I SA/Wa 437/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wyrokiem z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 437/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił S. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania. S. R. wnioskiem z dnia 8 czerwca 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podnieść należy, że wniosek z dnia 8 czerwca 2011 r. jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowym zakresie. Wcześniejszy wniosek z dnia 18 stycznia 2011 r. rozpoznany został odmownie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 437/10. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dniem 5 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 305/11 oddalił zażalenie na powyższe orzeczenie. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku ze złożeniem przez skarżącego sprzeciwu od ww. postanowienia straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych do sprawy dokumentów wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Źródłem utrzymania małżonków są emerytury w łącznej kwocie [...] złotych brutto ([...] netto). Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że na same leki i odpłatne wizyty u lekarza rodzina wydaje miesięcznie ok. [...] złotych. Utrzymanie mieszkania kosztuje ich zaś [...] złotych miesięcznie. Pozostałe środki, wg oświadczenia skarżącego, wystarczają rodzinie jedynie na skromne życie i nie pozwalają na poczynienie nawet najmniejszych oszczędności. Skarżący nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek skarżący wyjaśniał również, że on i żona są ludźmi starszymi, schorowanymi. Skarżący posiada orzeczony stopień niepełnosprawności. Skarżący oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Instytucja prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Zwolnienie strony od ponoszenia kosztów sądowych stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów wnioskodawca musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Wskazać należy, że prawomocne postanowienie dotyczące prawa pomocy nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Strona - jeżeli jej poprzedni wniosek załatwiony został negatywnie - może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając ponowny wniosek ocenia się, przede wszystkim, czy nastąpiła zmiana okoliczności i czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1ppsa. Stosownie bowiem do treści art. 165 powołanej ustawy postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przez pojęcie zmiany okoliczności sprawy w rozumieniu powołanego art. 165 należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Mają na uwadze powyższe, w ocenie Sądu nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie kolejnego wniosku S. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Należy podkreślić, że składając ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedstawił nowych okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, które uzasadniałyby odmienną ocenę możliwości poniesienia przez niego kosztów postępowania. Jak wynika z oświadczenia zawartego w ponownie złożonym wniosku wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Posiadany majątek nadal obejmuje mieszkanie o powierzchni [...] m². Na niezmienionym poziomie pozostaje również wysokość uzyskiwanego przez rodzinę dochodu tj. [...] zł. brutto miesięcznie, nie zmieniły się też w zasadniczy sposób wykazane we wniosku wydatki. Co prawda w kolejnym wniosku skarżący nie wskazał już, że część uzyskiwanego dochodu przekazywana jest dzieciom i wnukom oraz na cele kultu religijnego, jednak okoliczność ta nie wpływa w negatywny sposób na sytuację finansową skarżącego. W świetle powyższego stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy od czasu rozpoznania wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie uległa pogorszeniu. Ponownie złożony wniosek uzasadniony został analogicznie jak wcześniejszy. Do zmiany stanowiska i wydania pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia mogłoby dojść natomiast jedynie w razie zmiany okoliczności, związanych z pogorszeniem jego sytuacji materialnej i życiowej. Skoro zatem skarżący nie wykazał nowych okoliczności istotnych dla sprawy, to brak było podstaw do zmiany wcześniejszego stanowiska i uwzględnienia przez Sąd kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.