I SA/Wa 42/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Joanna Skiba Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi S. S. i K. S. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy oddala skargę. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku K. S. i S. S. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] odmawiającym wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy dotyczącej odwołania K. S. i S. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], zezwalającej Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości niezbędnej dla zrealizowania celu publicznego w postaci budowy północnej obwodnicy miasta L. w ciągu drogi krajowej Nr [...], położonej w gminie K., obręb [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha stanowiącej współwłasność K. S. i S. S. oraz nadającej tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności utrzymał powyższe postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Pismem z dnia 21 kwietnia 2008 r. K. S. i S. S. zwrócili się do Ministra Infrastruktury o doręczenie im uwierzytelnionych odpisów akt sprawy zgromadzonych w celu rozpoznania ich odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. zezwalającej Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie wyżej opisanej nieruchomości niezbędnej dla zrealizowania celu publicznego jakim jest budowa północnej obwodnicy [...] w ciągu drogi krajowej Nr [...], Wnioskodawcy podnieśli, iż jako strony mające ważny interes prawny żądają wydania uwierzytelnionych odpisów wszystkich dokumentów w celu złożenia dodatkowych wniosków i wyjaśnień. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. odmówił wydania wnioskodawcom uwierzytelnionych odpisów. Wnioskodawcy wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że ich żądanie wynika z interesu prawnego powołując się na art. 73 i art. 74 KPA oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne. Organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznał, iż wnioskodawcy w żaden sposób nie wykazali na czym miałby polegać ich ważny interes uzasadniający wydanie odpisów uwierzytelnionych wszystkich dokumentów sprawy. Podniósł, że zasadą jest możliwość zapoznania się przez stronę z akrami sprawy w siedzibie organu. Natomiast wydanie uwierzytelnionych odpisów musi być uzasadnione ważnym interesem strony, który strona żądając wydania uwierzytelnionych odpisów winna szczegółowo uzasadnić, a organ dokona wtedy własnej oceny, czy taki ważny interes strony w rozpatrywanej sprawie zaistniał. Organ przytoczył wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1997 sygn. akt I SA/Łd 302/96, LEX nr 293 58, wyrok WAS w Warszawie z dnia 25 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1376/05, LEX nr 192542. Zdaniem organu wnioskodawcy nie wykazali na czym miałby polegać ich ważny interes jako stron postępowania uzasadniający żądanie uwierzytelnionych odpisów akt sprawy. Zdaniem organu przesłanki ważnego interesu nie wyczerpują okoliczności, że wnioskodawcy chcieli złożyć dodatkowe wyjaśnienie i wnioski. Nie można także do wnioskodawców odnieść orzecznictwa sądowego na które się powołują. Na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K. S. i S. S., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie zasad postępowania oraz błąd w ustaleniach faktycznych i prawnych wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego ze stanem prawnym. W obszernym uzasadnieniu skargi podnieśli, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe, ponieważ dobra osobiste człowieka jak życie, zdrowie i mienie są pod szczególną ochroną prawną, dlatego też żądanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów w sytuacji gdy bronią oni swojej własności uzasadnia ich ważny interes, polegający na możliwości ustosunkowania się do zgromadzonego materiału znajdującego się w aktach sprawy w formie wniosków, jak również wykazania, czy miały miejsce tzw. "przekręty" o których skarżący nie posiadają wiedzy. Zdaniem skarżącego uprawnienie uregulowane w art. 73 KPA, wynika z jednej z zasad postępowania (art. 10 KPA). Skarżący przytaczają treść art. 73 KPA ort. 74 § 1 i § 2 KPA oraz analizują orzecznictwo sądowe dotyczące powyższej kwestii, stwierdzając w konkluzji, że zapoznanie się z aktami przez ich przeglądanie, sporządzanie odpisów i notatek, wreszcie uwierzytelnianie własnych odpisów i wydawanie odpisów uwierzytelnionych przez organ to formy przysługujące stronie na każdym etapie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone orzeczenie według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Ponadto, co należy zaznaczyć, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną co wynika z treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organu wydającego zaskarżone postanowienie był przepis art. 73 KPA. Zgodnie z § 1 powołanego przepisu w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Natomiast zgodnie z § 2 powyższego art., strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Przepis powyższy zarówno w świetle orzecznictwa, jak również poglądów doktryny stanowi realizację zasady względnej jawności akt postępowania, które to uprawnienie przysługuje wyłącznie stronie i uczestnikom postępowania na prawach strony (J. Borkowski - KPA. Komentarz, Warszawa 2006, s. 382). Stanowi on także konkretyzację zasady czynnego udziału stron w postępowaniu wyrażonej w art. 7 i art. 10 KPA poprzez zobowiązanie organu administracji publicznej do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest jednolity pogląd, że strona żądając doręczenia uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, ma obowiązek wykazać swój ważny interes, a organ rozpatrując takie żądanie dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie zaistniał ważny interes strony (np. NSA ośrodek zamiejscowy w Łodzi, wyrok z 3 czerwca 1997 r. I SA/Łd 302/96, LEX 29358, wyrok NSA z dnia 29 marca 2001 r., II SA 2580/00, LEX 46359). Przy tym należy podnieść, że strona może korzystać z przewidzianych w art. 73 uprawnień albo osobiście albo przez pełnomocnika, a akta powinny być udostępniane stronie w siedzibie urzędu organu prowadzącego postępowanie, albo organu działającego w trybie pomocy prawnej (art. 52) w obecności pracownika organu (Z. Janowicz, Komentarz, 1995, s. 185, A. Wróbel, M. Jaśkowska, KPA, Komentarz, Zamykacze 2005, wyd. II, wyrok NSA z dnia 2.10.2001 r., II SA 1936/2001. LEX nr 55301). Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że organ orzekający w przedmiocie odmowy wydania żądanych przez K. S. i S. S. uwierzytelnionych odpisów całych akt sprawy prawidłowo ocenił, że skarżący nie wykazał swojego ważnego interesu w tej kwestii. Nie jest bowiem zdaniem Sądu "ważnym interesem strony" ustosunkowanie się do zgromadzonego materiału w formie wniosków i wykazania czy miały miejsce "przekręty". Jak wynika ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dokumentacyjnego, znajdujące się tam dokumenty w ponad 90% zostały doręczone stronie skarżącej, co potwierdzają zwrotne poświadczenia ich odbioru. Natomiast do ustosunkowania się do zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego i zajęcia stanowiska zdaniem Sądu wystarczą zwykłe odpisy. Organ w trakcie całego postępowania prawidłowo informował stronę, że ma ona prawo do przeglądania akt sprawy, sporządzania odpisów i notatek. Skarżący nie wystąpili także do organu o prawo do zapoznania się z aktami sprawy w innym organie położonym w pobliżu ich miejsca zamieszkania (w ramach pomocy prawnej), jeżeli dotarcie do siedziby organu prowadzącego postępowanie administracyjne wiązałoby się z dużymi, trudnymi do przezwyciężenia dla nich przeszkodami z powodów materialnych lub zdrowotnych. Ponadto treść wielu pism znajdujących się w aktach sprawy była znana skarżącym gdyż sami je sporządzali, a zatem przed przesłaniem ich organowi mogli sporządzić ich odpisy i samemu je uwierzytelnić. Żądając wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, należy bowiem wykazać, że nie ma się samemu możliwości sporządzenia żądanych odpisów z akt sprawy. Z podanych wyżej powodów Sąd nie podzielił zarzutów skarżących sformułowanych pod adresem organu administracji publicznej, uznając, że żądania skarżących nie znajdują uzasadnienia w treści art. 73 KPA. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.