdzające, że spadek po M. R. nabyła
w całości jego siostra – E. S.;
- postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] października 1992 r., sygn. akt [...] Ns [...], stwierdzające, że spadek po F. S. na podstawie ustawy nabyli: żona C. S. oraz dzieci I. J. i A. S. po 1/3 części każde z nich;
- postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] sierpnia 2005 r., sygn. akt [...] Ns [...], stwierdzające, ze spadek po C. S. na podstawie ustawy nabyli: córka I. J. oraz syn A. S. - po 1/2 części każde z nich.
W związku z tym organ uznał, że stronami, którym przysługują roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu są: E. S. w 1/2 części, I. J. w 1/4 części oraz A. S. w 1/4 części.
Zauważył również, iż na przedmiotowym gruncie znajduje się budynek mieszkalny, wzniesiony po 1945 r. przez poprzednika prawnego ww. osób, na podstawie promesy znak: [...] z [...] lipca 1949 r. Zaś ze zgromadzonych dokumentów wynika, że przedmiotowa nieruchomość nie była nigdy w zarządzie i administracji ZAN [...].
Podsumowując organ stwierdził, że - w świetle ww. ustaleń oraz przedłożonych przez strony dokumentów potwierdzających tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości oraz następstwo prawne po dawnych właścicielach - należało orzec o ustanowieniu prawa wieczystego użytkowania do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2, oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], dla którego Sąd Rejonowy [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą [...]. Dodał, że powyższa nieruchomość położona przy ul. [...] spełnia warunki określone w art. 7 ust. 2 dekretu.
Natomiast w myśl art. 7 ust. 3 dekretu, w przypadku, gdy została wydana decyzja pozytywna to następnie powinna zostać zawarta umowa. Zobowiązanie to winno wynikać z decyzji. Ten warunek również został spełniony.
Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta [...] odwołanie złożył prokurator delegowany do Prokuratury Regionalnej we [...] - zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 149 § 2 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2007 r.,
nr [...], z uwzględnieniem stwierdzonej wady wymienionej w art. 145
§ 1 pkt 2 k.p.a. oraz okoliczności z art. 146 § 1 k.p.a., które to stanowi podstawę do wydania orzeczenia w trybie art. 151 § 2 k.p.a.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], działając na podstawie art 138
§ 2 k.p.a., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w sprawie postępowanie zostało wznowione z urzędu postanowieniem własnym z [...] września 2018 r., nr [...] - w związku ze sprzeciwem prokuratora delegowanego do Prokuratury Regionalnej we [...] od decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2007 r., nr [...]. Jednocześnie SKO na podstawie art. 150 § 2 k.p.a. wyznaczyło tym postanowieniem Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Organ odwoławczy zauważył, że przyczyną wznowienia było powołanie się na wadę postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.
Prokurator zarzucił zaskarżonej decyzji, że została wydana w warunkach określonych art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. w wyniku przestępstwa typizowanego przepisem art. 228 § 1 k.k., polegającego na przyjęciu przez pełniącego funkcję publiczną podinspektora ówczesnego Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] korzyści majątkowej w kwocie [...] zł w zamian za wydanie zaskarżonej decyzji. Dodał, iż popełnienie przestępstwa jest oczywiste.
Kolegium wskazało, że obowiązkiem organu I instancji w pierwszej kolejności było ustalenie, czy przedmiotowe postępowanie dotknięte było wadą określoną art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., a zatem - czy decyzja kończąca to postępowanie wydana była w wyniku przestępstwa. Przy czym organ zobligowany był uwzględnić przesłanki określone
art. 145 § 2 k.p.a.
Następnie stwierdziło, iż w niniejszej sprawie organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania co do przyczyn wznowienia, tj. ustalenia, czy wskazana w sprzeciwie prokuratora wada postępowania, uwzględniając postanowienia art. 145 § 2 k.p.a., miała miejsce. Wskazało też, że postępowanie co do przyczyn wznowienia następuje w postępowaniu rozpoznawczym.
W związku z powyższym Kolegium uznało, iż organ I instancji bez wątpienia naruszył art. 149 § 2 k.p.a. - jak zasadnie podniesiono w odwołaniu. W konsekwencji, organ I instancji naruszył także art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. może mieć bowiem miejsce tylko wówczas, gdy organ stwierdzi brak podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a., tj. wówczas, gdy nie stwierdzi wady postępowania wskazanej w postanowieniu wznawiającym postępowanie.
Tymczasem w tej sprawie organ I instancji nie tylko nie stwierdził wady postępowania określonej art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., ale w ogóle nie przeprowadził w tym zakresie postępowania rozpoznawczego.
Dlatego też Kolegium stwierdziło, że w tej sytuacji decyzja organu I instancji podlega uchyleniu, a sprawa zostaje przekazana temu organowi do ponownego rozpatrzenia - celem przeprowadzenia postępowania w ww. zakresie.
Zaś w końcowej części uzasadnienia wskazało, że nawet w przypadku stwierdzenia przedmiotowej wady postępowania (uwzględniając przesłanki określone art. 145 § 2 k.p.a.) organ I instancji zobligowany jest uwzględnić przesłanki negatywne określone art. 146 k.p.a. W takim zaś przypadku organ orzeka na podstawie art. 151 § 2 k.p.a.
