I SA/Wa 446/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Jolanta Dargas ( spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2019 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia za nienależnie pobrane. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Marszałka Województwa [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2009r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz B. C. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia nienależnie pobranego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Ww. decyzją Marszałek Województwa [...] uznał, że kwoty wypłaconego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci: K., M., M. oraz J. C. za okres od [...] marca 2006r. do [...] sierpnia 2007r. stanowią świadczenie nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami. W uzasadnieniu wskazano, że świadczenia zostały nienależnie pobrane z uwagi na to, że Z. C. podjął legalne zatrudnienie w I., a ponadto decyzja przyznająca świadczenia rodzinne w dniu [...] kwietnia 2009 r. została uchylona. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując sprawę niniejszą wskazało, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Świadczenia rodzinne zostały przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i po ponownym rozpoznaniu sprawy odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W sprawie zastosowanie miał zatem art. 30 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy i w takiej sytuacji organ związany jest ostateczną decyzją "zmieniającą" w wyniku wznowienia postępowania decyzję pierwotną przyznającą prawo do świadczeń rodzinnych, a wskazane w odwołaniu okoliczności sprawy nie mają w ocenie organu odwoławczego znaczenia. Kolegium jest bowiem związane ostateczną decyzją orzekającą o uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń, a kwestie podnoszone w odwołaniu, a dotyczące świadczeń wypłaconych w I., ich wysokość czy też daty, od której były wypłacane, miały znaczenie w postępowaniu w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczeń. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. C. zarzucając jej: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania odwoławczego w sprawie, która w ocenie organu nie wymagała skomplikowanego postępowania dowodowego przez okres blisko 10 lat, w trakcie którego zmieniły się przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które po zmianie obligują do wydania decyzji orzekającej jednocześnie o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane i o jego zwrocie, co spowodowało utrzymanie w mocy wadliwej według stanu na dzień wydania decyzji organu I instancji, a w konsekwencji doprowadziło do nałożenia obowiązku zapłaty nie tylko należności głównej, ale również odsetek za okres blisko 13 lat, w tym 10 lat ze względu na opieszałość organu odwoławczego, - art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uznanie, że kwestie dotyczące świadczeń wypłaconych w [...], ich wysokości, daty od jakiej były wypłacane oraz na które osoby przysługiwały nie miały znaczenia dla ustalenia ewentualnych nienależnie pobranych świadczeń w niniejszej sprawie, - art. 8 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, brak odniesienia się do wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu, zawarcie w uzasadnieniu zbyt ogólnych twierdzeń, co naruszyło zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, w szczególności poprzez brak szczegółowego odniesienia się do zarzutów skarżącej, że błędnie przyjęto okres pobierania świadczeń w I., błędnie ustalono, na które z dzieci zostały świadczenia pobrane w tym kraju oraz, że w decyzji wymieniono osobę nieznaną skarżącej, niebędącą jej dzieckiem, - art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji i nieprzekazanie jej do ponownego rozpatrzenia w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, a organ II instancji nie przeprowadził dodatkowego postępowania dowodowego we własnym zakresie, 2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: - art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez organ odwoławczy w sytuacji, gdy w stanie faktycznym sprawy, wbrew ustaleniom organu odwoławczego świadczenia rodzinne nie zostały przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego, - art. 30 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez organ odwoławczy, że wydanie przez organ I instancji jednej decyzji orzekającej jednocześnie o uznaniu wypłaconych kwot za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne oraz ustaleniu ich zwrotu było działaniem prawidłowym w sytuacji, gdy w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania decyzji organu I instancji taka decyzja była wadliwa. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] o uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń rodzinnych przyznanych na dzieci skarżącej w okresie od [...] marca 2006 r. do [...] sierpnia 2007 r. w łącznej kwocie [...] zł i przypisaniu do zwrotu nienależnie pobranych za ten okres świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami. Podstawę materialnoprawną wspomnianych wyżej rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Według art. 1 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. 2220 ze zm.) świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Pod pojęciem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zdefiniowanych w art. 3 pkt 15a ww. ustawy ustawodawca rozumie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, ze zm. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1). Celem przywołanych aktów prawnych jest wyeliminowanie skutków podlegania odmiennym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw członkowskich, przede wszystkim w związku ze zmianą miejsca zamieszkania lub pobytu i wprowadzenie zasady niemożności korzystania z kilku świadczeń tego samego rodzaju za ten sam okres. W myśl art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa (ust. 1), obecnie wojewodzie. W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2). W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 3). W przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21 (ust. 4). W przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 5). W przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 6). W przypadku gdy marszałek województwa ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: pkt 1 - przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych - w przypadku, o którym mowa w ust. 1; pkt 2 - informuje o tym fakcie organ właściwy - w przypadku, o którym mowa w ust. 2 (ust. 7). Organ właściwy w przypadku, o którym mowa w ust. 7 pkt 1, ustala prawo do świadczeń rodzinnych od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1 (ust. 8). Marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 30 stosuje się odpowiednio (ust. 9). Zgodnie zaś z brzmieniem art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W piśmiennictwie przedmiotu podkreśla się, że użyte w art. 23a ust. 5 i 6 u.ś.r. pojęcie: "podleganie ustawodawstwu państwa" należy rozumieć w taki sposób, że marszałek województwa w celu ustalenia samego faktu podlegania temu ustawodawstwu, jak i okresu tego podlegania przez członka rodziny wnioskodawcy, musi zbadać sam fakt i okres tej podległości, w szczególności przez wyjaśnienie, z jakich świadczeń członek rodziny może skorzystać w państwie obcym. Marszałek województwa nie może ustalić faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o podjęciu zatrudnienia, a tego rodzaju ustalenia stały się podstawą do wydania decyzji w niniejszej sprawie przez organ I instancji (vide: Komentarz do art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych, Katarzyna Małysa-Sulińska (red.), Anna Kawecka, Joanna Sapeta - Lex). Także w orzecznictwie sądów administracyjnych, które tutejszy Sąd w pełni podziela, wskazuje się, że marszałek województwa powinien nie tylko ustalić podmiot, na rzecz którego dokonano nieuzasadnionej wypłaty świadczeń rodzinnych, ale ponadto okres podlegania członka rodziny ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a zatem daty początkowej i końcowej wyznaczających okres, w jakim członek rodziny podlegał obcemu ustawodawstwu. W celu uznania, że nastąpiło nienależne pobranie świadczeń rodzinnych, konieczne jest zatem nie tylko wskazanie, że członek rodziny był do nich uprawniony w państwie członkowskim Unii Europejskiej, ale ustalenie, że nabył świadczenia rodzinne w tym państwie i odpowiadały one świadczeniom rodzinnym wypłaconym jego rodzinie zamieszkującej w Polsce oraz, że były wypłacone za te same okresy, w jakich jego rodzina pobierała te same świadczenia na podstawie polskiego ustawodawstwa. Musi zatem nastąpić faktyczna kumulacja nie tylko uprawnień, ale przyznania i wypłaty tych samych świadczeń według ustawodawstwa polskiego i drugiego państwa. "Ustalenie podlegania ustawodawstwu", o którym mowa w art. 23a ust. 5 u.ś.r. należy rozumieć jako konieczność wskazania na przepis, który wyraźnie predestynuje pracownika przybywającego z innego Państwa Członkowskiego jako świadczeniobiorcę albo też jako konieczność wskazania aktu (rozstrzygnięcia, czynności) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie zagraniczne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu. Niezbędnym jest przy tym ustalenie, od kiedy w realiach danej sprawy wchodzą w grę przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 706/16 – Lex nr 2202004 oraz w Ł. z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 79/14 – Lex nr 1479546). Przenosząc poczynione wyżej uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że organ I instancji co najmniej przedwcześnie podjął decyzję o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne i przypisaniu do zwrotu nienależnie pobranych przez skarżącą tych świadczeń. U podstaw wspomnianego rozstrzygnięcia legło przekonanie Marszałka Województwa, które nie zostało dostatecznie umotywowane w wydanym rozstrzygnięciu, że jest organem właściwym do orzekania w niniejszej sprawie, ponieważ małżonek skarżącej od [...] lutego 2006 r. podjął zatrudnienie w I. Jak zostało to już wyżej podkreślone system koordynacji określa normy ustanawiające pierwszeństwo organów państwa zatrudniającego rodzica aktywnego zawodowo i zamieszkiwania dziecka oraz normy kolizyjne pozwalające na uniknięcie sytuacji pobierania tożsamych świadczeń ze wsparcia społecznego w dwóch różnych państwach członkowskich. Jednocześnie – w przypadku zbiegu świadczeń w dwóch krajach członkowskich przewidują np. wstrzymanie wypłaty świadczeń przyznawanych w państwie podjęcia zatrudnienia do wysokości świadczeń wypłacanych w miejscu pobytu dziecka. Celem powołanych w uzasadnieniu decyzji norm rozporządzeń Parlamentu Europejskiego z pewnością nie jest pozbawienie strony uprawnień do świadczeń. Powołane wyżej przepisy rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i przyjęte w nich rozwiązania mają charakter proceduralny, służą uporządkowaniu w sytuacji kolizji norm, zapobieganiu kumulacji świadczeń. Zatem o możliwości merytorycznego orzekania przez Marszałka Województwa w sprawie niniejszej powinno decydować nie budzące wątpliwości ustalenie okresu podlegania ojca dzieci ustawodawstwu I., czego jednak organ I instancji, jak i Kolegium, które pochopnie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, nie uczyniły. Nie sposób bowiem przyjąć w ślad za organami obu instancji, że jedyną okolicznością przesadzającą o właściwości marszałka województwa (czy upoważnionego przez niego organu) jest samo podjęcie przez ojca dzieci zatrudnienia w innym państwie członkowskim. W każdej sprawie, która została przekazana marszałkowi województwa z uwagi na zamieszkiwanie członka rodziny wnioskodawcy za granicą, to marszałek województwa uprawniony jest samodzielnie ustalić, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ale też obowiązany jest tę decyzję uzasadnić i wskazać, na jakiej podstawie przyjął, iż w grę wchodzi koordynacja zabezpieczenia społecznego. W zależności od dokonanej oceny organ ten może dokonać merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie świadczeń (art. 23a ust. 9 u.ś.r.) lub zwrotu wniosku organowi, który sprawę przekazał (art. 23a ust. 7 u.ś.r.). Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie organ I instancji stwierdził jedynie, że w sprawie miały miejsce zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z wykonywaniem pracy przez członka rodziny wnioskodawczyni na terenie I. od [...] lutego 2006 r., a ponadto, że [...] kwietnia 2009 r. zostały uchylone decyzje przyznające świadczenia rodzinne w Polsce w postaci zasiłku rodzinnego oraz dodatków na dzieci: K., M., M. i J. C., które to ustalenia stały się podstawą do stwierdzenia, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami pobrany w okresie od [...] marca 2006r. do [...] sierpnia 2007r. przez skarżącą jest nienależnie pobrany i podlega zwrotowi wraz z odsetkami. Jak wynika jednak z akt sprawy, organ dysponował informacją, że Z. C. zostały przyznane świadczenia rodzinne przewidziane ustawodawstwem [...] od [...] stycznia 2007r. na dzieci; M., M. i J. Brak jest w aktach sprawy informacji o przyznaniu świadczeń rodzinnych na K. C. Zdaniem Sądu, w świetle wyżej poczynionych rozważań niezasadne było uznanie świadczeń za nienależnie pobrane od daty podjęcia zatrudnienia przez ojca dzieci od [...] lutego 2006 r. w sytuacji, gdy organ dysponował wiedzą o przyznaniu świadczeń rodzinnych w I. od [...] stycznia 2007r. Ponadto wobec nieustalenia przez organy orzekające w sprawie, że świadczeniami rodzinnymi objęta była także K. za przedwczesne należy uznać orzekanie przez Marszałka Województwa co do zasiłków rodzinnych w odniesieniu do K. Gdyby bowiem się okazało, że na rzecz tego dziecka nie zostały przyznane w I. świadczenia rodzinne, zgodnie z dyspozycją art. 23a ust. 7 u.ś.r. Marszałek Województwa zobowiązany był powiadomić o tym organ właściwy, w tym wypadku Wójta Gminy S . Nie jest natomiast władny w takiej sytuacji podejmować decyzji o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane i obowiązku ich zwrotu. Jak wynika z dyspozycji art. 23a ust. 9 u.ś.r. marszałek województwa orzeka o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w sytuacji, gdy mają zastosowanie przepisy o koordynacji świadczeń. Zatem a contrario, jeżeli unormowania dotyczące koordynacji świadczeń nie mają zastosowania, organ ten nie jest legitymowany do rozstrzygania w sprawie świadczeń nienależnie pobranych, organem właściwym jest organ, który orzekał o przyznaniu świadczenia, w tym wypadku Wójt Gminy S. Dopiero wówczas też, to jest po przesądzeniu właściwości organu, można byłoby poddać weryfikacji uznanie świadczenia za nienależnie pobrane, uwzględniając również wyrażony wcześniej pogląd co do rozumienia podlegania ustawodawstwu państwa członkowskiego. Przy tym ocenę świadczeń jako nienależnie pobranych w sytuacji, gdy w grę wchodzi system koordynacji zabezpieczenia społecznego wiązać należy z realnym nabyciem uprawnień do świadczeń rodzinnych w danym kraju. Należy pamiętać również, że celem koordynacji jest jedynie wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie ich pozbawienie. System koordynacji przewiduje między innymi wstrzymanie wypłacanych w jednym państwie członkowskim świadczeń do kwoty świadczeń otrzymywanych w innym kraju, nie zaś pozbawienie ich w całości. Należy również zauważyć, co zasadnie podniesiono w skardze, że w decyzji organu I instancji nieprawidłowo uznano kwotę wypłaconego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko D. S. jako nienależnie pobrane świadczenie, w sytuacji gdy osoba ta nie jest dzieckiem skarżącej. Reasumując, wobec wspomnianych we wcześniejszej części uzasadnienia braków postępowania wyjaśniającego oraz dokonania błędnej wykładni art. 23 a ust. 2 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić. W konsekwencji zaś, wobec treści art. 30 ust. 5 ww ustawy, że decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat i z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Sąd zobligowany jest do umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego wobec upływu terminu przedawnienia ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń na podstawie art. 145 § 3 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 (tj. uchylenie decyzji, stwierdzenie jej nieważności), sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Dodanie § 3 do art. 145 p.p.s.a. nastąpiło na podstawie art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Komentowany przepis jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2017, wyd. elektr.). W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania (por. P. Szustakiewicz. A. Skoczylas, (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, wyd. elektr.; zob. też uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy Nr 1633 i 2538, VII kadencja, s. 17). Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 p.p.s.a. jak w punkcie 1 sentencji, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. jak w punkcie 2 sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie 3 sentencji.