I SA/Wa 499/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2017r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Ww. decyzją Prezydenta [...] odmówiono M. S. przyznania pomocy finansowej w lipcu 2017r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż skarżący nie skontaktował się z pracownikiem socjalnym w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Nadto wnioskodawca posiada własne uprawnienia i zasoby w postaci świadczenia z ZUS, którego z nieznanych przyczyn nie pobiera. Kwota zgromadzonego świadczenia umożliwiłaby wnioskodawcy samodzielne zabezpieczenie bieżących potrzeb bytowych. Nadto udzielenie pomocy na opłacenie czynszu w sytuacji występowania stałej nadpłaty wskazuje na bezzasadność złożonego wniosku. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. S., nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji i wskazując na swoją ciężką sytuację życiową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując sprawę podzieliło stanowisko organu I instancji i wskazało, iż pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Organ pomocy społecznej nie ma obowiązku, ani takich możliwości finansowych, aby zaspokajać wszystkie potrzeby osób ubiegających się o przyznanie wsparcia. Z założenia instytucji pomocy społecznej, wynikającego choćby z brzmienia art. 2 ust. 1 ustawy o z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.), wynika, że udzielana pomoc ma charakter jedynie przejściowy i incydentalny w tym sensie, iż nie ma na celu sprostanie wszystkim potrzebom wysnuwanym przez ubiegającego się o taki rodzaj wsparcia. Pomoc państwa uzasadniona jest dopiero wówczas, gdy dana osoba nie jest w stanie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4 i art. 4 powołanej ustawy, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego (analogicznie w formie zasiłku celowego specjalnego. Kolegium podniosło, że skarżący posiada prawo do emerytury, lecz jej nie pobiera. Tym samym skarżący jest w stanie zaspokoić własne potrzeby bytowe wykorzystując własne uprawnienia. Ponadto, stosownie do art. 107 ust. 4a ustawy niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca nie skontaktował się z pracownikiem socjalnym w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jak również, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co stanowi samoistną przesłankę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. S. podnosząc, że zaskarżona decyzja zawiera kłamstwa i oszczerstwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. W sprawie jest bezspornym, że w postępowaniu administracyjnym z wniosku skarżącego złożonego 11 lipca 2017r. o przyznanie pomocy materialnej na miesiąc lipiec 2017r. na zaspokojenie wymienionych we wniosku potrzeb, głównie na uregulowanie zaległości czynszowych nie doszło do przeprowadzenia przez pracownika socjalnego obligatoryjnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego. Bezsporna jest również przyczyna nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony tj. nienawiązanie przez skarżącego kontaktu z pracownikiem socjalnym w celu przeprowadzenia wywiadu. Sąd podziela ocenę organów administracji obu instancji, że skarżący swoją postawą uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jak stanowi art. 107 ust. 4 a ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017r., poz. 1769), niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń z pomocy społecznej. Wywiad środowiskowy (jak i jego aktualizacja) jest szczególnym dowodem w sprawie osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, który niewątpliwie jest sporządzany we współdziałaniu z osobą zainteresowaną i ma charakter obligatoryjny. Waga tego dowodu wyraża się w treści art. 11 ust. 2 oraz 107 ust. 4 a ustawy o pomocy społecznej, które zawierają sankcję w postaci odmowy udzielenia pomocy lub uchylenia decyzji przyznającej pomoc w przypadku braku wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu (tak, między innymi, WSA w Gdańsku w tezie wyroku z 9 lutego 2017r. sygn. III SA/Gd 870/16 i NSA w tezie wyroku z 7 marca 2017r. sygn. I OSK 2454/16). Niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwia organowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wymaga współpracy beneficjenta pomocy społecznej z organem a odmowa tej współpracy z mocy ustawy o pomocy społecznej, jest traktowana jako naruszenie przez beneficjenta obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej (vide: stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 19 grudnia 2016r. sygn. I OSK 2186/16, Lex nr 2205303). Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że pracownik socjalny podejmował próby ustalenia ze skarżącym terminu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. W tym celu przesłał mu pisemne wezwanie, które nie przyniosło rezultatu, pomimo, że skarżący został pouczony o skutkach braku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Bierność postawy skarżącego wobec przeprowadzenia omawianego wywiadu, jako kluczowego materiału dowodowego dla oceny przyznania świadczeń z pomocy społecznej (zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s.), prawidłowo zatem została oceniona przez organy orzekające jako brak zgody na przeprowadzenie tego wywiadu. O ile bowiem organy orzekające zobowiązane są do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., o tyle na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej również spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b u.p.s., mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.