I SA/Wa 418/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 kwietnia 2021 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej del. do Prokuratury Regionalnej w Warszawie sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziału w prawie własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz Skarbu Państwa - reprezentowanego przez Prezydenta W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] kwietnia 2016 r. Minister Finansów zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...] w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65). Pismem z [...] maja 2017 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej delegowany do Prokuratury Regionalnej w [...] zgłosił swój udział w postępowaniu administracyjnym. Minister Finansów decyzją z [...] maja 2019 r., działając na podstawie art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 wymienionej ustawy oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z Układem między Rzeczpospolitą Polską a Konfederacją [...] dotyczącym odszkodowania interesów [...], zawartym w dniu [...] czerwca 1949 r. (wejście w życie w dniu 17 maja 1950 r.), stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości [...] części w prawie własności nieruchomości w [...], ul. [...], dawnej oznaczonej hip. [...], wchodzącej obecnie w skład całości lub części działek nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...], bez księgi wieczystej, za utratę których na mocy postanowień wyżej wymienionego Układu przyznano odszkodowanie A. F., J. F. oraz R. F.. Jednocześnie organ stwierdził, że utrata tych praw powoduje wygaśnięcie w odpowiednim zakresie uprawnień dotyczących ustanowienia praw rzeczowych, określonych w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Minister podkreślił, że nieruchomość w [...] przy ul. [...], hip. nr [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Szwajcarska Komisja do Spraw Odszkodowań za Nacjonalizację (dalej: Komisja) przyznała odszkodowanie A. F., J. F oraz R. F. na podstawie wniosku zgłoszonego w dniu [...] marca 1949 r. przez A. F.. Odszkodowanie zostało przyznane za szkodę, jaka powstała w wyniku objęcia nieruchomości przepisami ww. dekretu. Przyjęcie odszkodowania w zamian za utratę udziału w prawie własności zostało potwierdzone w oświadczeniu złożonym w dniu [...] marca 1955 r., w którym A. F., J. F. oraz R. F. oświadczyli, że przyjmują do wiadomości, że Komisja wyceniła ich roszczenie za udziały w wymienionych nieruchomościach, w tym do nieruchomości w [...], ul. [...], i wyrażają zgodę na taką wycenę, jak i na ustalenie czynnika redukcyjnego. Jednocześnie oświadczyli, że po dokonanym rozliczeniu roszczenia odszkodowawczego w ramach polsko-[...] układu ich wcześniejsze prawa, dotyczące m.in. nieruchomości w [...], ul. [...], przepadają i nie będą oni dochodzić tych praw w żaden sposób. Organ ustalił jednocześnie, że tytuł własności przedmiotowej nieruchomości, dla której prowadzona była księga hipoteczna hip. nr [...], uregulowany był na imię M. i K. z G., małżonków C. w równych częściach niepodzielnie. Organ orzekając w pierwszej instancji podkreślił, że po przeprowadzeniu postępowania Komisja szwajcarska, w sprawie której nadała sygn. [...], na mocy Układu przyznała stosowne odszkodowanie uprawnionym spadkobiercom testamentowym M. C., m.in. za udział [...] w prawie własności przedmiotowej nieruchomości, tj. A. F. z tytułu [...] części we własności przedmiotowej nieruchomości, J. F. z tytułu [...] części oraz R. F. z tytułu [...] części, którzy posiadali łącznie udział wynoszący [...]. Po dokonaniu analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Minister Finansów stwierdził przejście tak ustalonego udziału w prawie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa ze skutkiem dla uprawnienia do żądania ustanowienia praw rzeczowych wynikających z Dekretu, wyjaśniając, że decyzja Ministra Finansów obejmuje własność nieruchomości oraz użytkowanie wieczyste i wszelkie prawa z tym związane. Minister Finansów zaznaczył również, że działki nr [...], [...] i [...] z obrębu [...] wchodzą orientacyjnie w częściach w skład nieruchomości w [...], ul. [...], dawny hip. nr [...]. Działka nr [...] z obrębu [...] jest własnością Miasta [...]. Działki nr [...] i [...] z obrębu [...] są własnością [...]. Minister Finansów wyjaśnił przy tym, że podjął konieczne działania w celu ustalenia współczesnych oznaczeń geodezyjno-katastralnych oraz ustalenia ksiąg wieczystych, które współcześnie prowadzone są dla nieruchomości. Działania te polegały na wystąpieniu o określenie tych danych do Urzędu Miasta [...], który jest urzędem obsługującym organy miasta [...], strony postępowania i właściciela nieruchomości. Urząd ten ponadto obejmuje jednostkę prowadzącą ewidencję gruntów i budynków na obszarze [...]