I SA/Wa 464/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. W., J. B. i T. B. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 449/15 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje na rzecz skarżących K. W., J. B. i T. B. od Prezydenta m.st. Warszawy sumę pieniężną w kwocie po 1000 (tysiąc) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących K. W., J. B. i T. B. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. W., T. B. i J. B. pismem z 18 stycznia 2022 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 czerwca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 449/15, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 13 sierpnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] lit. [...] dz. [...] i [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokości przewidzianej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. w kwocie 20 000 zł; stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od Prezydenta na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości określonej w art. 154 § 7 ww. ustawy, tj. po 7 500 zł na rzecz każdego z nich oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że wyrokiem z 30 czerwca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 449/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy, stwierdzając przy tym, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wyznaczył Prezydentowi m.st. Warszawy 2 miesięczny termin na załatwienie sprawy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Organ nie wywiązał się ze ww. zobowiązania. Następnie wyrokiem z 14 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 885/16 Sąd uwzględnił skargę na niewykonanie wyroku z 30 czerwca 2015 r. i ponownie stwierdził bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa. Wymierzono ponadto Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 zł. Skarżący zaznaczyli, że po wydaniu przedmiotowego wyroku organ nie prowadził dalszych czynności zmierzających do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Ostatnie czynności Prezydenta datują się na luty 2016 r., tj. gdy do Biura Gospodarki Nieruchomościami (ówczesny odpowiednik Biura Spraw Dekretowych) nadesłano dokumentację dotyczącą budynku położonego przy ul. [...] w W. Pismem z 12 lutego 2020 r. pełnomocnik skarżących zawiadomił Prezydenta o śmierci J. B., który był jednym z pierwotnych wnioskodawców. Jednocześnie przedłożono akt poświadczenia dziedziczenia z [...] lutego 2019 r. (rep. [...]) wykazując następców prawnych i wezwano organ do niezwłocznego wykonania ww. wyroku. Do dnia sporządzenia przedmiotowej skargi wyrok nie został wykonany. Skarżący podnieśli, że organ nie wywiązał się ze swojego zobowiązania przez okres ponad 6 lat, niemalże tożsamy okres upłynął od ostatniej czynności w sprawie. Prezydent nie tylko ignoruje wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, ale również umyślnie nie realizuje powierzonych mu zadań z zakresu administracji publicznej. Zdaniem skarżących w sprawie zachodzą wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uprawniające Sąd do wymierzenia Prezydentowi grzywny. Postępowanie administracyjne toczy się już ponad 8 lat - tym samym bezczynność Prezydenta po wydaniu przedmiotowego wyroku nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie zachodzą ponadto przesłanki do wymierzenia grzywny w wysokości wnioskowanej przez skarżących. Wyłącznie tego rodzaju grzywna realizować będzie w pełni funkcję represyjną oraz dyscyplinującą. Skarżący podkreślili jednocześnie, że wskutek rażącego naruszenia prawa przez ww. organ, ponieśli realną stratę polegającą na braku możliwości dysponowania środkami pieniężnymi należnymi tytułem odszkodowania za przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Z tego też względu wieloletni czas trwania postępowania, jak i niczym nieuzasadniona bezczynność organu potęguje u skarżących poczucie krzywdy wyrządzonej na przestrzeni ostatnich lat przez organy Państwa Polskiego. Poczucie to jest tym większe, że działanie organu (brak tego działania) jest bezsprzecznie ukierunkowane na maksymalne odłożenie w czasie momentu, w którym decyzja kończąca postępowanie zostanie wydana. W sprawie konieczne jest przedsięwzięcie wszelkich dostępnych środków, które zdyscyplinują organ i doprowadzą do niezwłocznego wydania decyzji kończącej postępowanie. Taką funkcję (poza funkcją kompensacyjną) pełni suma pieniężna przyznana na rzecz podmiotów wnoszących skargę na bezczynność. Skarga jest więc uzasadniona. Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując m.in., że pismem z 10 lutego 2022 r. zwrócono się do pełnomocnika skarżących o złożenie do akt dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po M. B., zmarłej [...] marca 2010 r., albowiem znajdujący się w aktach "Protokół dziedziczenia", dokumentem takim nie jest. Poinformowano jednocześnie, że zachodzi konieczność wkreślenia na zdjęcia lotnicze z lat 1951-1955 (przesłane przez Wojskowe Biuro Historyczne) granic dawnej nieruchomości hipotecznej oraz wskazano nowy termin załatwienia sprawy. Prezydent zaznaczył, że strony reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika od 2010 r. nie dostarczyły dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po jednym ze spadkobierców dawnego właściciela. W ocenie Prezydenta m.st. Warszawy przekroczenie terminów wyznaczanych przez sądy administracyjne jest zasadniczo wynikiem konieczność jednoczesnego zadośćuczynienia ustawowemu obowiązkowi należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności rozpoznawanych spraw. Istotne znaczenie ma też charakter i stopień skomplikowania sprawy. Na potwierdzenie stanowiska organ przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z 12 lutego 2020 r., którym wezwano Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku z 30 czerwca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 449/15. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego odpis prawomocnego wyroku z 30 czerwca 2015 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z 13 sierpnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 2 września 2015 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 2 listopada 2015 r. Mimo to Prezydent m.st. Warszawy nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionej skargi orzeczeniem z 14 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 885/16 WSA w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku. W orzeczeniu tym Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 30 czerwca 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć należy, że z analizy akt administracyjnych przekazanych do Sądu wynika, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 30 czerwca 2015 r. organ podejmował w istocie nieliczne działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Pismem z 29 marca 2016 r. Prezydent zwrócił się do SKO w Warszawie o wypożyczenie akt dotyczących ww. nieruchomości, co nastąpiło przy piśmie z 18 kwietnia 2016 r. Przedmiotowe akta zwrócone następnie zostały do SKO w Warszawie przy piśmie z 15 czerwca 2016 r. Pismami z 15 czerwca 2016 r. zwrócono się jednocześnie o przesłanie koniecznych informacji do Wydziału Architektury i Budownictwa w Dzielnicy [...] oraz do Spółdzielni Mieszkaniowo – Budowlanej "[...]" w [...]. Pismem z tej samej daty poinformowano ponadto pełnomocnika skarżących o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 § 3 kpa i przewidywanym terminie zakończenia postępowania - 30 września 2016 r. Powyższy termin nie został przez organ dotrzymany. Przy piśmie z 25 października 2017 r. SKO w Warszawie ponownie przesłało Prezydentowi akta własnościowe nieruchomości. Kolejne działania w sprawie organ podjął zaś dopiero w lutym 2022 r., co miało miejsce po wniesieniu przez skarżących skargi z 18 stycznia 2022 r. w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku z 30 czerwca 2015 r. Pismem z 10 lutego 2022 r. zwrócono się do pełnomocnika skarżących o złożenie do akt dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po zmarłej [...] marca 2010 r. M. B. Zlecono ponadto opracowanie wkreślenia granic dawnej nieruchomości hipotecznej na zdjęcia lotnicze. Prezydent wskazał jednocześnie nowy termin załatwienia sprawy do 31 sierpnia 2022 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że kolejna skarga w przedmiocie niewykonania wyroku z 30 czerwca 2015 r. jest uzasadniona. Organ – mimo wcześniejszego wyroku wymierzającego grzywnę - nadal nie wydał stosownego rozstrzygnięcia rozpoznającego wniosek. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 30 czerwca 2015 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że wcześniejszym wyrokiem z 14 września 2016 r. wymierzono Prezydentowi grzywnę w związku z niewykonaniem ww. wyroku w wysokości 1000 zł, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 5000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Zdaniem Sądu żądanie grzywny w wysokości wskazanej w skardze było żądaniem zbyt wygórowanym. Określając wysokość grzywny uwzględniono przy tym charakter przedmiotowej sprawy oraz stopień jej skomplikowania, a także fakt, że mimo, iż z przekroczeniem terminów, Prezydent podejmował jednak działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 30 czerwca 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć należy, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo wcześniejszego wyroku wymierzającego grzywnę – nie została przez organ załatwiona i wyznaczony w wyroku z 30 czerwca 2015 r. termin został znacznie przekroczony. Jak wskazano, po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, co miało miejsce 2 września 2015 r., organ podejmował nieliczne czynności mające na celu wyjaśnienie sprawy i zakończenie postępowania. Pomiędzy kolejnymi działaniami zachodziły zaś wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy. Podkreślić przy tym trzeba, że podnoszone w odpowiedzi na skargę twierdzenia dotyczące konieczności zgromadzenia materiału dowodowego, czy też charakter i stopień skomplikowania sprawy mogą mieć wpływ na wysokość wymierzonej sankcji, nie usprawiedliwiają jednak bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku. Nie ulega wątpliwości, że od ponad 6 lat prawomocny wyrok Sądu nie został wykonany. Zgodzić się zatem trzeba z twierdzeniami skarżących, że bezczynność Prezydenta w wykonaniu wyroku ma charakter rażący. Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 1000 zł jako zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania mimo wcześniejszego wyroku wymierzającego grzywnę nie została załatwiona. Żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości wskazanej w skardze (podobnie jak wysokość żądanej grzywny) było żądaniem zbyt wygórowanym. Istotne przy tym jest, że zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).