I SA/Wa 433/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Piotr Przybysz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2014 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. I SA/Wa 433/14 UZASADNIENIE Pismem z dnia 9 stycznia 2014 r. E. B., działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. G., M. R., A. R., J. W., A. Z., J. R., M. R. z domu H., B. R. oraz E. R., zwana dalej Skarżącą, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r., [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w ramach następującej sprawy: Pismem z dnia 3 października 2012 r. E. B. działając w imieniu własnym wniosła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r., wydanej na podstawie art. 17 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 107, poz. .464 ze zm.), przekazującej na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa między innymi działkę [...] – z powodu stwierdzenia przez Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia [...] ,, że nie istniały podstawy do przejęcia przez Skarb Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit b dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (dalej jako "dekret PKWN") nieruchomości ziemskiej K. położonej w gminie S. W ocenie wnioskodawczyni z powyższego wyroku wynika, że przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dacie przekazania jej na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy do rozpatrzenia ww. wniosku decyzją z dnia z [...] lipca 2013 r., [...], odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] wobec braku rażącego naruszenia prawa. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła bowiem, w świetle ustaleń dokonanych przez organ, własność Skarbu Państwa w dacie wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] lipca 1993 r. Pismem z dnia 30 lipca 2013 r. E. B. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie wnioskodawczyni w świetle okoliczności sprawy należy przyjąć, że nieruchomość ziemska dawnego majątku K. nie przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa na mocy przepisów dekretu PKWN. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. i umorzył postępowanie uznając, że E. B. nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...], ponieważ nie wykazała, że prawo własności działki nr [...] na dzień wydania decyzji Wojewody [...] przysługiwało jej, a nie Skarbowi Państwa. Z nadesłanych przez E. B. odpisów księgi wieczystej nr [...] (według stanu na dzień 17 lipca 2007 r. oraz na dzień 5 listopada 1992 r.) wynika, że właścicielem ww. gruntu był Skarb Państwa. Skarżąca w przywołanej na wstępie skardze do sądu administracyjnego wniosła o uchylenie ww. decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. w części dotyczącej "umorzenia sprawy jako naruszającej prawo", zarzucając naruszenie przez organ przepisów art. 7, 8, 12, 25 § 1 i art. 36 § 1, art. 77 § 1 K.p.a. – przez brak staranności w zbieraniu dowodów oraz rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma ocena posiadania przez Skarżącą interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r. Skarżąca wywodzi posiadanie interesu prawnego w sprawie z przywoływanego wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] czerwca 2011 r., stwierdzającego, że nie istniały podstawy do przejęcia przez Skarb Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit b dekretu PKWN nieruchomości ziemskiej K. położonej w gminie [...]. W ocenie Skarżącej z tego wyroku wynika, że przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dacie przekazania jej na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Organ wywodzi natomiast, że z wyroku tego wynika jedynie, że nie istniały przesłanki do przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu PKWN. Wyrok ten nie stanowi, w ocenie organu, tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości. Organ decydujące znaczenie przypisuje treści księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości. Skoro Skarżąca nie wykazała, że prawo własności przysługiwało jej, a nie Skarbowi Państwa, to w ocenie organu nie ma podstaw do uznania istnienia interesu prawnego skarżącej w stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r. Odnosząc się do powyższego zagadnienia należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może zostać wszczęte z urzędu lub na żądanie strony, zaś stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności (por. wyrok WSA w Krakowie z 28 czerwca 2013 r., II SA/Kr 358/13, LEX nr 1327980: "Stroną postępowania o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa czy o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji."). Należy zatem postawić pytanie, czy osoba roszcząca sobie prawo własności do nieruchomości Skarbu Państwa przekazywanej Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa jest dotknięta skutkami ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji o przekazaniu nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że: "Przekazanie nieruchomości AWRSP ani nie ogranicza ewentualnych roszczeń osób fizycznych z art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ani nie pozbawia możliwości ewentualnego dochodzenia komunalizacji działek na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych." (wyrok NSA z z dnia 28 listopada 2001 r., II SA 1929/00, LEX nr 84479). Pogląd ten odnosi się również do roszczeń osób, które na innej podstawie prawnej wykazują swoje prawa do przekazywanej nieruchomości. Jak bowiem wyjaśniono w wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 maja 2009 r., I SA/Wa 46/09 – CBOSA: "Należy podkreślić, mając na uwadze art. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, że Skarb Państwa powierza Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz [Skarbu Państwa] w stosunku do mienia Skarbu Państwa, a ustawa ta reguluje jedynie zasady gospodarowania tym mieniem. Oznacza to, że ustawa dotyczy tylko mienia Skarbu Państwa, i tylko w zakresie gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Z art. 12 i 17 tej ustawy wynika zaś, że mienie będące własnością Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 1 i 2 ustawy, przejęte w trybie tej ustawy, tworzy Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa. Natomiast nieruchomości [mienie] Skarbu Państwa, określone w art. 1 i 2 ustawy, nie stanowiące składników majątku państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, podlegają przekazaniu Agencji w drodze decyzji wojewody (...). A zatem, w ramach własności Skarbu Państwa nastąpiło »przesunięcie« nieruchomości do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Decyzja »przekazująca« nie była decyzją powodującą jakiekolwiek zmiany w sferze stosunków własnościowych, bowiem właścicielem pozostał Skarb Państwa, lecz w ramach tego samego prawa własności nastąpiło przesunięcie konkretnych nieruchomości do określonej, nowo powstałej struktury, jednakże również w ramach Skarbu Państwa." Mówiąc inaczej, Skarb Państwa pozostaje właścicielem dysponowanych przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomości, a Agencja tylko instytucją powierniczą (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2000 r., IV CKN 29/00 - LEX nr 52672). Przekazanie Agencji nieruchomości rolnej nie stanowi zatem przeszkody dla zwrotu takiej nieruchomości osobie, która wykaże we właściwym trybie swoje prawo własności do tej nieruchomości. Na marginesie należy wskazać na zawarte w art. 56 ust. 2 przywoływanej ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa unormowanie chroniące interesy osób roszczących sobie prawo własności do nieruchomości znajdujących się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa, zgodnie z którym nieruchomość, co do której toczy się postępowanie w związku z zarzutem o sprzeczne z prawem przejęcie na rzecz Skarbu Państwa, nie może być sprzedana przed zakończeniem postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r. nie ogranicza możliwości Skarżącej dochodzenia wobec Skarbu Państwa swoich roszczeń co do własności przedmiotowej nieruchomości. Tym samym należy uznać, że Skarżąca nie posiada interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja, pomimo błędnego uzasadnienia, nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.