I SA/Wa 499/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) asesor WSA Kamil Kowalewski Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia 30 marca 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz [...] S.A. w [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. U A S A D N I E N I E Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 8 stycznia 2024 r. nr DO-II.7610.88.2023.KC utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 30 marca 2023 r. nr NW/IV/77200/130/10/11 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w gminie [...], obręb [...], ozn. jako działka nr [...] o pow. [...] m², KW nr [...] wraz z prawem własności fragmentu linii kolejowej nr [...] relacji [...], urządzeń i budynków znajdujących się na tym gruncie. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wojewoda Śląski decyzją z 30 marca 2023 r., działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r. poz. 2542 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego opisanego wyżej gruntu wraz z prawem własności fragmentu linii kolejowej, urządzeń i budynków znajdujących się na tym gruncie. [...] S.A. z siedzibą w [...] wniosły odwołanie od powyższej decyzji. Minister Rozwoju i Technologii rozpoznając sprawę wskazał, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast stosownie do art. 34 ust. 3 tej ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich (art. 34 ust. 4 ustawy). Minister zaznaczył, że w toku postępowania organ I instancji ustalił na podstawie treści księgi wieczystej nr [...], że nieruchomość ozn. jako działka nr [...] zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. stanowiła i obecnie stanowi własność Skarbu Państwa. Prawo własności Skarbu Państwa do przedmiotowego gruntu zostało ujawnione na podstawie zaświadczenia Archiwum Państwowego w [...] z 17 września 2002 r. nr [...], wydanego na podstawie akt zespołu "Hipoteka powiatu [...]" sygn. [...], z którego wynika, że jako właściciel nieruchomości ozn. nr hipotecznym [...] ujawniony jest Skarb Państwa. Wpis jest datowany na dzień 9 października 1933 r. Powyższe zostało również potwierdzone przez Starostę [...] w piśmie z 6 marca 2012 r. Okoliczności powyższe nie budzą wątpliwości i nie zostały zakwestionowane przez skarżącą. Została zatem spełniona jedna z podstawowych przesłanek wynikająca z art. 34 ust. 1 ww. ustawy komercjalizacyjnej. Organ odwoławczy podkreślił, że kolejną przesłanką niezbędną do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez [...] w trybie art. 34 ww. ustawy komercjalizacyjnej jest aby w dniu 5 grudnia 1990 r. grunt Skarbu Państwa znajdował się w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Stwierdzenie posiadania przez [...] S.A. gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. Minister wskazał, że na potwierdzenie wykazania ww. przesłanki posiadania gruntu ozn, jako działka nr [...] spółka [...] S.A. w [...] przedłożyła do akt sprawy wykaz środków trwałych znajdujących się na działce nr [...], sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., obejmujący m.in. peron jednokrawędziowy i dwukrawędziowy (rok budowy 1956/2014), droga kolejowa 2-torowa główna zasadnicza linii [...] (rok budowy 1858). W ocenie organu odwoławczego posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. przez [...] gruntu Skarbu Państwa obejmującego działkę nr [...] zostało potwierdzone na podstawie dokumentu wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r., tj. wykazu z ewidencji środków trwałych znajdujących się na działce nr [...] sporządzonego wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Wobec powyższego spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 34 powołanej ustawy co do przedmiotowych działek. Jednakże w toku postępowania uwłaszczeniowego organ I instancji ustalił, iż działka nr [...] zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i obecnie w części zajęta jest pod linię kolejową, natomiast w części stanowi drogę publiczną gminną - ul. [...] (dawniej nr [...]), zaliczoną na podstawie uchwały nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 28 grudnia 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (Dz. U. Woj. Częstochowskiego z dnia 1 lipca 1988 r., Nr 6, poz. 788 - załącznik nr 38 do uchwały nr 163/XXIV/87). Mając na uwadze powyższe Minister stwierdził, że ustalenie przez organ I instancji, że będący przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego grunt ozn. jako działka nr [...] stanowił w dniu 5 grudnia 1990 r. i w dniu 27 października 2000 r. drogę publiczną, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1), co skutkuje uznaniem, iż nie mógł on pozostawać w wyłącznym posiadaniu [...] i nie mógł podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawem osób trzecich - zarządcy drogowego. Zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, że drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika bezpośrednio z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Jednocześnie na podstawie art. 22 ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r., zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe. Zarząd ten powstał z mocy prawa. W świetle powyższego Minister uznał, że ustalenie przez organ I instancji, iż działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. i w dniu 27 października 2000 r., w części była zajęta pod pas drogi publicznej, uniemożliwia wydanie przez organ decyzji uwłaszczającej [...] S.A. taką działką w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Na potwierdzenie stanowiska organ przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne, w tym wyrok NSA z dnia 12 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 674/16. Minister zaznaczył dodatkowo, że organ I instancji ustalił również, że na działce nr [...] (z której wydzielono działkę nr [...]) posadowione są dwa budynki należące do "[...]", co potwierdziła sama wnioskodawczyni we wniosku uwłaszczeniowym z 29 sierpnia 2011 r. W znajdującym się w aktach sprawy piśmie [...] S.A. z 26 marca 2015 r. poinformował ponadto Wojewodę Śląskiego, że właścicielem budynków nr ewid. [...] i [...], usytuowanych na działce nr [...], jest W. P., który w pismach z 25 października 2022 r. oraz z 26 grudnia 2022 r. poinformował organ I instancji, że od 1991 r. był on dzierżawcą nakładów na działce nr [...], zabudowanej budynkiem magazynowym z częścią biurową oraz garażu prefabrykowanego, zaś na podstawie umowy z 19 października 2006 r. zawartej ze spółką [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] nabył do niej prawa i prowadzi na działce działalność gospodarczą. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że wnioskodawczyni do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie udzieliła odpowiedzi na pismo Wojewody Śląskiego z 1 grudnia 2022 r., którym wezwano do przedłożenia w terminie do 28 lutego 2023 r. projektu podziału geodezyjnego ww. działki, przeprowadzonego w uzgodnieniu z zarządcą drogi gminnej oraz zastrzeżono, że przypadku braku żądanych informacji i dokumentów zostanie wydana decyzja w oparciu o dokumenty będące w posiadaniu organu. W świetle powyższego Minister stwierdził, że w sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania (wyłącznego) wynikająca z art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz wystąpiła negatywna przesłanki uwłaszczenia, tj. naruszenie praw osób trzecich (zarządcy drogi publicznej gminnej). Decyzję organu I instancji należało zatem utrzymać w mocy. [...] S.A. w [...] wniosły skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a. art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, b. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; c. art. 75 § 1 ab initio k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wszystkie w związku z art. 96 ust. 2 i 3 w związku z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami polegające na nieprzeprowadzenie z urzędu przez organ dowodu w postaci mapy podziału nieruchomości, który stanowiłby załącznik do decyzji uwłaszczeniowej i przerzucenie tego obowiązku na stronę postępowania, a w konsekwencji przerzucenie na stronę odpowiedzialności za błędy proceduralne organu administracji państwowej i pozbawieniu stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych, 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z dnia z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki [...] S.A. z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości. W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej, a także zasądzenie kosztów postępowania. . Minister Rozwoju i Technologii w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 i 35 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie z jego treścią grunty pozostające w dniu 5 grudnia 1990r. we władaniu [...], będące własnością Skarbu Państwa, co do których spółka nie legitymowała się dokumentami o przekazaniu jej ich w formie prawem przewidzianej stają się z dniem 27 października 2000r., z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego [...] S.A. a budynki , lokale i urządzenia własnością [...] S.A. Nabycie wymienionych praw nie może naruszać praw osób trzecich. Ustalony przez organ stan sprawy jest bezsporny. Z treści księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wynika, że zarówno 5 grudnia 1990r. jak i 27 października 2000r. stanowiła ona własność Skarbu Państwa. Zatem została spełniona przesłanka własności. Ponadto nie jest kwestionowane, że działka ta była w dacie istotnej w sprawie oraz obecnie zajęta pod infrastrukturę kolejową. Natomiast w części stanowi drogę publiczną. Organ nadmienił ponadto, że na spornej działce usytuowane są budynki należące do W. F. a na działce nr [...] z której przedmiotowa działka została wydzielona posadowione są budynki należące do firmy [...]. Oznacza to, że co do części nieruchomości będącej w posiadaniu [...] spełnione zostały przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 34 ustawy o komercjalizacji. Sąd przy tym w pełni podziela argumentację organu, że nie ma możliwości uwłaszczenia [...] co do części nieruchomości, która stanowi drogę publiczną. Skoro w datach istotnych dla uwłaszczenia przedmiotowa działka była w posiadaniu zarówno [...], jak również we władaniu zarządcy drogi publicznej oraz innych podmiotów, to koniecznym było dokładne wyjaśnienie - w jakiej części działka ta była w posiadaniu [...], a w jakiej części na działce tej była urządzona droga publiczna. W tym celu konieczne było przeprowadzenie postępowania w kierunku ustalenia tego zajęcia, w tym m.in. sporządzenia opracowania geodezyjnego przez uprawnionego geodetę, w oparciu o które zostanie w sposób niebudzący wątpliwości ustalone, w jakiej części działka była w wyłącznym posiadaniu [...], a w jakiej części zajęta była pod drogę publiczną (por. wyrok NSA z 30 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1416/22). Zważyć należy, że zgodnie z art. 7 kpa to na organie ciąży obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Wyrażona w tym przepisie zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ konieczność podejmowania wszelkich czynności, które temu służą. Organ z urzędu zobowiązany jest przeprowadzić dowody mające na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy (por. NSA wyrok z 26 października 1984 r., sygn. akt II SA 1205/84). Strona postępowania administracyjnego ma prawo liczyć na to, że organ podejmie wszystkie niezbędne czynności które będą służyły prawidłowemu ustaleniu stanu faktycznego (art. 8 kpa), w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), w tym dopuści dowody przyczyniające się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (art. 75 § 1 kpa i art. 80 kpa). W ocenie Sądu organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego mającego na celu określenie, która część spornej działki była zajęta pod linię kolejową i była w posiadaniu [...] oraz innych podmiotów, a która część stanowiła drogę publiczną. W konsekwencji organy naruszyły art. 34 ustawy o komercjalizacji oraz wyżej wskazane przepisy postępowania. Mając na uwadze wszystkie wyżej podniesione okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit. c) ppsa oraz art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.