I SA/Wa 5/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2011 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej D. D. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania D. D. z dnia [...] maja 2009 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], potwierdzającej na rzecz D. D., A. M., J. C., T. C., L. C., J. C., E. C., C. P., A. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i F. małżonków C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: W dniu [...] sierpnia 1990 r. D. D. złożyła w Urzędzie Miejskim w P. wniosek o przyznanie ekwiwalentu z tytułu pozostawienia przez J. i F. małżonków C. nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wojewoda [...] w dniu [...] maja 2009 r. wydał decyzję, potwierdzającą na rzecz D. D., A. M., J. C., T. C., L. C., J. C., E. C., C. P., A. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i F. małżonków C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości W., gmina [...], powiat [...], woj. [...]. Wartość pozostawionej nieruchomości została ustalona na kwotę [...]zł. Od powyższej decyzji D. D. wniosła odwołanie do Ministra Skarbu Państwa. Organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dokumentacyjnego ustalił, że w dniu [...] sierpnia 1990 r. D. D. złożyła w Urzędzie Miejskim w P. wniosek o przyznanie ekwiwalentu z tytułu pozostawienia przez J. i F. małż. C. nieruchomości poza obecnymi granicami RP położonej w miejscowości W., gmina [...], powiat [...], woj. [...]. Z postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] marca 1992 r. sygn. akt [...] wynika, że F. C. zmarła w dniu [...] września 1941 r. w miejscowości [...] na terenie [...], a J.C. zmarł w dniu [...] maja 1943 r. w miejscowości [...] koło [...] na terenie byłego [...], zaś ostatnim miejscem zamieszkania F. i J. małż. C. była W. gm. [...] pow. [...], woj. [...]. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 1992 r. sygn. akt [...] spadek po: – F. C., zmarłej w dniu [...] września 1941 r. w miejscowości S., ostatnio stale zamieszkałej w W., gm. [...], pow. [...], woj. [...], nabyli mąż J. C. w ¼ części i dzieci: D. D., C. P., E. C., B. C., J.C., H. C. po 3/24 części każde z nich. – J. C., zmarłym w dniu [...] maja 1943 r. w miejscowości Z., koło [...], ostatnio stale zamieszkałym w [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] na podstawie ustawy nabyły dzieci: D. D., C. P., E. C., B. C., J. C., H. C. po 1/6 części każde z nich. Z postanowienia Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w K. z dnia [...] października 1992 r. sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w K. z dnia [...] listopada 2008 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po: – B. C., zmarłym w dniu [...] maja 1976 r. w B. i tam ostatnio stale zamieszkałym, na podstawie ustawy nabyli: żona O. C. i dzieci: J. C., L.C., T. C. po ¼ części każdy z nich, – O. C., zmarłej w dniu [...] grudnia 2007 r. w W., ostatnio stale zamieszkałej w N., na mocy ustawy nabyły dzieci: T. C., L. C. i J. C. po 1/3 części każde z nich. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w K. z dnia [...] września 1992 r. sygn. akt [...], Minister Skarbu Państwa ustalił, że spadek po J. C., zmarłym w dniu [...] maja 1950 r. w N.i tam ostatnio stale zamieszkałym, na podstawie ustawy nabyli: A. D. w 2/8 części i dzieci: J. C. i A. M. po 3/8 części każde z nich. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. I Wydział Cywilny z dnia [...] lutego 2005 r. sygn. akt [...], spadek po H. C., zmarłej w dniu [...] września 1989 r. w O. i tam ostatnio stale zamieszkałej nabyli: siostra E. C. w 1/5 części, siostra D. D. w 1/5 części, siostra C. P. w 1/5 części, bratanek J. C. w 1/10 części, bratanica A. M. w 1/10 części, bratanek J. C. w 1/15 części, bratanica T. C. w 1/15 części i bratanica L. C. w 1/15 części. Na podstawie zaświadczenia Archiwum Państwowego z dnia [...] lipca 1990 r. organ odwoławczy ustalił, że C. P., H. C., D. D., E. C. przybyły jako repatriantki na obecne terytorium RP z K. w dniu [...] kwietnia 1946 r. i zostały skierowane do I. w dniu [...] maja 1946 r. Z orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Oddział w W. z dnia [...] czerwca 1947 r. wynika, że dzieci J. i F. małż. C. pozostawiły w miejscowości W., powiat [...], woj. [...] następujący majątek nieruchomy: dom mieszkalny drewniany, kryty dachówką; zabudowania gospodarcze drewniane, kryte dachówką; inwentarz żywy i martwy; 2 ha lasu; 6 ha ziemi ornej; 2 ha łąki. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, strony nie przedłożyły dokumentów odnośnie powierzchni nieruchomości budynkowych. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...], Wojewoda [...] uznał, że wniosek D. D., J. C., T. C., A. M., L. C., J. C., O. C. o rekompensatę za mienie pozostawione przez F. i J. małż. C. poza obecnymi granicami RP, spełnia przesłanki do potwierdzenia prawa do rekompensaty i wezwał wnioskodawców do wskazania wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty oraz do dołączenia do wniosku operatu szacunkowego, w którym zostanie określona wartość nieruchomości pozostawionej i położonej w W., gmina N., woj. [...]. Rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym z lutego 2007 r., skorygowanym aneksem z dnia [...] marca 2007 r. określił wartość pozostawionej nieruchomości na kwotę [...] zł, w tym: - grunty rolne - [...]zł; - grunty leśne - [...]zł.; - drzewostan leśny - [...] zł.; - budynki - [...]zł. Wojewoda [...] nie uwzględnił wartości oszacowanych przez rzeczoznawcę budynków. W ocenie organu, wyżej wymieniony operat w części dotyczącej wyceny budynków, nie spełnia wymogów art. 10 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. stanowiącego, że operaty szacunkowe, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy, są sporządzane z uwzględnieniem dowodów wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 3. Do wyceny budynków rzeczoznawca zastosował podejście kosztowe, określając wartość odtworzeniową budynków i przyjmując uszczegółowione dane o budynkach tj. liczbę budynków gospodarczych, funkcje budynków, wymiary budynków, ich powierzchnię użytkową, rok budowy, liczbę kondygnacji, instalacje, które nie wynikają z żadnych dokumentów, przyjętych przez organ jako dowód w sprawie. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...] ustalił, że rzeczoznawca majątkowy przyjął dane o budynkach na podstawie szkiców i opisu zabudowań, sporządzonych przez spadkobierców właścicieli pozostawionej nieruchomości. W związku z powyższym organ I instancji zwrócił się pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r. do stron o wyjaśnienie, kto i na podstawie jakich dowodów sporządził szczegółowy opis zabudowań i szkice budynków dołączone do wyceny. Z wyjaśnień pełnomocnika D. D., dołączonych do akt sprawy pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r. wynika, że szczegółowego opisu mienia dokonano na podstawie zeznań świadków, złożonych ustnie wobec rzeczoznawcy, opisu ustnego rodzeństwa C. i szkicu ich rodzinnego gospodarstwa, wykonanego we własnym zakresie przez członków rodziny. W dniu [...] czerwca 2007 r. Wojewoda [...] przesłuchał, w charakterze świadków strony postępowania – C. P. i D. D., dwie z żyjących osób, które się repatriowały do Polski. Zarówno D. D. jak i C. P. nie pamiętały wymiarów oraz powierzchni pozostawionych budynków. Z uwagi na powyższe organ I instancji uznał, że przedmiotowy operat szacunkowy w części dotyczącej opisu i szacowania wartości budynków jest sporządzony nieprawidłowo, gdyż przyjęte przez rzeczoznawcę parametry budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych nie wynikają z żadnego dokumentu przyjętego przez organ prowadzący postępowanie jako dowód w sprawie. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], Wojewoda [...] potwierdził na rzecz D. D., A. M., J. C., T. C., L. C., J. C., E. .C. P., A. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i F. małż. C. nieruchomości poza obecnymi granicami RP położonej w miejscowości W., gmina N., powiat [...], woj. [...]. Wartość pozostawionej nieruchomości została ustalona na kwotę [...]zł. Wysokość rekompensaty przysługująca stronom wynosi: - dla D. D.– [...]zł za udział wynoszący [...]; - dla A. M. – [...] zł za udział wynoszący [...]; - dla J. C. – [...] zł za udział wynoszący [...]; - dla T. C. – [...] zł za udział wynoszący [...]; - dla L. C. – [...] zł za udział wynoszący [...]; - dla J. C. - [...] zł za udział wynoszący [...]; - dla E. C. – [...] zł za udział wynoszący [...]; - dla C. P. - [...] zł za udział wynoszący [...]; - dla A. D. - [...] zł za udział wynoszący [...]. W uzasadnieniu organ wojewódzki uznał, że z tego powodu, iż strony nie udowodniły powierzchni nieruchomości budynkowych pozostawionych poza obecnymi granicami RP - potwierdził prawo do rekompensaty tylko odnośnie do powierzchni gruntu rolnego, gruntu leśnego i drzewostanu leśnego, oszacowanych na łączną kwotę [...] zł. Od powyższej decyzji D. D., reprezentowana przez radcę prawnego P. M. wniosła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji co do istoty sprawy, poprzez uwzględnienie wartości całości pozostawionego mienia, a nie tylko jego części. Pismem z dnia [...] marca 2010 r. pełnomocnik D. D. dołączył do akt sprawy nowy operat szacunkowy z dnia [...] marca 2010 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. R., zgodnie z którym wartość nieruchomości pozostawionej w miejscowości W., gmina N., powiat [...], woj. [...] została określona na kwotę [...] zł Jak wynika z przedmiotowego operatu szacunkowego rzeczoznawca majątkowy oparł się w swojej ocenie na: - informacjach strony postępowania D. D. podanych w piśmie z dnia [...] listopada 2003 r. do rzeczoznawcy majątkowego R. G. w ankiecie mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP wypełnionej przez stronę postępowania D. D. w dniu [...] lipca 1993 r., odręcznym szkicu sporządzonym przez stronę postępowania C. P. Minister Skarbu Państwa uznał odwołanie za nieuzasadnione podnosząc między innymi, że postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenia tego prawa, o czym stanowi art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Jednocześnie