. Organ orzekając w pierwszej instancji wskazał również, że przepisy prawa określające charakter decyzji wydawanej na podstawie ww. ustawy, tj. jej deklaratoryjność, nie obligują organu do konstytutywnych ustaleń dotyczących rozliczenia przedmiotowych nieruchomości w obecnych działkach ewidencyjnych. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Finansów z dnia [...] maja 2019 r. wystąpił Prezydent Miasta [...] reprezentujący Skarb Państwa. Minister Finansów decyzją z [...] grudnia 2019 r. utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję. Organ podkreślił, że okoliczności przedmiotowej sprawy, w szczególności sposób obliczenia odszkodowania w dokumentacji odszkodowawczej, zawierającej w szczególności propozycję Komisji odnośnie wysokości odszkodowania, zaakceptowaną przez wnioskodawców i potwierdzoną oświadczeniem kończącym proces przyznania odszkodowania, oraz treść tego oświadczenia złożonego przez A. F., J. F. i R. F. przed organem władzy Konfederacji [...] jednoznacznie wskazują na świadomość braku posiadania przez te osoby, po zamknięciu procedury odszkodowawczej, m.in. prawa do udziału [...] w nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Decyzja wydawana aktualnie przez Ministra Finansów, w swojej istocie stwierdzająca jedynie zaistnienie zdarzenia prawnego w przeszłości, stanowi podstawę umożliwiającą właściwemu terytorialnie organowi reprezentującemu Skarb Państwa w zakresie gospodarki nieruchomościami, na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 17, poz. 109), wystąpienie z wnioskiem o wpis do ksiąg wieczystych tytułu prawnego Skarbu Państwa do danej nieruchomości. Ustalając stan faktyczny rozpatrywanej sprawy Minister Finansów wskazał, iż jej istotą jest ocena zaistnienia przesłanek ustawowych, tj. zbadanie czy dana nieruchomość lub prawo podlegało przejściu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, tzn.: 1. czy prawo własności do danej nieruchomości lub uprawnienia wynikające z wieczystego użytkowania lub z ograniczonych praw rzeczowych było przedmiotem nacjonalizacji lub innego przejścia na rzecz Skarbu Państwa, 2. czy prawo własności do danej nieruchomości lub uprawnienia wynikające z wieczystego użytkowania lub z ograniczonych praw rzeczowych były ustanowione na rzecz obywatela państwa obcego lub zagranicznych osób prawnych, 3. czy spełnione zostały inne warunki wynikające z ww. umowy międzynarodowej. Minister Finansów, mając na względzie ww. przesłanki, ustalił, że z roszczeniem o odszkodowanie w zakresie swojego udziału w prawie do udziału [...] w zabudowanej nieruchomości położonej w [...] przy ul. "[...]", opisanej jako częściowo zniszczona, "numer księgi wieczystej: [...]", "kamienica, [...],[...]", wystąpiła do władz Konfederacji [...], tj. Komisji do Spraw Odszkodowań z tytułu Nacjonalizacji, A. F. (dowód: oświadczenie z dnia [...] marca 1949 r.; dokument [...] Urzędu ds. Odszkodowań w [...] nr [...], pt. "Majątek [...] w Polsce. Lista III Zgłoszenie wierzytelności" z dnia [...] lutego 1949 r.). Uczestnikami postępowania zostali również jej synowie, J. F. i R. F. (dowód: dokumenty [...] Urzędu ds. Odszkodowań w [...] nr [...] i nr [...], pt. "Majątek [...] w Polsce. Lista III Zgłoszenie wierzytelności" z dnia [...] lutego 1949 r.). W toku postępowania odszkodowawczego ustalono udziały wnioskodawców w prawie własności przedmiotowej nieruchomości, tj. udział [...] należący do A. F., udział [...] należący do J. F. oraz udział [...] należący do R. F. (dowód: pismo Komisji znak: [...], z [...] listopada 1953 r., skierowane do A. F.). Wnioskodawcy spełnili warunki formalne dotyczące roszczenia (dowód: pismo procesowe Komisji z dnia [...] lutego 1955 r. przedstawiające propozycję wysokości odszkodowania) i wykazali tytuł prawny do swoich udziałów w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (dowód: kopia testamentu M. C., sporządzonego w [...] w dniu [...] czerwca 1938 r., wraz z tłumaczeniem na język [...] z adnotacją o miejscu zdeponowania testamentu w 1940 r. wskazującą Sąd Okręgowy w [...], Wydział Hipoteczny, nr [...], która nie jest widoczna na kopii testamentu), tj. następstwo prawne po M. C., potwierdzony wydaniem przez Komisję, na podstawie postanowień Układu z Konfederacją [...], ww. pisma oferującego kwotę odszkodowania w wysokości [...], za przejście na rzecz Państwa Polskiego nieruchomości położonych w [...], m.in. przy "ul. [...], [...] m2, udział [...]", wraz ze wskazaniem zmienionej wysokości odszkodowania w związku z zastosowaniem tzw. czynnika redukcyjnego na poziomie 40%, tj. w wysokości [...], wskazanej jako odszkodowanie tymczasowe, zaakceptowaną w całości przez A. F. oraz jej synów (pismo A. F. z dnia [...] lutego 1955 r.). Wnioskodawcy uzależnili przesłanie oświadczeń potwierdzających ostatecznie ich zgodę na utratę praw do m.in. przedmiotowej nieruchomości od wskazania przez Komisję sposobu zapłaty, po uwzględnieniu zapłaconej już kwoty [...]. Fakt zrealizowania przez Komisję tego warunku został potwierdzony poprzez podpisanie w [...] w dniu [...] marca 1955 r. przez ww. wnioskodawców oświadczenia ostatecznie akceptującego wycenę ich roszczenia odszkodowawczego za udziały w nieruchomościach położonych w [...], w tym przy ul. [...] oraz przepadek ich wcześniejszych praw do m.in. przedmiotowej nieruchomości wraz z rezygnacją z prawa do dochodzenia tych praw w jakikolwiek sposób. Okoliczność posiadania przez A. F. oraz jej synów udziałów w prawach rzeczowych do przedmiotowej nieruchomości na dzień jej przejęcia na rzecz Państwa w związku z przepisami dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, została potwierdzona w dokumentacji polskiej (dowód: kopia wyciągu z dawnej księgi wieczystej oznaczonej "Nieruchomość w mieście [...] pod Nr [...], przy zbiegu ulic [...] i [...]", zaświadczającego nabycie od J. i M. małżonków H. prawa własności tej nieruchomości przez M. i K. z G., małżonków C., w równych częściach, niepodzielnie; kopia testamentu M. C., sporządzonego w [...] w dniu [...] czerwca 1938 r., wraz z tłumaczeniem na język [...], z którego wynika rozporządzenie całym majątkiem M. C. na wypadek jego śmierci, w tym na rzecz J. F. oraz R. F. w udziale [...] każdy oraz na rzecz A. F., z domu H., żony R. F., w udziale [...]; wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości za czynszem symbolicznym, złożony przez adwokata J. R., działającego jako pełnomocnik M. G., oraz adwokata z. W., działającego jako pełnomocnik m.in. A. F. , j. F. oraz R. F.; orzeczenie administracyjne Zarządu Miejskiego [...] z dnia [...] stycznia 1950 r. (nr sprawy L.dz. [...]), odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], nr hip. [...], m.in. A. F., J. F. i R. F., wskazane w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2015 r., znak: [...], stwierdzającej nieważność ww. orzeczenia dekretowego; kopia postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] września 1998 r., sygn. akt [...] , w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po M. C., na okoliczność daty jego śmierci w dniu [...] maja 1946 r. oraz postanowienie Sądu Grodzkiego z dnia [...] marca 1948 r., sygn. akt [...], z którego wynika ewentualna inna wcześniejsza data śmierci M. C., w związku ze wskazanym tam faktem, iż K. C. z domu G. była w dniu jej śmierci [...] listopada 1944 r. - wdową). Minister uznał przy tym za konieczne, uwzględnienie przeliczenia przez Komisję wielkości ww. udziałów w prawie do całego majątku na udział w prawach do przedmiotowej nieruchomości, wynikający z udziału [...] nabytego w drodze następstwa prawnego po M. C.. Na skutek spadkobrania A. F. była współwłaścicielką w udziale [...], tj. [...], J. F. w udziale [...] oraz R. F. w udziale [...], łącznie [...], w prawie własności przedmiotowej nieruchomości oraz w prawach rzeczowych z nieruchomością związanych na dzień przejścia na rzecz Państwa całości tych praw. W związku z powyższym Minister Finansów stwierdził, że utrata udziałów w prawach do ww. nieruchomości - na podstawie orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] (w oznaczeniu aktu: Zarządu Miejskiego [...]) z dnia [...] stycznia 1950 r. w sprawie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], nr hip. [...] - stanowiła tytuł objęty art. 1 pkt 1 Układu z Konfederacją [...]. Mając na uwadze wynikające z ww. orzeczenia skutki faktyczne i prawne na dzień jego wydania w związku z postanowieniami Układu z Konfederacją [...], Minister uznał za uzasadnione stwierdzenie, że prawa rzeczowe na przedmiotowej nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa w dacie wydania tego orzeczenia. W wyniku wydania ww. decyzji dekretowej odmownej, skonkretyzowana została całość praw rzeczowych odebranych poprzednim współwłaścicielom w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W związku z powyższym Minister Finansów ustalił, że łączny udział [...] w prawie własności przedmiotowej nieruchomości, a tym samym w prawach rzeczowych z nieruchomością związanych, objęty był zakresem przedmiotowym Układu, tj. podlegał przejściu na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o postanowienia międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, tj. ww. układu, zawartego w dniu [...] czerwca 1949 r. (wejście w życie w dniu [...] maja 1950 r.). Odnosząc się do drugiej przesłanki, wynikającej z ww. przepisów polskich Minister stwierdził, że prawo własności ww. nieruchomości było ustanowione na rzecz obywateli państwa obcego, tj. A. F., J. F. i R. F.. Zgodnie z art. 9 Układu z Konfederacją [...] będą uważane za [...] majątki, prawa i interesy należące bezpośrednio lub pośrednio do m.in. osób fizycznych obywatelstwa [...]. Organ wyjaśnił przy tym, że fakt nabycia obywatelstwa [...] przez ww. osoby z dniem ich urodzenia (przynależność państwowa [...] pierwotna) został potwierdzony w trakcie postępowania przed Komisją o przyznanie odszkodowania prowadzonego na podstawie ww. umowy międzynarodowej, zakończonego złożeniem oświadczenia o akceptacji propozycji odszkodowania uznającej roszczenie ww. osób. Zgodnie z art. 9 ww. Układu obywatelstwo [...] osób fizycznych powinno istnieć zarówno w chwili powzięcia kroku polskiego, który dotknął ich prawa i interesy, względnie w chwili opuszczenia mienia, jak i w dniu wejścia w życie tego układu. Oznacza to stwierdzenie przez organy władzy Konfederacji [...] zgodności roszczenia z postanowieniami ww. układu, w tym posiadanie obywatelstwa przez wnioskodawców w dniu wejścia w życie Układu z Konfederacją [...], tj. w dniu [...] maja 1950 r. oraz w dniu "powzięcia kroku polskiego, który dotknął ich prawa i interesy", tj. w dniu [...] stycznia 1950 r, będącym dniem wydania na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy ww. orzeczenia administracyjnego. Organ orzekając w drugiej instancji ustalił, że we wskazanych datach A. F., J. F.i R. F. byli współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości w łącznym udziale [...], tj. dotychczasowymi współwłaścicielami, w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia wykonawczego do ustawy z dnia 9 kwietnia z 1968 r. Zaznaczył przy tym, że spełnione zostały wszystkie warunki wynikające z ww. układu indemnizacyjnego, w tym wykonanie przez rząd polski tego układu obejmującego również przedmiotową nieruchomość. Organ podkreślił, że prowadząc postępowania w trybie ww. ustawy nie jest uprawniony do oceny, w tym kwestionowania ustaleń dokonanych przez właściwy organ państwa-sygnatariusza układu indemnizacyjnego w postępowaniu odszkodowawczym, w szczególności do dokonywania samodzielnych ustaleń sprzecznych z ustaleniami organu zagranicznego, w przedmiotowej sprawie Komisji do Spraw Odszkodowań z tytułu Nacjonalizacji. Implikacją tego jest związanie Ministra Finansów ustaleniami Komisji. W ocenie organu, fakt przyznania odszkodowania przez Komisję oznacza, że osoby, które wystąpiły z wnioskiem, dowiodły swojej legitymacji materialnej, tzn. utraciły mienie położone na powojennym terytorium polskim. Przyznanie odszkodowania w sposób oczywisty stanowi konsekwencję ustalenia przez Komisję utraty własności (nacjonalizacji mienia) obywatela [...]. W świetle powyższego, w ocenie Ministra Finansów, przesłanki do wydania decyzji stwierdzającej przejście prawa do ww. nieruchomości na własność Skarbu Państwa na podstawie ww. przepisów, zostały w przedmiotowej sprawie spełnione. Jednocześnie Minister stwierdził, że mając na uwadze obowiązek wynikający z art. 104 § 1 i art. 107 § 2 k.p.a. oraz § 2 w związku z § 1 ww. rozporządzenia wykonawczego do ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., organ orzekając w pierwszej instancji przy określeniu przedmiotowej nieruchomości nie naruszył ww. przepisów w zakresie oznaczenia nieruchomości. Dokonując oceny ww. kwestii organ orzekając w drugiej instancji oparł się na materiale dowodowym pozyskanym przez organ w pierwszej instancji z Urzędu Miasta [...] (dowód: pismo Biura Gospodarki Nieruchomościami z [...] maja 2016 r., znak: [...] wraz z załącznikami oraz pismo Biura Geodezji i Katastru z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...]) oraz treści elektronicznych ksiąg wieczystych wskazanych w zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Minister Finansów wyjaśnił, że nieruchomość określona w [...] dokumentacji odszkodowawczej jako "kamienica, [...], [...]", numer księgi wieczystej [...] uregulowana była pierwotnie w dawnej księdze wieczystej hip. nr [...]. Powierzchnia przedmiotowej nieruchomości hipotecznej została rozliczona w jednostce ewidencyjnej nr [...], Dzielnica [...], dla działki nr [...] z obrębu [...], ze wskazaniem tej samej powierzchni tj. [...]ha (dowód: załącznik do ww. pisma oznaczony jako "[...]. Rozliczenie działek ewidencyjnych w hipotekach"). Aktualnie obszar tej nieruchomości obejmuje (w częściach) działki ewidencyjne nr [...], nr [...] oraz nr [...] w obrębie numer: [...], nazwa: [...], w ww. jednostce ewidencyjnej, zarejestrowanych obecnie w ewidencji gruntów i budynków przy ul. [...] oraz ul. [...] (działka nr [...]), bez konkretnego adresu (działka nr [...]) oraz przy ul. [...] jako droga publiczna gminna (działka nr [...]), (dowód: załącznik do ww. pisma oznaczony jako "Załącznik do pisma [...] z dnia [...]"). Nie wynika jednakże z zebranych materiałów w sprawie, że nie zostały ustalone wszystkie aktualne działki ewidencyjne wchodzące w skład ww. nieruchomości hipotecznej, objętej Układem z Konfederacją [...]. Przeciwnie, w ocenie organu orzekającego w drugiej instancji w materiale dowodowym sprawy zostały wskazane wszystkie obecne numery działek ewidencyjnych wchodzących w skład nieruchomości o nr hipotecznym [...]. Minister Finansów wyjaśnił przy tym, że brak szczegółowego rozliczenia przedmiotowej nieruchomości hipotecznej w obecnych działkach ewidencyjnych, z uwagi na uregulowany stan prawny gruntu w księgach wieczystych: nr [...] i nr [...] (wydruki treści elektronicznych ksiąg wieczystych - stan na dzień [...] grudnia 2019 r. oraz załącznik do ww. pisma stanowiący pismo Urzędu Miasta [...] Biura Geodezji i Katastru z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...]) - nie stanowi okoliczności istotnej do ustalenia w przedmiotowym postępowaniu, w związku z dyspozycją normy prawnej wynikającej z przepisów, będących podstawą wydania przedmiotowej decyzji. Przepisy prawa określające charakter przedmiotowej decyzji, tj. jej deklaratoryjność, nie obligują organu do konstytutywnych ustaleń dotyczących uregulowania przedmiotowej nieruchomości w obecnych działkach ewidencyjnych. Organ jedynie w miarę możliwości określa miejsce położenia nieruchomości ze wskazaniem ulicy i numeru nieruchomości, jak również jej oznaczenia w księdze wieczystej, czego dokonał na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, potwierdzając ustalenia organu orzekającego w pierwszej instancji. Zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z przepisami ww. rozporządzenia organ podjął zatem niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, opierając się na całości aktualnie dostępnej (wytworzonej już) dokumentacji w zakresie aktualnych oznaczeń geodezyjnych oraz wieczystoksięgowych przedmiotowej nieruchomości. Minister Finansów wskazał bowiem przedmiotową nieruchomość w możliwie najbardziej precyzyjny sposób, jaki udało się ustalić w oparciu o dostępną dokumentację i materiał zebrany w sprawie. W ocenie Ministra Finansów brak jest uzasadnienia do ustalania w sposób odmienny niż wyżej opisany, aktualnego stanu prawnego nieruchomości oznaczonej księgą hipoteczną nr [...]. Minister Finansów nie zgodził się również z podniesionymi zarzutami naruszenia przepisów postępowania uznając w szczególności, że organ orzekając w pierwszej instancji wskazał przedmiotową nieruchomość w możliwie najbardziej precyzyjny sposób, jaki udało się ustalić w oparciu o dostępną dokumentację i materiał zebrany w sprawie. Na etapie rozstrzygania sprawy w pierwszej instancji Minister Finansów nie uzyskał bowiem innych istniejących (wytworzonych już) dowodów, umożliwiających weryfikację współczesnych oznaczeń działek oraz współczesnych numerów ksiąg wieczystych. Na skutek postępowania prowadzonego z wniosku o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy potwierdzono dane dotyczące oznaczeń wieczystoksięgowych przedmiotowej nieruchomości. Wskazał przy tym, że w sentencji zaskarżonej decyzji organ wskazał aktualne dane dotyczące przedmiotowej nieruchomości, natomiast w uzasadnieniu wyjaśnił charakter przedstawionych informacji. W skardze na opisaną powyżej decyzję Ministra Finansów, Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta [...], zastąpiony przez radcę prawnego, podniósł następujące zarzuty: 1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Ministra Finansów z dnia [...] maja 2019 r. naruszającej przepisy prawa, 2) naruszenie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji niewykonalnej, 3) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do załatwienia sprawy, w tym między innymi ustalenia granic nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, w konsekwencji wydanie decyzji w sytuacji, w której dopuszczone dowody nie doprowadziły do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających dla niej istotne znaczenie, 4) naruszenie art. 107 k.p.a. polegające na nieprawidłowym rozstrzygnięciu zawartym w decyzji administracyjnej i braku kompletnego i spójnego uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia, 5) naruszenie art. 46 k.c. w zw. z art. 1, art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1698 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, poprzez brak określenia, jakiej "nieruchomości" dotyczy decyzja, 6) naruszenie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1698 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w zw. z art. 25, 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. 2017, poz. 1007) poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie zgodnie z powołanymi przepisami, 7) naruszenie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych w zw. z § 19 pkt 1 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. z 2016 r. poz. 312, ze zm.) poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie w sposób, w jaki nakazują powołane przepisy prawa, 8) naruszenie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. z 1968 r. Nr 17, poz. 109) poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez nie zawarcie w treści decyzji elementów umożliwiających jej wykonanie w sposób, w jaki nakazują powołane przepisy prawa. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi akcentując niewykonalność zaskarżonej decyzji skarżący wywodził, że decyzja ta nie zawiera oznaczeń umożliwiających jej wykonanie. Nie jest w sprawie wiadomy przedmiot orzekania - nie wiadomo, jakiej nieruchomości i jakiej powierzchni dotyczy. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Zaznaczył przy tym, że wydanie decyzji w trybie art. 2 ww. ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. nie wyklucza sytuacji, że obecny stan prawny nieruchomości jest już inny i nieruchomość w sposób trwały (legalny) przeszła na rzecz innych podmiotów niż Skarb Państwa. W wielu przypadkach bowiem nie jest w ogóle możliwe dokonanie zupełnego odwzorowania nieruchomości "historycznej" w stosunku do współczesnej (swoistego naniesienia, nałożenia obszaru nieruchomości aktualnych na dawny numer hipoteczny). Podobne problemy generuje sytuacja, gdy np. obszar nieruchomości objętej działaniem decyzji Ministra Finansów (czyli dawna nieruchomość "historyczna") w niewielkiej części zawiera się w nieruchomości współczesnej np. obejmuje kilkanaście % obszaru nieruchomości aktualnej, która w pozostałej części nie była nigdy objęta działaniem układu indemnizacyjnego, co najczęściej jest wynikiem scalenia. Wydanie w takiej sytuacji decyzji, wraz z aktualnym oznaczeniem nieruchomości, byłoby bezprawne, albowiem wymagałoby wydzielania obszaru objętego i nieobjętego działaniem układu indemnizacyjnego, co miałoby znamiona decyzji w sprawie podziału nieruchomości. Próba sztywnego przyporządkowania współczesnych oznaczeń geodezyjnych, do oznaczeń archiwalnych, prowadziłaby de facto do zmiany charakteru decyzji Ministra Finansów z deklaratoryjnej, na konstytutywną, co stanowiłoby wprost działanie contra legem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga zasługuje na uwzględnienie, decyzje organów obu instancji zostały bowiem wydane z naruszeniem prawa, którego stwierdzenie uzasadniało ich uchylenie. Będąca przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie kwestia sporna wyrosła na tle realizacji umowy indemnizacyjnej jaką Rzeczpospolita Polska w dniu 25 czerwca 1949 r. zawarła z Konfederacją [...], tj. porozumienia dotyczącego odszkodowania interesów [...] w Polsce. Jako jeden z 12 takich układów, umowa ta przyjmowała za cel ostateczne uregulowanie sprawy roszczeń odszkodowawczych, jakie względem państwa polskiego mogły być wysuwane przez określone państwa obce (ich obywateli i osoby prawne) w związku z powojenną nacjonalizacją i wywłaszczeniem. Głównym założeniem układów, obok samego zaspokojenia poszczególnych roszczeń, było wynikające z niego zwolnienie państwa polskiego z dalszej odpowiedzialności finansowej względem przejętego mienia. (J. Barcz, Układy indemnizacyjne zawarte po II wojnie światowej przez Polskę z dwunastoma państwami zachodnimi. Podstawowe zagadnienia interpretacyjne. [w:] Prawo międzynarodowe - teraźniejszość, perspektywy, dylematy. Księga jubileuszowa Profesora Zdzisława Garlickiego, Warszawa 2013, s. 25) Wychodząc naprzeciw problemom prawnego usankcjonowania przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości, w dniu 9 kwietnia 1968 r. uchwalona została ustawa o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. W myśl art. 1 ust. 1 tej ustawy, jej przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Stosownie do treści art. 2 tej ustawy, wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz prawa, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy (art. 5 ust. 2). Z przywołanych przepisów wynika, że Minister Finansów upoważniony jest do wydania decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych i decyzja ta stanowi podstawę wpisu praw w księdze wieczystej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że warunkiem wydania na podstawie tej ustawy decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa, jest po pierwsze jej nacjonalizacja lub w inny sposób przejęcie przed dniem zawarcia międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, a po drugie objęcie wynikających z tego tytułu roszczeń byłego właściciela taką umową. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 475/11 (CBOSA) podkreślił, że celem powyższej ustawy było nie tyle unormowanie kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych, na co mogłoby wskazywać językowe brzmienie tytułu ustawy, lecz uregulowanie spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które faktycznie zostały przejęte przez Państwo, a z tytułu tego przejęcia na mocy umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych właścicielom nieruchomości wypłacono odszkodowania. W orzecznictwie utrwalone jest też stanowisko, że określenie wysokości odszkodowań, ich wypłata należały do Rządu państwa, który je wypłacał i było poza gestią Rządu Polskiego. Rozdziałem kwot zajmowały się wyłącznie kompetentne specjalne organy państw obcych powołane do realizacji programów odszkodowawczych. Zawarcie układów oznaczało, że obce rządy zgodziły się na wynegocjowane kwoty, które miały stanowić źródło finansowania roszczeń ich obywateli. Układy w sposób wyraźny przerzuciły odpowiedzialność strony polskiej na obce rządy. Z treści Układu z dnia 25 czerwca 1949 r. zawartego pomiędzy Rzeczpospolitą Polską i Konfederacją [...] wynika, że po pełnej spłacie ustalonej sumy Rząd [...] będzie uważał za definitywnie załatwione wszystkie pretensje szwajcarskie, m.in. za wszystkie majątki, prawa i interesy szwajcarskie, dotknięte bądź przez ustawodawstwo polskie i kroki, które zeń wypływają, bądź przez wszelkie inne kroki, powzięte przez państwo polskie lub jego organy. Odszkodowania za majątek [...] w Polsce realizował [...] Urząd ds. Odszkodowań w [...], którego działania podyktowane ustaleniom i wypłacie odszkodowań z tego tytułu pozostawały w sferze regulowanej prawem tego kraju. Oznacza to, że Minister Finansów przed wydaniem decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie układu, nie jest uprawniony do badania kwestii ostatecznie ustalonych już przez właściwe organy [...]. Jak zaznaczył Sąd Najwyższy w wyroku z 15 października 2010 r., sygn. akt V CSK 3/10, zakres deklaratoryjnego stwierdzenia w decyzji Ministra Finansów o przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na podstawie umowy międzynarodowej ogranicza się wyłącznie do kwestii uzyskania przez Skarb Państwa tytułu własności jako podstawy wpisu do księgi wieczystej, a nie prawa własności. Minister Finansów po ustaleniu, że zostały spełnione określone przesłanki na podstawie art. 2 ustawy z 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, jest obowiązany do wydania decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności spornej nieruchomości, która była podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela tej nieruchomości. Minister Finansów nie jest natomiast uprawniony do kwestionowania ustaleń i dokonywania samodzielnych ustaleń sprzecznych z ustaleniami organu państwa Układu. Jeżeli w wyniku wydania tej decyzji powstał spór co do prawa własności tej nieruchomości, to uprawniony do jego rozstrzygnięcia jest sąd powszechny. (por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2160/14, CBOSA) Oczywiste przy tym jest, że prowadząc postępowanie w trybie ustawy o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, obowiązkiem Ministra Finansów jest ustalenie czy spełnione zostały przesłanki w niej określone. Organ powinien ustalić, czy nieruchomość została przed wejściem w życie Układu indemnizacyjnego znacjonalizowana lub faktycznie przejęta przez Skarb Państwa oraz czy w dacie wejścia w życie przepisów nacjonalizacyjnych lub w dniu, w którym zastosowano po raz pierwszy do niej podobne przepisy, jej właściciele (którzy również powinni zostać jednoznacznie przez organ ustaleni) legitymowali się obywatelstwem [...] oraz takie obywatelstwo posiadali (względnie ich następcy prawni) w dacie zawarcia układu. Nie ulega przy tym wątpliwości, że powyższe ustalenia są konieczne celem dokonania wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego, stosownie do treści powołanego wyżej art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie Minister Finansów prawidłowo uznał, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], hip. [...], objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. 21 listopada 1945 r.) zgodnie z art. 1, grunt tej nieruchomości przeszedł na własność gminy [...]. Następnie - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14 poz. 130, ze zm.) – na własność Skarbu Państwa. Lektura akt sprawy pozwala również uznać za prawidłowe ustalenie spełnienia przesłanki dotyczącej obywatelstwa. Zgłaszający w dniu [...] lutego 1949 r. wierzytelność z tytułu przejętej nieruchomości, A. F., R. F. i J. F byli w dacie podpisania Układu oraz w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. obywatelami [...]. W ocenie Sądu, z uwagi na doniosłość pozytywnej decyzji Ministra Finansów, która stanowi zwieńczenie procesu zapoczątkowanego podpisaniem układu indemnizacyjnego oraz potwierdza wystąpienie skutku prawnego w postaci nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości, niewystarczające jest, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, oparcie rozstrzygnięcia o przekazane przez inne organy, czy jednostki informacje, które nie pozwalają na zidentyfikowanie przejętej nieruchomości w aktualnych rejestrach i ewidencjach. Brak jest danych co do powierzchni nieruchomości, jej położenia i granic. Nie został zatem jednoznacznie określony przedmiot postępowania. Co prawda w sentencji rozstrzygnięcia utrzymanego w mocy zaskarżoną decyzją przywołane zostały oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej czyli ustalenia dawnych i aktualnych oznaczeń hipotecznych, jednakże dla ustalenia części, w jakich dawna nieruchomość zawiera się w aktualnych działkach ewidencyjnych, posłużono się nieprecyzyjnym sformułowaniem: "wchodząca w skład całości lub części działek". Kwestii tej nie wyjaśnia uzasadnienie decyzji wydanej przez organ w I instancji. W decyzji zaś wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Minister z deklaratoryjnego jej charakteru wyprowadził błędny wniosek co do braku wymogu dokonywania ustaleń dotyczących uregulowania przedmiotowej nieruchomości w obecnych działkach ewidencyjnych. Nie sposób zgodzić się z argumentacją, że to dopiero właściwy miejscowo starosta na potrzeby postępowania sądowego, czy administracyjnego będzie zobowiązany do geodezyjnego wytyczenia przebiegu dawnej nieruchomości ustalając jej udział w prawie w granicach aktualnych działek ewidencyjnych. Zdaniem Sądu, kwestia ta jako podstawowa winna być ustalona w decyzji wydawanej przez Ministra Finansów w trybie przepisów ustawy o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Użyte w ustawie sformułowanie: "w miarę możliwości" nie może być traktowane przez organ jako przyzwolenie na dowolność w prowadzeniu postępowania. Świadczy to bowiem o instrumentalnym wykorzystywaniu prawa celem uniknięcia gromadzenia dokumentacji i prowadzenia czynności analitycznych służących wykonaniu przepisów ustawy. Wskazać przy tym należy, że w myśl § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, wpis do księgi wieczystej następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów. W świetle powyższego, Sąd uznał za w pełni uzasadnione zarzuty skargi w zakresie braku ustalenia granic nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, wobec braku podjęcia przez organ czynności mających za zadanie identyfikację nieruchomości, w tym poprzez określone prawem dokumenty czy opinie geodezyjne. Brak powyższych ustaleń oznacza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, i uzasadnia ich uchylenie. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni wskazane wyżej kwestie i podejmie czynności niezbędne dla precyzyjnego oznaczenia nieruchomości, by sprostać wymogom, jakie wyznacza ustawodawca w przepisach ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. czyniąc za podstawę wpisu do księgi wieczystej decyzję Ministra Finansów. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), orzekł jak w sentencji. O kosztach, na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.