I SA/Wa 414/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska (spr.), WSA Monika Nowicka, Protokolant Iwona Kosińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję K. w W. z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oddala skargę. Komendant Wojewódzki Policji w O. decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. nr. [...] nakazał M. G. opróżnić lokal mieszkalny przy ul [...] w O. W uzasadnieniu podano, że M. G. jest emerytem policyjnym. Mieszkanie przy ul. [...] w O. zostało mu przydzielone decyzją administracyjną z dnia [...]. VI. 1978r. Lokal stanowi własność komunalną gm. O. w pozostaje w dyspozycji Komendy Wojewódzkiej Policji w O. Wyrokiem Sądu Okręgowego w O [...]. został orzeczony rozwód związku małżeńskiego M. i K. G. Zgodnie z § 7 ust 1 pkt 5 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października 2001r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów /Dz. U. Nr. 131 poz. 1469/ w przypadku uzyskania przez policjanta lub jego małżonka w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej innego lokalu mieszkalnego /domu/ o powierzchni mieszkalnej odpowiadającej co najmniej przysługującym policjantowi i członkom jego rodziny normom zaludnienia - wydaje się decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. M. G. mieszka domu jednorodzinnego o powierzchni mieszkalnej odpowiadającej normom zaludnienia przy ul. [...] w O., którego jest właścicielem, zaś w mieszkaniu przy ul. [...] w O. zamieszkuje jego była małżonka K. G. wraz z córką M. Stosownie do postanowień § 9 cytowanego rozporządzenia, przepisy tego rozporządzenia stosuje się odpowiednio do lokali mieszkalnych zajmowanych przez osoby posiadające uprawnienia do tych lokali na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin /Dz. U. z 1994r.Nr 53, póz. 214 z póz. zm./. Po rozwodzie związku małżeńskiego K. G. jako była małżonka wraz z córką M. zachowuje prawo do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu mieszkalnym do czasu uzyskania /nabycia/ przez nią innego lokalu mieszkalnego lub domu /§ 8 rozporządzenia/. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2004r. nr. [...] Komendant Główny Policji uchylił powyższą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia [...] grudnia 2003r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została z obrazą przepisów postępowania administracyjnego miedzy innymi: art. 61 § 4 kpa, który stanowi, że o wszczęciu postępowania z urzędu (...) należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie, art. 9 kpa, który nakłada na organ obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego , a także art. 10 § 1 kpa, z którego wynika, że organy administracji państwowej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że organ l instancji przed wydaniem decyzji nie zawiadomił stron o wszczęciu postępowania w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] czym uniemożliwił im czynny udział w postępowaniu. Ponadto podniesiono, że zobowiązanie wyłącznie M. G. do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] jest niezgodne z prawem. Stosownie do treści § 7 ust. 1 pkt 5 wymienionego na wstępie rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października 2001 r., mającego zastosowanie również do emerytów i rencistów policyjnych, "opróżnienie lokalu następuje w przypadkach (...) uzyskania przez policjanta lub jego małżonka w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej innego lokalu mieszkalnego (domu) o powierzchni mieszkalnej odpowiadającej co najmniej przysługującym policjantowi i członkom jego rodziny normom zaludnienia" a w świetle § 7 ust. 2 decyzja o opróżnieniu lokalu dotyczy wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu. Zatem decyzja o opróżnieniu mieszkania będącego w dyspozycji organów Policji wyłącznie przez jedną z osób w nim zamieszkałych jest sprzeczna z w/w przepisami rozporządzenia. Organ l instancji uznał, że K. G. na mocy § 8 ust. 1 rozporządzenia jako była małżonka rozwiedzionego policjanta zachowuje prawo do zamieszkiwania w przydzielonym lokalu do czasu uzyskania (nabycia) przez nią innego lokalu mieszkalnego (domu). Uwzględniając jednak treść § 9 tego rozporządzenia należałoby przyjąć, że § 8 rozporządzenia nie ma zastosowania do byłych małżonków rozwiedzionego emeryta (rencisty) policyjnego. Przemawia za tym również treść art. 29 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje jedynie członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach policyjnych. K. G. nie zachowuje więc prawa do lokalu mieszkalnego przydzielonego M. G. jako była małżonka emeryta policyjnego Ponadto w przedmiotowej sprawie nie wyjaśniono co ma znaczenie dla rozpoznania sprawy, czy K. G. jest współwłaścicielką nieruchomości przy ul. [...]. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła K. G.. Domagając się jej uchylenia podnosi, że prawo do lokalu przy ul. [...] przysługuje córce i synowi jako członkom rodziny emerytowanego funkcjonariusza policji. Ponadto zarzuca błąd w ustaleniach faktycznych, gdyż nie ma możliwości zamieszkania z byłym mężem w domu przy ul. [...]. Były mąż znęcał się nad nią fizycznie i psychicznie w trakcie trwania małżeństwa, co spowodowało u niej silne zaburzenia nerwicowe. Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty podane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest nieuzasadniona . Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia stanowi art. 138 § 2 kpa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy jej rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, tj. w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo co prawda postępowanie takie przeprowadził, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Poza sporem pozostaje fakt, że rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji naruszył fundamentalne zasady procedury administracyjnej. Stosownie do treści art. 61§1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym przepis § 4 art. 61 kpa nakazuje o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. W rozpoznawanej sprawie Komendant Wojewódzki Policji w O. z obrazą art. 61 § 4 kpa nie powiadomił M. G. i K. G. o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia prawa do mieszkania funkcyjnego przy ul. [...]. Konsekwencją naruszenia powyższego przepisu był brak zapewnienia tym osobom /stronom/ czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego co z kolei stanowi naruszenie art. 10 §1 kpa. Zgodnie z art. 9 kpa na prowadzących postępowanie organach ciąży obowiązek informowania i wyjaśniania stronom całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy. Przepis ten należy traktować szeroko. Naruszenie tego obowiązku stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji, zwłaszcza gdy ustalone okoliczności faktyczne i prawne mogą mieć wpływ na prawa i obowiązki stron. W badanej sprawie sytuacja taka ma miejsce, gdyż Komendant Wojewódzki Policji w O. nakazał opróżnić lokal mieszkalny przy ul [...] M. G. decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. zaś w uzasadnieniu tej decyzji wypowiedział się co do uprawnień K. G. do tego lokalu. Niezależnie od wskazanych powyżej uchybień proceduralnych wskazać należy, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a zwłaszcza sytuacji mieszkaniowej K. G. Przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października 2001r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów /Dz. U. Nr. 131 poz. 1469/ stanowi, że były małżonek policjanta rozwiedzionego zachowuje prawo do zamieszkiwania w przydzielonym lokalu mieszkalnym do czasu uzyskania (nabycia) przez niego innego lokalu mieszkalnego (domu). Z materiału dokumentacyjnego wynika, że K. G. wspólnie z M. G., podczas trwania ich związku małżeńskiego budowała dom jednorodzinny. Organy nie wyjaśniły czy w dacie wydania decyzji K. G. była współwłaścicielką domu jednorodzinnego, a okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wydanie decyzji kasacyjnej stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, a zatem nie może być ona podjęta w innych sytuacjach niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 kpa. Komendant Główny Policji nie przekroczył wynikających z tego przepisu uprawnień, ponieważ prawidłowo uznał, że okoliczności, których wyjaśnienie nakazał w decyzji kasacyjnej są niezbędne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Mając na uwadze powyższe, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.