I SA/Wa 418/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 11 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów poniesionych w sprawie z wniosku o zasiłek celowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów poniesionych w sprawie z wniosku o zasiłek celowy. W związku z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku, wnioskiem z dnia 21 sierpnia 2013 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF) wnioskodawczyni wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, posiada dom o pow. [...] m2, zniszczony w 2010 r. podczas [...] i wymagający kapitalnego remontu, a także budynek gospodarczy, również zniszczony na skutek [...]. Strona wskazała, że łączny dochód rodziny, na który składa się jej emerytura ([...] zł) oraz emerytura męża ([...] zł) wynosi [...] zł (netto). Skarżąca oświadczyła, że ma problemy z bieżącym regulowaniem zobowiązań finansowych, gdyż w 2007 r. zaciągnęła kredyt hipoteczny na remont domu, zaciągnęła też pożyczkę w celu opłacenia kosztów sporządzenia ekspertyzy i opinii technicznej na potrzeby postępowania w sprawie udzielenia zasiłku celowego, której dotychczas z braku wolnych środków nie spłaciła. Budżet domowy skarżącej obciążają ponadto w sposób znaczący także trzy inne zaciągnięte kredyty. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że uzyskiwane dochody nie wystarczają jej na bieżące utrzymanie, w tym na zakup pieca do centralnego ogrzewania, którego skarżąca obecnie nie posiada. Skarżąca nie dysponuje zatem żadnym środkami, które mogłyby zostać przeznaczone na zatrudnienie adwokata lub radcy prawnego w celu porządzenia środka odwoławczego od wyroku z 7 czerwca 2013 r. O trudnej sytuacji finansowej skarżącej świadczy ponadto, w jej ocenie, również i to, że Urząd Miasta i Gminy [...] umarza zobowiązania skarżącej z tytułu podatku od nieruchomości. Skarżąca podniosła również, że została skierowana na odpłatną operację na oddziale chirurgii [...] (koszt: [...] zł plus koszty dojazdu). Do wniosku strona dołączyła kopię decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lutego 2011 r. nakazującą wykonanie prac budowlanych oraz kopię decyzji z [...] lutego 2011 r. w sprawie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2010. Wątpliwości powzięte w związku z deklarowaną przez skarżącą kondycją finansową skutkowały skierowaniem do niej wezwania, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.), w sprawie przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych odnoszących się do wykazywanej sytuacji majątkowej poprzez przedłożenie w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania odpisów zeznań podatkowych wnioskodawczyni oraz jej małżonka, przedstawienie wyciągów ze wszystkich posiadanych nich rachunków bankowych i lokat, przedstawienie umowy pożyczki, o której jest mowa we wniosku o prawo pomocy, zarejestrowanej we właściwym urzędzie skarbowym, wyjaśnienie powodów niewskazania w formularzu PPF faktu posiadania prawa własności działki o pow. [...] arów, co wynika z oświadczenia o stanie majątkowym złożonego w dniu 22 listopada 2012 r., a także przedstawienie szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie oraz inne potrzeby (np. zdrowotne) wraz z określeniem ich wysokości, a także przedstawienie dokumentów (rachunków, faktur) potwierdzających ich opłacenie. Wezwanie sądowe w tym przedmiocie z 10 września 2013 r. (k. 71) nie zostało doręczone do rąk adresata. Przesyłka zawierająca wezwanie była dwukrotnie awizowana, po czym, jako niepodjęta w terminie, została zwrócona nadawcy, a następnie uznana za doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. w dniu 26 września 2013 r. Do dnia rozpoznania wniosku o prawo pomocy wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje zaś wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wniosek skarżącej zawierający żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika podlegał jednakże rozpatrzeniu jedynie w kontekście wypełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), gdyż w aspekcie, w jakim odnosił się do żądania zwolnienia od kosztów sądowych, ze względu na charakter sprawy sądowoadministracyjnej, której on dotyczy, nie podlegał rozpoznaniu. Należało bowiem stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zostało podjęte w postępowaniu dotyczącym aktu wydanego w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej, w związku z czym skarżąca, na mocy art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w tej sprawie. Ustawowe zwolnienie skarżącej z kosztów sądowych przesądza zatem o braku podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku o prawo pomocy w tymże zakresie. Odnosząc się zaś do żądania przyznania bezpłatnego pełnomocnika procesowego należało stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że ustanowienie pełnomocnika z wyboru wiąże się z uszczerbkiem w jej utrzymaniu koniecznym. Sytuacji majątkowej wnioskodawczyni nie można utożsamiać z sytuacją osób pozbawionych zupełnie środków do życia lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, które w zamiarze ustawodawcy mają być beneficjantami instytucji prawa pomocy. Wnioskodawczyni pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym, prowadzonym dzięki środkom pozyskiwanym ze świadczeń emerytalnych, a stały dochód z tego źródła wynosi [...] zł netto miesięcznie. Wysokość tego dochodu nie pozwala zaliczyć skarżącej do osób żyjących w ubóstwie, które w celu dochodzenia swych praw przed sądem zmuszone są korzystać ze wsparcia budżetu państwa. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W złożonym wniosku skarżąca podjęła próbę wykazania, że taka sytuacja ma miejsce w jej przypadku, gdyż zaciągnięte zobowiązania finansowe (kredyty, pożyczka) nie pozwalają jej na zgromadzenie środków niezbędnych do zatrudnienia adwokata lub radcy prawnego, jednakże próba ta nie mogła zostać uznana za udaną zważywszy, iż skarżąca nie wskazywała na trudności w spłacie rat kredytów, zaś okoliczności zaciągnięcia pożyczki oraz poniesienia wydatków związanych z planowaną, wg oświadczeń strony, na dzień 27 sierpnia 2013 r. operacją, z uwagi na niepodjęcie przez skarżącą wezwania (do pierwszej próby doręczenia wezwania doszło dwa tygodnie po ww. terminie) w sprawie złożenia dodatkowych materiałów źródłowych odnoszących się do jej sytuacji majątkowej, w ramach którego zawarto wezwanie do przedstawienia umowy pożyczki oraz dokumentów potwierdzających poniesienie ww. wydatku na leczenie, nie zostały przez nią udokumentowane. Oświadczenie skarżącej, w świetle którego jej obecnie trudna sytuacja materialna przejawia się brakiem funduszy na zakup podstawowych elementów wyposażenia domu, tj. pieca do centralnego ogrzewania, również nie mogło wpłynąć na przyjęcie odmiennego rozstrzygnięcia, biorąc pod uwagę, że u podstaw prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Wa 1291/12 (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2013 r. ) leżało ustalenie, że skarżącej "udało się w zgromadzić środki na naprawę zniszczonego pieca centralnego ogrzewania", a także na zakup opału. Do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy nie mogły doprowadzić ustalenia przyjęte na podstawie udzielonych przez stronę informacji na temat swojej kondycji finansowej, które zostały wybiórczo udokumentowane. W szczególności, podstawy do uwzględnienia wniosku nie stanowi informacja o umorzeniu w 2011 r. skarżącej zaległości w podatku od nieruchomości za rok 2010 (k. 67), jako niemogąca świadczyć o trudnościach finansowych skarżącej aktualnych w okresie bezpośrednio poprzedzającym wystąpienie z wnioskiem o prawo pomocy. Mając powyższe należało stwierdzić, że nawet jeżeli przyjąć, że skarżąca ponosi zwiększone wydatki związane z kosztami zaciągniętych kredytów, które uniemożliwiają poczynienie większych oszczędności, środki znajdujące się w jej dyspozycji należy uznać za wystarczające do ustanowienia pełnomocnika celem sporządzenia przez niego skargi kasacyjnej, jeżeli w ocenie skarżącej, orzeczenie Sądu I instancji ze względu na swoją wadliwość powinno podlegać kontroli instancyjnej. W podobny sposób kondycję finansową skarżącej ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z 23 maja 2013 r., zaś ocenę taką podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznający zażalenie skarżącej, w postanowieniu z dnia 19 lipca 2013 r. (I OZ 586/13). Warto podkreślić, że zawarte w przywołanych orzeczeniach stanowisko obu Sądów odnosi się do okresu nieodległego od momentu wystąpienia przez stronę z obecnie rozpoznawanym wnioskiem o prawo pomocy, zatem odwołanie się do niego w rozpoznawanej sprawie należy uznać za dokonane w sposób adekwatny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.