I SA/Wa 498/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skarg E. Ż. i D. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej E. Ż. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 498/09 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu wniosku D. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] wydanej przez Prezydenta W. w dniu [...] sierpnia 2005 r. stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tym postanowieniem. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z [...] sierpnia 2005 r. Prezydent W. odmówił D. G., E. K. i W. E. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości zabudowanej, o pow. [...] m2, położonego w W. przy d. ul. [...] ozn. Nr [...] działka nr [...] i zwrotu budynku znajdującego się na tym gruncie. Decyzja ta została doręczona stronie (doręczenie zastępcze) w dniu [...] września 2005 r. W dniu 1 grudnia 2005 r. D. G. i E. Z. złożyły odwołanie od tej decyzji, zaś w dniu 12 stycznia 2006 r. złożyły wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Postanowieniem z [...] czerwca 2007 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na zasadzie art. 59 k.p.a., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z [...] sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w dyspozycji art. 58 § 2 k.p.a. Wnioskiem z 10 lipca 2007 r. D. G. wystąpiła o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2007 r. Postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy postanowienie z [...] czerwca 2007 r. Orzeczenie to stało się przedmiotem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 467/08 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. ponownie rozpoznającym sprawę brała udział osoba, która wydawała w tej sprawie pierwsze postanowienie, przez co postępowanie prowadzące do wydania zaskarżonego postanowienia dotknięte było wadą w postaci naruszenia przepisów art. 24 §1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 27 § 1 k.p.a. i art. 127 § 3 k.p.a. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało że stosownie do brzmienia art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Postanowienie takie nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia, jest ono bowiem ostateczne. Postanowienie to kończy postępowanie i stronie służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Organ wskazał, że w treści postanowienia z [...] czerwca 2007 r. sygn. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., powołało nieprawidłowe pouczenie, wskazując, iż stronie niezadowolonej z wydanego orzeczenia przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożony do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. Tymczasem, strona winna być prawidłowo pouczona o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Dlatego, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydane w dniu [...] czerwca 2007 r. sygn. [...], nie podlega kontroli instancyjnej ponieważ jest ono ostateczne i służy na nie jedynie skarga do sądu administracyjnego, organ działając na zasadzie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tym orzeczeniem. Organ zauważył, że samo pouczenie strony o możliwości zaskarżenia postanowienia takiego uprawnienia nie tworzy. Wada w tym zakresie nie jest zaliczana do wad istotnych decyzji, zatem może być ona, stosownie do postanowień art. 111 kp.a usunięta w ramach rektyfikacji decyzji administracyjnej. Na powyższe postanowienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły E. Ż. ( w sprawie I SA/Wa 498/09) i D. G. ( w sprawie I SA/WA 488/09). Skarżąca E. Ż. zarzuciła naruszenie: - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm – dalej ppsa); - art. 8 k.p.a.; -art. 112 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazała, że zgodnie z treścią art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Podkreśliła, że w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Sąd stwierdził m.in., że "w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzekało jako organ pierwszej instancji właściwy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z przepisem art. 127 par 3 k.pa. w zw. z art. 144 k.p.a. od postanowienia wydanego w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z postanowienia może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy" Skarżąca powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazała, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemiką z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. W ocenie skarżącej E. Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. bezprawnie dokonało odmiennej oceny prawnej niż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w prawomocnym wyroku z dnia 20 sierpnia 2008 r. Skarżąca wskazała również na fundamentalną zasadę prawa administracyjnego, jaką jest zasada pogłębiania zaufania do organów (art. 8 k.p.a.) Zasada ta jej zdaniem została naruszona w niniejszej sprawie. Organ nie tylko dokonał błędnego pouczenia strony w zakresie możliwości zaskarżenia postanowienia z dnia 11 czerwca 2007 r., by następnie zarzucić stronie bezpodstawność działania, a także wbrew odmiennej ocenie prawnej Sądu, stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] czerwca 2007 r. W ocenie skarżącej takie działanie organu stanowi ponadto naruszenie art. 112 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i powoduje pokrzywdzenie strony, która zastosowała się do tego pouczenia. Skarżąca D. G. wskazała w uzasadnieniu skargi na nieprawidłowe doręczenie decyzji z [...] sierpnia 2005 r. W ocenie skarżącej domniemanie doręczenia przesyłki nie może mieć zastosowania do przesyłek błędnie zaadresowanych. Brak informacji o nadejściu przesyłek listowych z powodu błędnego ich zaadresowania oraz wysłane przez pełnomocnika cztery monity o nadesłanie brakujących decyzji, winny stanowić przesłankę obalającą domniemanie dokonania skutecznego doręczenia decyzji. Zdaniem skarżącej uporczywe twierdzenie organu, że pełnomocnik skarżącej składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, nie złożył jednocześnie odwołania jest bardzo rygorystyczne i dotkliwie krzywdzące właścicieli ubiegających się o zwrot ich nieruchomości. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. Sąd zarządził na podstawie art. 111 § 1 ppsa połączenie spraw ze skarg E. Z. i D. G. celem łącznego rozpoznania i rozstrzygania i dalszego prowadzenia pod sygnaturą I SA/Wa 498/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że w granicach danej sprawy sąd administracyjny dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze, oraz może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Rozpoznając sprawę w ramach wyżej wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że obydwie skargi są zasadne, aczkolwiek skarga D. G. z innych przyczyn niż wskazane w jej treści. Zważyć należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 sierpnia 2008 r. w sprawie I SA/Wa 476/08. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zatem ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa (por. wyrok SN z 25 lutego 1998 r., III RN 130/97 OSNAPiUS nr 1 poz. 2 z glosą aprobującą B.Adamiak OSP 1999 nr 5, poz. 101). Nie ulega wątpliwości, że te wyjątkowe okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodzą. Wyrok z 20 sierpnia 2008 r. nie został uchylony, jest on prawomocny, a przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest postanowienie podjęte na podstawie obowiązujących w dniu jego wydania przepisów prawa. Nie ma więc podstaw do odstąpienia od oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z 20 sierpnia 2008 r. W takiej sytuacji kontrola zaskarżonego postanowienia sprowadza się do zbadania, czy nie narusza ono przepisu art. 153 p.p.s.a. Stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie zastosowało się do oceny prawnej Sądu i wskazań co dalszego postępowania. Otóż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 20 sierpnia 2008 r. stwierdził mi in.: " (...) w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzekało jako organ pierwszej instancji właściwy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z przepisem art. 127 § 3 kpa w zw. z art. 144 kpa od postanowienia wydanego w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z postanowienia może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy". W końcowych wywodach uzasadnienia wyroku Sąd wskazał że " to Kolegium (.....) musi najpierw ponownie rozpatrzyć w trybie art. 127 § 3kpa niniejszą sprawę (.....)". Biorąc pod uwagę powyższą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania organ administracji ponownie rozpoznając sprawę miał bezwzględny obowiązek zastosować się do oceny i wskazań Sądu. Organ tego nie uczynił, czym naruszył przepis art. 153 p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem organ zastosował się do wskazań Sądu, to nie wydałby postanowienia na podstawie art. 134 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w niniejszej sprawie nie jest uprawniony do oceny wyroku tego Sądu z 20 sierpnia 2008 r., gdyż związany oceną prawną tego Sądu, kontroluje wykonanie przez organ wskazań wynikających z wiążącego wyroku. Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności - z mocy art. 145 § 1 pkt c) oraz 152 i art. 200 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje się do oceny prawnej zawartej w wyroku z 20 sierpnia 2008 r., tj. rozpozna wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia z 11 czerwca 2007 r.