I SA/Wa 486/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-18
Skład orzekający: Przemysław Żmich, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Dorota Apostolidis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie wykazała tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości, może skutecznie żądać stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej dotyczącej tej nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba nieposiadająca tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości, który istniał w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 KPA i tym samym nie jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. W związku z tym, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte na wniosek takiej osoby, powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 KPA.Stan faktyczny
Skarżący W.K. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody z 1991 r., twierdząc, że nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dacie komunalizacji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie wykazał tytułu prawnego do nieruchomości i tym samym nie posiada przymiotu strony. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dorota Apostolidis Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku W.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] października 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2017 r.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 1991 r., nr [...] działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) stwierdził, że z dniem [...] maja 1990 r. Gmina [...] nabyła z mocy prawa, nieodpłatnie własność nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...] w obrębie nr [...], jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej kw nr [...], zgodnie ze sporządzonym spisem inwentaryzacyjnym, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. Decyzja komunalizacyjna nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej wystąpił W.K., wskazując m. in., że nieruchomość stanowi aktualnie działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Ponadto podniósł, że na orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1962 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości brak jest adnotacji urzędowej stwierdzającej jej ostateczność. W ocenie wnioskodawcy decyzja komunalizacyjna, opierająca się na nieostatecznym orzeczeniu z [...] lipca 1962 r., jako tytule prawa własności przysługującym Skarbowi Państwa, jest wadliwa.
Decyzją z [...] października 2017 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie, wszczęte na wniosek W.K., w sprawie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister podniósł, że wnioskodawca nie wykazał tytułu prawnego do wystąpienia z takim wnioskiem.
W.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując stanowisko prezentowane dotychczas w postępowaniu, wskazując, że jest stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] czerwca 1991 r. Podkreślił, że w chwili orzekania o komunalizacji [...] udziałów w nieruchomości nie należało do Skarbu Państwa, ale do poprzedniczek prawnych wnioskodawcy, a w tej sytuacji skomunalizowane mienie nie stanowiło mienia państwowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. W konsekwencji wszczęcie postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy.
Ponownie rozpatrując sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały nowe okoliczności.
W ocenie organu w prawidłowy sposób wyjaśniono powody, dla których uznano, że prowadzenie niniejszego postępowania jest bezprzedmiotowe, co wyczerpuje przesłanki z art. 105 § 1 kpa i skutkuje umorzeniem postępowania w sprawie.
Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. mienie ogólnonarodowe (państwowe) staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Przedmiotem komunalizacji jest więc wyłącznie mienie ogólnonarodowe, zaś mienie należące do osób fizycznych lub prawnych jest wyłączone z komunalizacji. Przy komunalizacji z mocy prawa decydujące znaczenie ma zatem stan faktyczny i prawny nieruchomości istniejący w dniu wejścia w życie ustawy.
Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić - zgodnie z treścią art. 157 § 2 kpa - na żądanie strony, bądź z urzędu. Przymiot strony postępowania ustala się w oparciu o przepis art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną danego postępowania jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes ten musi mieć charakter prawny, tzn. musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania przez organ decyzji lub podjęcia czynności. Interes prawny musi mieć charakter realny w danej dacie, - w postępowaniu komunalizacyjnym w dniu wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r., tj. 27 maja 1990 r.
Minister podkreślił, że stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina, która w wyniku postępowania komunalizacyjnego stała się nowym właścicielem nieruchomości. Inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym jeżeli wykażą, że mienie to stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji. Nie wskazanie przez "inny" podmiot tytułu prawnorzeczowego do mienia będącego przedmiotem komunalizacji wyklucza możliwość skutecznego wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunaiizacyjnej. Natomiast nie ma znaczenia dla postępowania komunalizacyjnego interes prawny osób posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego lub bez tytułu prawnego, ponieważ komunalizacja nie wpływała na zmianę zakresu uprawnień tych osób, a wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmowała od Skarbu Państwa gmina.