Sprzeciw od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. S. - zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości, a zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na uznanie, że w sprawie nie zaszły przesłanki wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 145 § 2 k.p.a., a zatem organ odwoławczy obowiązany był do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do meritum, czego jednak nie uczynił.
W uzasadnieniu skargi przedstawiła argumenty na poparcie zarzutu skargi.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz przyznanie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie sprzeciwu, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W myśl art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138
§ 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2020 r., którą - w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. - uchylono decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2019 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została w toku wznowionego postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta [...] z [...] maja 2007 r., nr [...].
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zasadność zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. - zgodnie z którym, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Decyzja kasacyjna może być zatem wydana przez organ odwoławczy tylko wtedy, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15). Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16).
Zaś przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego, przekraczającego granice wyznaczone przez art. 136 k.p.a., stanowi z kolei naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określonej w art. 15 k.p.a.
Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Jest ono instytucją procesową dającą prawne możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej już wydaniem decyzji ostatecznej. Przesłanki wznowienia postępowania zostały określone w art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania następuje w drodze niezaskarżalnego postanowienia, które jest wyłącznie aktem wszczynającym postępowanie co do przyczyn wznowienia postępowania i co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
W niniejszej sprawie, po otrzymaniu sprzeciwu prokuratora, SKO postanowieniem z [...] września 2018 r. z urzędu wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta [...] z [...] maja 2007 r., nr [...] oraz wyznaczyło Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że organ I instancji naruszył
art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Zatem przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest ustalenie, czy postępowanie, w którym wydana została decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej załatwionej decyzją ostateczną.
Prokurator w sprzeciwie zarzucił ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2007 r., że została wydana w warunkach określonych w przepisie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. w wyniku przestępstwa typizowanego przepisem art. 228 § 1 k.k., polegającego na przyjęciu przez pełniącego funkcję publiczną podinspektora ówczesnego Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] korzyści majątkowej w kwocie [...] zł w zamian za wydanie zaskarżonej decyzji, którego popełnienie jest oczywiste.
W tej sytuacji - jak słusznie wskazało SKO - obowiązkiem organu I instancji było zbadanie, czy postępowanie dotknięte było wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.,
a więc, czy decyzja Prezydenta [...] z [...] maja 2007 r., nr [...], wydana została w wyniku przestępstwa. Jednocześnie organ winien był wziąć pod uwagę treść art. 145 § 2 k.p.a.
Tymczasem - jak prawidłowo stwierdził organ odwoławczy - organ I instancji
w żadnym zakresie nie przeprowadził postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania, a więc ustalenia czy wskazana w sprzeciwie prokuratora wadliwość postępowania rzeczywiście w tej sprawie wystąpiła. Z treść decyzji pierwszoinstancyjnej wynika bowiem, że organ skoncentrował się na rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Jednak merytoryczne rozpatrzenie sprawy administracyjnej załatwionej decyzją ostateczną byłoby dopuszczalne dopiero po ustaleniu przez organ, iż występuje jedna z podstaw wznowienia postępowania.
W konsekwencji naruszenia art. 149 § 2 k.p.a. organ I instancji naruszył także art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. W myśl tego przepisu organ administracji publicznej,
po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję,
w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a.
Z przepisu tego wynika zatem, że organ dopiero po ustaleniu, że nie występuje żadna z podstaw wznowienia postępowania, wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej.
Skoro w niniejszej sprawie organ w ogóle nie zbadał, czy wystąpiła powołana przez prokuratora przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1
pkt 2 k.p.a. - to nie mógł też stwierdzić braku podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2007 r. Tym samym decyzja organu I instancji o odmowie uchylenia ww. decyzji jest przedwczesna.
W realiach rozpoznawanej sprawy istnieje konieczność przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania, tj. zbadania, czy przyczyna wznowienia postępowania wskazana przez prokuratora i określona w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. w rzeczywistości wystąpiła, a więc czy decyzja Prezydenta [...] z [...] maja 2007 r. wydana została w wyniku przestępstwa, przy uwzględnieniu art. 145 § 2 k.p.a. Dopiero w dalszej kolejności w przypadku stwierdzenia zaistnienia przyczyn wznowienia postępowania – konieczne jest przeprowadzenie postępowania w celu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną.
Zatem organ i instancji - dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu powyższych czynności - może wydać jedną z decyzji określonych w art. 151 k.p.a.
Prawidłowe jest zatem stanowisko Kolegium, że organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę, przeprowadzi postępowanie w zakresie przyczyn wznowienia postępowania oraz, iż w toku postępowania o wznowienie postępowania obowiązany jest też uwzględnić przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 k.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania.
Podsumowując Sąd uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy zarzut sprzeciwu nie mógł odnieść zamierzonego skutku, gdyż naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji skutkowały koniecznością wyjaśnienia sprawy w zakresie, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zatem zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. było w całkowicie uzasadnione, a art. 136 k.p.a. nie mógł znaleźć zastosowania. Przeprowadzenie postępowania w zakresie tych okoliczności nie mieści się bowiem w zakresie uprawnień organu odwoławczego wynikających z art. 136 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art 15 k.p.a.) każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji publicznej.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło