I SA/Wa 497/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] odmawiającą potwierdzenia na rzecz R. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. R. nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 28 sierpnia 1990 r. K. R. wystąpił o przydzielenie mu rekompensaty w postaci domku jednorodzinnego z ogródkiem za mienie pozostawione poza granicami Państwa. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...], działając m.in. na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej "kpa" umorzył postępowanie administracyjne prowadzone wobec K. R. Od przedmiotowej decyzji nie zostało wniesione odwołanie, a orzeczenie to stało się ostateczne. R. R. - następca prawny K. R. - w dniu 1 sierpnia 2012 r. zwróciła się z wnioskiem do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez K. R. w miejscowości S., pow. [...], woj. [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] odmówił potwierdzenia na rzecz R. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez K. R. w miejscowości S., powiat [...], woj. [...], obecnie [...] stwierdzając, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że nastąpiło uchybienie terminu do złożenia wniosku, bowiem zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) potwierdzenie tego prawa następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek R. R. wniesiono w sierpniu 2012 r. W sytuacji późniejszego złożenia wniosku organ administracji wydaje decyzję odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty i nie może przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy. Po rozpoznaniu odwołania R. R. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...]. Uzasadniając zapadłe orzeczenie stwierdził, że decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] Wojewoda [...] umorzył postępowanie administracyjne wobec poprzednika prawnego wnioskodawczyni K. R. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. R. nieruchomości w S., województwo [...]. Jak wynika z akt sprawy postępowanie dotyczące praw K. R. zakończyło się, zaś podanie R. R. jest nowym wnioskiem w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zatem z art. 5 ust. 1 ww. ustawy z 2005 r. został złożony po dniu 31 grudnia 2008 r., tj. w dniu 1 sierpnia 2012 r. (data stempla [...] Urzędu Wojewódzkiego) – po terminie. Organ dodał, że termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jest terminem prawa materialnego i ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych. Uchybienie temu terminowi wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Takie terminy nie podlegają przywróceniu chyba, że taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin (por. także: uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96, ONSA z 1997 r. z. 2, poz. 56). Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie przewiduje możliwości przywrócenia w/w terminu. Skargę na powyższą decyzję wniosła R. R. wnosząc uchylenie ww. decyzji, poprzedzającego ją orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., wydanej w przedmiocie umorzenia postępowania wobec K. R. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. R. nieruchomości w S., jako wydanych z naruszeniem prawa, a w szczególności art. 6, 7, 8, 9, 28, 97 § 1 pkt 4 i 105 § 1 kpa oraz art. 7 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ nie uwzględnił, iż jej podanie nie stanowi nowej sprawy, lecz jako następca prawny zmarłego K. R. weszła wraz z synem P. R. w prawa strony. Stwierdzenie zaś zawarte w uzasadnieniu decyzji Ministra, że K. R. złożył pisma o potwierdzenie prawa do rekompensaty w dniu 5 listopada 1986 r. oraz w dniu 28 sierpnia 1990 r. są dowodem, że podanie zostało wniesione w terminie. Przy czym potraktowanie przez organ oświadczenia z dnia 14 grudnia 2006 r., jako rezygnacji z ubiegania się o rekompensatę, było błędne. Nadmieniła także, że K. R. nie uzyskał prawa do rekompensaty. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi uznając skargę za oczywiście bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji - dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że stosownie do powołanego przepisu postępowanie prowadzone na podstawie tej ustawy wymaga złożenia przez uprawnioną osobę odpowiedniego wniosku wraz z wymaganymi przez tę ustawę dokumentami. Zasadą zatem wynikającą z tego przepisu jest, że postępowanie administracyjne w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego wszczynane jest jedynie na wniosek uprawnionej osoby i to tylko w zakresie przysługujących jej praw (wyrok NSA z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1988/10, publ. strona internetowa: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie jest bezsporne, że w piśmie z dnia 1 sierpnia 2012 r. skierowanym do [...] Urzędu Wojewódzkiego skarżąca stwierdziła, że "prosi o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez teścia K. R. ...". W opinii Sądu nie budzi żadnych wątpliwości okoliczność, że w chwili złożenia wspominanego pisma było już ostatecznie zakończone postępowanie, które toczyło się z wniosku męża skarżącej K. R., o przyznanie rekompensaty. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne prowadzone wobec K. R. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jego ojca – K. R. nieruchomości w S., dawne województwo [...]. Orzeczenie to weszło do obrotu prawnego Skarżąca we wniesionej skardze stwierdziła, że zachodzi tożsamość między sprawą wszczętą z jej wniosku, a sprawą która została zakończona decyzją z dnia [...] września 2007 r. Jednak zarówno Wojewoda jak i Minister prawidłowo ustalili, iż jej wniosek konstytuuje nową sprawę administracyjną o przyznanie prawa do rekompensaty, w związku z czym zobowiązane były zbadać, czy został on złożony przed upływem ściśle określonego, ustawowego terminu. W ustawie zabużańskiej brak jest przepisu, z którego wynikałoby, iż złożenie w ustawowym terminie wniosku przez choćby jednego ze spadkobierców skutkuje względem pozostałych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1988/10, pub. strona internetowa: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego uznać należy, że warunkiem koniecznym do pozytywnego rozpatrzenia żądania w sprawie rekompensaty jest złożenie stosownego wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. Zachowanie tego terminu stanowi bowiem przesłankę, od której ustawodawca uzależnił możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że termin ten ma charakter zawity i nie podlega przywróceniu. Uchybienie temu terminowi wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa i to bez względu na przyczyny złożenia wniosku po terminie. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie, roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przepisu takiego nie przewiduje (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 502/13, z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2358/12, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2013 r., I OSK 594/12). Wobec powyższego stwierdzić należy, że wniosek skarżącej został złożony po upływie terminu przewidzianego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, tj. po dniu 31 grudnia 2008 r. Treść pisma z dnia 1 sierpnia 2012 r. świadczy o tym, iż stanowi ono wniosek o wszczęcie postępowania, tak jak poprawnie zakwalifikowały to organy administracji publicznej. Przy czym skarżąca chciała otrzymać rekompensatę z tytułu pozostawienia przez jej teścia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej Sąd nie mógł wziąć pod uwagę zarzutów skargi dotyczących decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., która jest ostateczna i nie przysługuje od niej żaden środek zaskarżenia. Weszła ona zatem do obrotu prawnego i w nim funkcjonuje. Rozpoznanie wniesionych przeciwko niej zarzutów przez Sąd oznaczałoby objęcie niniejszym postępowaniem sądowym innej sprawy administracyjnej. Przy czym zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w art. 16 kpa, uchylenie bądź zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności może nastąpić jedynie w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Reasumując, organy obu instancji przeprowadziły kwestionowane postępowanie zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego - wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie zgromadziły i oceniły materiał dowodowy w niniejszej sprawie, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje - zgodnie z art. 107 §3 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.