Minister wyjaśnił, że działka nr [...] powstała w następstwie przekształceń dawnej parceli nr [...]. Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lipca 1962 r., nr [...] wywłaszczono na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...] w [...] ul. [...], nieruchomości położone w [...] w gm. kat. [...], oznaczone w pkt [...] jako części parceli nr [...] i nr [...], stanowiących własność W.W. w [...] części, M.W. w [...] części i K.W. w [...] części. Organ nadzoru nie zakwestionował, że na odpisie orzeczenia Prezydium z [...] lipca 1962 r., przekazanym przez Sąd Rejonowy dla [...] przy piśmie z [...] września 2017 r., znajduje się klauzula, nadana [...] sierpnia 1962 r., że orzeczenie to jest ostateczne "z wyj. poz. 4 i 10". Na tę okoliczność (dot. braku ostateczności orzeczenia) zwrócił również uwagę wnioskodawca W.K., którego następstwo prawne (wspólnie z H.B. i U.M.) po dawnych właścicielach nie budzi wątpliwości.
Jednakże, w ocenie Ministra, nie można pominąć faktu, że z karty inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji komunalizacyjnej, wynika, że dla spornej nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Zgodnie z kserokopią działu I i II księgi wieczystej nr [...], przesłaną przy piśmie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lipca 2017 r., księga wieczysta nr [...] prowadzona była, m. in. dla parceli nr [...], a jako jej właściciel ujawniony był Skarb Państwa, na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lipca 1962 r., nr [...]. Zebrana w postępowaniu komunalizacyjnym dokumentacja nie wskazywała, aby sporna nieruchomość w dacie [...] maja 1990 r. stanowiła własność osób fizycznych. Mając zatem na względzie wpisy widniejące w prowadzonej dla nieruchomości księdze wieczystej, które potwierdzały, że właścicielem nieruchomości [...] maja 1990 r. był Skarb Państwa, na podstawie ww. orzeczenia Prezydium z [...] lipca 1962 r., które nie zostało dotąd wyeliminowane z obrotu prawnego, a także uwzględniając treści zawarte w karcie informacyjnej nr [...], jak również okoliczność, że do sporządzonego spisu inwentaryzacyjnego, wyłożonego do publicznego wglądu nikt nie złożył zastrzeżeń prawidłowo, zdaniem Ministra, Wojewoda [...] uznał, że spełnione zostały materialnoprawne przesłanki komunalizacji mienia z mocy prawa.
Organ nadzoru podkreślił, że w przypadku, gdy dla danej nieruchomości jest prowadzona księga wieczysta, to o stanie własności decydują wpisy dokonane w dziale II księgi wieczystej. Domniemanie z art. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2016 r. poz. 790) ma wprawdzie charakter wzruszalny, jednak dopóki nie zostanie obalone, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Dlatego wzruszenie wpisu w księdze wieczystej nie może się odbywać w postępowaniu komunalizacyjnym, w którym nie rozstrzyga się sporów o własność, ale w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Zatem kierując się zasadą, że organy administracyjne działają na podstawie przepisów prawa, muszą one orzekać z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej.
Minister podniósł, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest dokumentu, który potwierdzałby tytuł prawnorzeczowy wnioskodawcy do działki nr [...]. Samo przeświadczenie wnioskodawcy o posiadaniu tytułu prawnego do nieruchomości nie jest wystarczające dla stwierdzenia istnienia takiego tytułu. W sytuacji bowiem, gdy podmiot, który uważa, że mienie nie podlega komunalizacji, nie posiada aktu, z którego wynikałby jego tytuł prawny do posiadanego mienia, nie może skutecznie przeszkodzić komunalizacji.
Podsumowując Minister uznał, że miał podstawy do przyjęcia, że wnioskodawca nie legitymując się tytułem prawnym do nieruchomości, nie posiada też przymiotu strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...]czerwca 1991 r. Wobec orzecznictwa sądów administracyjnych wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania nie może być załatwiony tak, jak to nakazuje art. 104 kpa - co do istoty, ale odmiennie. W zależności od tego czy ustalenie braku przymiotu strony jest oczywiste, czy też wymaga przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie, jego załatwienie może zapaść albo na podstawie art. 61a kpa - postanowieniem o odmowie wszczęcie postępowania, albo na podstawie art. 105 § 1 Kpa - decyzją o umorzeniu postępowania. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym wszczęcie postępowania na wniosek nie legitymowanej osoby jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania.
Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2018 r. skargę wniósł W.K. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 28 kpa, polegające na błędnym przyjęciu, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w zainicjowanym przez niego postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1991 r.;
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 105 §1 kpa w zw. z art. 7 kpa, poprzez błędne umorzenie postępowania w sytuacji, w której obowiązkiem organu administracji publicznej było merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi rozwinął wyżej wskazane zarzuty, podnosząc m.in., że we wniosku o stwierdzenie nieważności podał, że decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na fakt, że w chwili orzekania o komunalizacji przez Wojewodę [...] udziałów w nieruchomości nie należało do Skarbu Państwa, lecz do poprzedniczek prawnych skarżącego, a zatem nieruchomość ta nie stanowiła mienia państwowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. W przypadku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ i wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji komunalizacyjnej skarżący uzyska możliwość dochodzenia odzyskania władztwa nad nieruchomością w procesie cywilnym przeciwko Gminie [...]. Wydanie decyzji wzruszającej ostateczną decyzję komunalizacyjną Wojewody [...] umożliwiłoby mu ubieganie się o zwrot nieruchomości. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, ma on przymiot strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Skarżący zarzucając naruszenie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa wskazał, że błędem organu było poddanie sprawy merytorycznej analizie, a następnie umorzenie postępowania w oparciu o rzekome niezaistnienie przesłanek formalnych warunkujących wszczęcie postępowania. Jeśli bowiem organ administracji stwierdził, że zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego i rzeczywiście wszczął to postępowanie, to wobec braku zaistnienia jakichkolwiek nowych okoliczności jego obowiązkiem było, w świetle art. 7 kpa, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy to poprzez stwierdzenie nieważności decyzji, czy poprzez ewentualną odmowę tego stwierdzenia.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się do ustalenia, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony i czy może on skutecznie wystąpić o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] czerwca 1991 r. Powyższa decyzja wydana została na podstawie ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1).
W kwestionowanej decyzji stwierdzono nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własność nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący rozstrzygała o tym, czy nieruchomość będąca przedmiotem tego postępowania, stała się na podstawie art. 5 ustawy z 10 maja 1990 r. własnością gminy, na terenie której jest położona.
Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek ma strona postępowania zakończonego wydaniem decyzji, której ma dotyczyć stwierdzenie nieważności oraz każdy podmiot, który twierdzi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, w rozumieniu art. 28 kpa, albo którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W doktrynie i judykaturze jednolicie utrwalone jest stanowisko, że interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa powinien wynikać z przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie w postępowaniu zwykłym podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Wskazać należy, że komunalizacja w powyższym trybie następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., a wydana decyzja miała charakter deklaratoryjny. Potwierdzała ona wyłącznie przejście prawa własności określonego mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.
W postępowaniu komunalizacyjnym uprawnienia strony mają tylko: Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel oraz właściwa miejscowo gmina przejmująca od niego mienie i osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwał [...] maja 1990 r. tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanego mienia. Tylko bowiem ten tytuł stanowi, że dany podmiot ma w postępowaniu interes prawny, a zatem przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy jednak interesu prawnego użytkownika, najemcy lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego. Komunalizacja (będąca wynikiem zmiany podmiotu, któremu przysługuje prawo własności) nie ma bowiem wpływu na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmuje od Skarbu Państwa gmina. Prawidłowo organ nadzoru ustalił, że skarżący nie legitymował się w dniu [...] maja 1990 r., ani obecnie tytułem prawnorzeczowym do skomunalizowanej działki.
Organ nadzoru dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym analizy dokumentów. Szczegółowo je omówił.
Jak wynika z akt sprawy parcela nr [...], której część m.in. została wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] lipca 1962 r., a będąca w tej dacie własnością poprzedników prawnych skarżącego, została podzielona na parcele nr [...]. Parcela [...] została następnie oznaczona jako działka nr [...]. Działka ta została podzielna na działki: nr [...] i nr [...]. Z kolei działkę nr [...] podzielono na działki nr [...]. Natomiast działki nr [...] i nr [...] utworzyły działkę nr [...], która była objęta decyzją komunalizacyjną. Obecnie działka nr [...] podzielona jest na działki: nr [...] i nr [...].
Wnioskodawca składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjenej zarzucił, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] lipca 1962 r. nie było ostateczne w zakresie pkt 4 i 10, co oznacza, że sporna działka nie stała się własnością Skarbu Państwa, a wobec tego nie mogła zostać skomunalizowana. Słusznie wskazał organ nadzoru, że decydujące znaczenia miał wpis prawa własności w księdze wieczystej. Otóż w księdze wieczystej kw nr [...] (której odpis przesłany został przy piśmie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lipca 2017 r.) prowadzonej dla parceli nr [...], z której wydzielona została sporna działka, jako jej właściciel ujawniony był Skarb Państwa, na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z [...] lipca 1962 r. Zarówno Wojewoda [...] wydając decyzję komunalizacyjną, jak i organ nadzoru badając legitymację skarżącego do żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji byli związani wpisem w księdze wieczystej.
Natomiast zebrane w sprawie dowody nie wskazały, aby sporna nieruchomość w dacie [...] maja 1990 r. stanowiła własność skarżącego. Mając zatem na względzie wpisy w dziale II prowadzonej dla nieruchomości księgi wieczystej, które potwierdzały, że właścicielem nieruchomości [...] maja 1990 r. był Skarb Państwa, prawidłowo Minister uznał, że skarżący nie jest legitymowany do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Trafne jest stanowisko Ministra, że w przypadku, gdy dla danej nieruchomości jest prowadzona księga wieczysta, to o stanie własności decydują wpisy dokonane w dziale II księgi wieczystej. Zgodnie z art. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Dlatego organ administracyjny nie może dokonywać odmiennych ustaleń co do prawa własności od tych, jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego.
Z powyższych przyczyn chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ nadzoru art. 28 kpa. Wskazać należy, że interes prawny powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego (w tym przypadku art. 5 ustawy komunalizacyjnej). Odwoływanie się do zdarzeń przyszłych i niepewnych nie może stanowić o interesie prawnym. Wobec tego stanowisko skargi, że skarżący mógłby w przyszłości ubiegać się o zwrot nieruchomości nie stanowi o jego interesie prawnym.
Podnieść należy, że w sytuacji, gdy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpił podmiot, który nie wykazał interesu prawnego i mimo to postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte - powinno ono być na podstawie art. 105 § 1 kpa, jako bezprzedmiotowe, umorzone. Wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania nie może być załatwiony, tak jak to nakazuje art. 104 kpa, co do istoty. W zależności od tego, czy brak przymiotu strony jest oczywisty, czy też wymaga przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie, jego załatwienie może zapaść albo na podstawie art. 61a kpa postanowieniem o odmowie wszczęcie postępowania, albo na podstawie art. 105 § 1 kpa decyzją o umorzeniu postępowania. W niniejszej sprawie organ nadzoru, celem zbadania legitymacji skarżącego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, wszczął postępowanie i w jego trakcie dokonał ustaleń w tym zakresie, słusznie uznając, że skarżący nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z art. 5 ust.1 ustawy z 10 maja 1990 r. W tej sytuacji koniecznym było umorzenie postępowania. Niezasadne są więc zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 105 § 1 kpa. Wbrew twierdzeniom skargi organ nie dokonywał oceny legalności decyzji komunalizacyjnej, lecz badał legitymację skarżącego do żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Chybiony jest także zarzut dotyczący naruszenia przez organ nadzoru art. 7 kpa. Organ na podstawie zebranych w sprawie dowodów prawidłowo ustalił, że skarżący nie ma legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło