I SA/Wa 474/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2017 r. sprawy ze skargi O. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [..] września 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania O. C., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z [...] września 2016 r. nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego. Powyższa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Prezydent miasta W., po rozpatrzeniu wniosku O. C., decyzją z [...] września 2016 r. odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na córkę S. N. z uwagi na przekroczenie progu dochodowego. O. C. wniosła odwołanie od powyżej decyzji kwestionując sposób wyliczenia dochodu przez organ pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze W. rozpatrując sprawę wskazało, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), powoływanej dalej jako "ustawa". Organ przytoczył zasady przyznawania świadczenia wychowawczego oraz definicję dochodu i sposób jego wyliczania określone w ustawie podkreślając, że ustalenie dochodu przypadającego na członka rodziny odbywa się na podstawie dochodu z roku kalendarzowego 2014. W przepisach ustawy przewidziano możliwość korekty tych dochodów, wprowadzając definicję dochodu uzyskanego i dochodu utraconego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że z dokumentów przedstawionych przez stronę wynika, że w 2014 r. źródłem utrzymania rodziny były dochody ze stosunku pracy w firmie F. Sp. z o.o. oraz z praw autorskich i praw pokrewnych w firmie C. Sp. z o.o., z którą skarżąca w 2014 r. zawierała kolejne umowy o dzieło. Z dniem 4 stycznia 2016 r. skarżąca zawarła ponowną umowę o dzieło z w/w firmą z terminem wykonania do dnia 31 maja 2016 r. oraz terminem wypłaty wynagrodzenia w okresach comiesięcznych od 10 lutego do 10 kwietnia 2016 r. Zdaniem organu analiza treści umów wykazała, że dotyczyły one przeniesienia praw autorskich, co wynika z deklaracji podatkowej PIT-11, a także z treści umów załączonych do akt sprawy. W szczególności są to dochody, o jakich mowa w art. 22 ust. 9 pkt 1-3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), które nie podlegają utracie. Kolegium zaznaczyło, że zarówno nabywca praw (płatnik), jaki i O. C. (podatnik) w deklaracjach podatkowych wykazali dochody z tytułu przeniesienia praw autorskich, brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że dochód ten stanowił ekwiwalent za pracę z tytułu realizacji umowy o dzieło. Zdaniem organu skoro przepis art. 2 pkt 19 ustawy zawiera zamknięty katalog utraconego dochodu, to brak jest podstaw prawnych do uznania dochodu z tytułu przeniesienia praw autorskich za dochód utracony, w rozumieniu powyższego przepisu. Analogicznie, jeśli w art. 2 pkt 20 ustawy, dochód z tytułu praw autorskich nie został wymieniony, to brak jest podstaw do uznania tego dochodu za uzyskany. Samo nazwanie umowy "umową o dzieło" nie przesądza jeszcze o jej rzeczywistym charakterze i charakterze stosunku prawnego pomiędzy stronami. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że w 2014 r. O. C. uzyskała przychód z tytułu umów o przeniesienie praw autorskich z firmą E. Sp. z o.o. (w wysokości [...] zł) oraz z tytułu zatrudnienia w F. Sp. z o.o. (w wysokości [...] zł). Z danych informatycznych Ministerstwa Finansów wynika, że dochód za 2014 r. wyniósł [...] zł, składki na ubezpieczenie - [...] zł, należny podatek – [...] zł. Zdaniem organu odwoławczego dochód netto wyniósł zatem [...] zł, a w przeliczeniu na członka rodziny miesięczny dochód wyniósł [...] zł, co przekracza kryterium dochodowe wskazane w ustawie, tj. 800 zł. Słusznie zatem organ pierwszej instancji uznał, że świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko nie przysługuje. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła O. C. zarzucając: 1) - naruszenie art. 7 w związku z art. 77, art. 80 i art. 80 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na uznaniu, że w przeliczeniu na jedną osobę w dwuosobowej rodzinie dochód skarżącej wynosi [...] zł, podczas, gdy:  a) skarżąca utraciła dochód ze wszystkich źródeł, z wyjątkiem umowy o pracę na ¼ etatu za [...] zł netto miesięcznie (pomoc biurowa), co odpowiada określonej w art. 2 ust. 19 lit. c) i e) ustawy przesłance utraty dochodu; b) w 2014 r. skarżąca uzyskiwała dochód z tytułu wykonania umowy o dzieło, który został następnie utracony, a nie z tytułu wynagrodzenia za prawa autorskie, co stanowi o wypełnieniu w/w przesłanki utraty dochodu; c) ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby skarżąca uzyskiwała po utracie zatrudnienia w postaci umów o dzieło jakikolwiek dochód z tytułu praw autorskich, co stanowi o wypełnieniu w/w przesłanki utraty dochodu; 2) - naruszenie art. 2 ust. 19 lit. c) i e) w związku z art. 7 ust. 1 ustawy poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu poglądu, że w sytuacji, gdy dochodzi do utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, nie uwzględnia się dochodu utraconego - co nie obejmuje jednak dochodu uzyskiwanego z tytułu praw autorskich - podczas, gdy przepisy ustawy nie wprowadzają wyjątku dotyczącego praw autorskich, co oznacza, że organ pierwszej instancji zastosował pozaustawowe kryterium, w wyniku zastosowania którego doszło do ograniczenia prawa do świadczenia wychowawczego; 3) - naruszenie art. 5 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy poprzez jego błędne niezastosowanie, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że dochód na jedną osobę w rodzinie skarżącej nie przekracza 800 zł (w istocie jest to [...] zł miesięcznie na dwie osoby), gdyż w przypadku skarżącej nastąpiła sytuacja określona w przepisach ustawy jako utrata dochodu, co uniemożliwia przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego wzięcie pod uwagę dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2014 r.; 4) - naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez brak ustosunkowania się organu do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, podczas, gdy istotne braki uzasadnienia, w tym brak prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu, są kwalifikowane jako naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie wnioskowanego świadczenia pieniężnego na pierwsze dziecko oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). W myśl art. 2 pkt 1 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa definiuje określenia "dochodu rodziny" i "dochodu członka rodziny", a przy definicji dochodu odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1, 2 i 4 ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. W art. 7 ust. 1-3 ustawy przewidziano sytuacje zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać zarówno na utracie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, w efekcie czego przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1), jak też na uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2) oraz po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3), skutkującego odpowiednim jego zaliczeniem. Będą to więc zawsze dochody uzyskane lub utracone w okresie po roku kalendarzowym stanowiącym podstawę obliczenia dochodu rodziny. Wobec art. 48 ust. 2 ustawy - po roku 2014, zatem od dnia 1 stycznia 2015 r. do pierwszego dnia okresu, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Mając na uwadze ww. przepisy wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie organy błędnie ustaliły stan faktyczny określając kwotę dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, co skutkowało odmową przyznania świadczenia z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Niezrozumiałe jest stanowisko organów administracyjnych, które ustalając dochód skarżącej w 2014 r. uwzględniły dochód uzyskany na podstawie umów o dzieło z terminem wykonania zamówienia i terminem płatności wynagrodzenia do końca 2014 r. i równocześnie uznały, że pomimo zakończenia tych umów, okoliczność ta nie stanowi utraty dochodu. Zgodnie z art. 2 pkt 19) lit c) ustawy ilekroć jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W myśl zaś art. 2 pkt 21 ustawy zatrudnienie lub inna praca zarobkowa jest to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. A zatem proste zestawienie przepisów ustawy wskazuje, że utratą dochodu jest także utrata dochodu spowodowana ustaniem umowy o dzieło w danym roku kalendarzowym. Niezrozumiałe jest również stanowisko organów administracyjnych, że brak jest podstaw do przyjęcia, że dochód skarżącej z tytułu tych umów stanowił ekwiwalent za pracę z tytułu realizacji umowy dzieło, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że dochód ten stanowi dochód z tytułu przeniesienia praw autorskich. Po pierwsze w aktach sprawy znajdują się potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie umów o dzieło oraz informacja o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2014 PIT-11. Umowy te nie były kwestionowane przez organy administracji skarbowej. Nie jest rzeczą organu właściwego w sprawach świadczenia wychowawczego kwestionowanie charakteru umowy łączącej wnioskodawcę z innymi podmiotami. Po drugie umowa o dzieło wraz z przeniesieniem praw autorskich jest jedną z najczęściej spotykanych umów cywilnoprawnych w obrocie gospodarczym. Przedmiotem umowy o dzieło może być stworzenie utworu w rozumieniu prawa autorskiego i związane z tym przeniesienie praw autorskich na nabywcę lub udzielenie licencji na korzystanie z utworu. Zgadzając się na warunki tej umowy i podpisując ją, przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a potem przeniesienia praw autorskich na zlecającego. Z kolei zlecający zobowiązany jest do zapłaty na rzecz drugiej strony. W zależności od tego, jakie będą konkretne postanowienia umowy, umowa wywrze różne skutki prawne, m.in. także podatkowe. Pozbawione są więc racji rozważania organów administracyjnych wykazujące konieczność traktowania na użytek ustawy w różny sposób umowy o dzieło z przeniesieniem praw autorskich na nabywcę i umowy o dzieło bez tego postanowienia. Rację ma skarżąca, że w istocie organy administracyjne zastosowały pozaustawowe kryterium ustalając prawo do świadczenia wychowawczego. Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołane przez organ odwoławczy nie można w sposób dosłowny odnieść do realiów rozpatrywanej sprawy, gdyż dotyczy ono kwalifikowania przychodów na potrzeby postępowania w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Powyższe prowadzi do wniosku, że ustalonego stanu faktycznego w zakresie źródła dochodów skarżącej organy administracyjne błędnie nie "podciągnęły" pod hipotezę art. 2 pkt 2 w związku z art. 2 pkt 19 i 21 oraz art. 7 ust. 1 ustawy. W rezultacie organy błędnie ustaliły stan faktyczny poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i określenie kwoty dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, co skutkowało odmową przyznania świadczenia z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Zasadny jest także zarzut naruszania prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 19 lit c) i pkt 21 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy przez błędną wykładnię. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracyjne mając na uwadze przedstawione wyżej stanowisko Sądu. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), orzeczono jak w sentencji.