I SA/Wa 462/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Jolanta Dargas, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), Protokolant referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2022 r. sprawy ze skargi H. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 558/15 1. wymierza Prezydentowi Miasta [...] grzywnę w wysokości 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta Miasta [...] na rzecz H. W. sumę pieniężną w kwocie 7000 (siedem tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz H. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. H. W. (dalej: Skarżący) pismem z 18 stycznia 2022 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o ponowne: - wymierzenie Prezydentowi Miasta [...] grzywny przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), - stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta Miasta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania - w związku z niewykonaniem przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 558/15. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. W. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 3 lutego 2016 r., zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w wyroku z 19 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 558/15 upłynął z dniem 3 kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że do dnia dzisiejszego Prezydent Miasta [...] nie wykonał ww. wyroku, pomimo wydania już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 31 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 183/17 wymierzającego temu organowi grzywnę za niewykonanie wyroku z 19 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 558/15. Dlatego skarga i zawarte w niej wnioski są konieczne i zasadne. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość prowadzonych spraw z zakresu odszkodowań, nie miał możliwości zakończenia tego postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Ponadto w dniu [...] lutego 2022 r. organ wydał postanowienie nr [...], którym zawiesił postępowanie o przyznanie odszkodowania do momentu rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości. Do dnia 17 maja 2022 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Rozpoznawana skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 558/15 zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt. Bezspornie, akta tej sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z 19 listopada 2015 r. wpłynęły do organu w dniu 3 lutego 2016 r., zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 3 kwietnia 2016 r. Do dnia wniesienia skargi z 18 stycznia 2022 r. - mimo uprzednich wezwań organu przez Skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku i mimo wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanego w sprawie o sygn. akt: I SA/Wa 183/17 w dniu 31 marca 2017 r., wymierzającego Prezydentowi Miasta [...] grzywnę, w wysokości 1500 zł, organ ten nie załatwił tej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem, to jest nie rozpoznał wniosku z [...] czerwca 2009 r. Dlatego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest zasadny. W demokratycznym państwie prawnym nie może być bowiem tolerowane niewykonywanie wyroków sądów. Pogląd ten jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi bowiem do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy też o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zgodnie z treścią art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Skład orzekający ocenił, że w realiach rozpoznawanej sprawy represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna wymierzona w znacznie wyższej niż dotychczas wysokości, to jest 10000 złotych, która to kwota mieści się w granicach wymiaru określonego w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości [...] przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że Prezydent [...] prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw, może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów. Jednakże jest to już kolejny wyrok tutejszego Sądu w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku z dnia 19 listopada 2015 r. Sąd miał więc na uwadze, że mimo wcześniejszego wyroku wymierzającego organowi grzywnę, organ w dalszym ciągu nie rozpoznał wniosku z [...] czerwca 2009 r. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1792/16). Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku z dnia 19 listopada 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie zakończył bowiem sprawy, mimo że upłynęło już ponad 6 lat od wyznaczonego terminu. Zgodnie z treścią art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości działania organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować stronie nieuzasadnione oczekiwanie z powodu bezczynności i przewlekłości działania organu. Mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd przyznał Skarżącemu od Prezydenta Miasta [...] sumę pieniężną w wysokości 7000 zł, będącą swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Sąd zasądził też na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zdanie drugie w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi) orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.