ustawodawca nałożył w art. 6 ust. 1 tej ustawy obowiązek dołączenia do wniosku dowodów, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości (pkt 1). Zdaniem organu według przepisów przedmiotowej ustawy dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białorusi, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw. Nie budzi też wątpliwości organu, że w przypadku braku dokumentów, o których mowa wyżej, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy spełniają szczególne wymogi określone w art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy. Oceny spełnienia wymogów ustawowych do potwierdzenia prawa do rekompensaty dokonuje Wojewoda na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6, o czym stanowi art. 7 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. W ocenie Ministra Skarbu Państwa, Wojewoda [...] w sposób właściwy ustalił stan faktyczny w przedmiotowej sprawie oraz dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego według przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zdaniem organu odwoławczego, wniosek spadkobierców F. i J. C. z tytułu pozostawienia nieruchomości na byłym obszarze Państwa Polskiego, zasługuje na uwzględnienie tylko w zakresie nieruchomości gruntowych tj. [...] ha lasu, [...] ha ziemi ornej oraz [...] ha łąki, ponieważ strony nie udowodniły za pomocą dokumentów urzędowych powierzchni nieruchomości budynkowych tj. domu mieszkalnego drewnianego, oraz zabudowań gospodarczych drewnianych. W przedmiotowej sprawie, wnioskodawcy nie dostarczyli oprócz orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] czerwca 1947 r. żadnych dowodów na okoliczność powierzchni domu mieszkalnego i zabudowań gospodarczych. Natomiast nowy operat szacunkowy dołączony do akt sprawy w dniu [...] marca 2010 r., w zakresie powierzchni nieruchomości budynkowych został oparty całkowicie na wyjaśnieniach i szkicach stron postępowania. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa rzeczoznawca majątkowy jest nieuprawniony do dokonywania samodzielnych ustaleń faktycznych, odmiennych od ustaleń organów administracji publicznej. Z orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Oddział w W. z dnia [...] czerwca 1947 r. będącego głównym dowodem potwierdzającym posiadanie przez J. i F. małżonków C. prawa własności nieruchomości położonych w miejscowości W., gmina N., woj. [...] wynika, że w skład majątku wchodził dom mieszkalny, drewniany, zabudowania gospodarcze drewniane, [...] ha lasu, [...] ha ziemi ornej oraz [...] ha łąki. To strony za pomocą dokumentów urzędowych, ewentualnie w przypadku ich braku na podstawie zeznań świadków odpowiadających szczególnym warunkom, powinny udowodnić powierzchnię nieruchomości składowych, tj. domu mieszkalnego oraz budynków gospodarczych. Za niedopuszczalne należy zdaniem Ministra Skarbu Państwa dokonywanie w tym zakresie ustaleń na podstawie subiektywnego oświadczenia stron, ich wyjaśnień i odręcznie sporządzonych szkiców. Podkreślić należy również, że rozstrzyganie o właściwości dowodów, ich uzupełnianie lub usuwanie rozbieżności należy do organu prowadzącego postępowanie, a nie do rzeczoznawcy majątkowego. Nieuprawnione jest zdaniem organu przyjęcie przez rzeczoznawcę majątkowego opisu szczegółowego nieruchomości np. powierzchni budynków, roku budowy, materiału z którego zostały wykonane wyłącznie na podstawie informacji stron. Zdaniem organu w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne, natomiast strony decydując się na złożenie wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty muszą się liczyć z tym, że organ wojewódzki będzie wymagał udowodnienia spełnienia ustawowych przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty za pomocą odpowiednich dokumentów urzędowych. W przedmiotowej sprawie, Wojewoda [...] umożliwił stronom, udowodnienie powierzchni nieruchomości budynkowych, wzywając ich do dostarczenia odpowiednich dowodów w określonym terminie. Nie można, zdaniem organu odwoławczego w świetle ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, ustalić powierzchni nieruchomości budynkowych, tylko za pomocą zeznań stron i odręcznie sporządzanych przez wnioskodawców szkiców. Ustawodawca jako zasadę przyjmuje udowodnienie spełnienia przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty za pomocą dokumentów urzędowych, o czym świadczy wyraźne i niebudzące wątpliwości brzmienie art. 6 ust. 4 ustawy. Dopiero w przypadku braku dokumentów urzędowych, jest możliwe udowodnienie w/w okoliczności za pomocą oświadczeń dwóch świadków. Ze względu jednak na wyjątkowość tej formy dowodzenia, oświadczenia dwóch świadków powinny być złożone w odpowiedniej formie i ściśle odpowiadać wymogom wskazanym przez art. 6 ust. 5, czyli złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem. Możliwość złożenia oświadczenia przez stronę została przewidziana jedynie w dwóch przypadkach. Mianowicie, odnośnie stanu realizacji prawa do rekompensaty oraz miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej właściciela nieruchomości pozostawionej oraz jego następców prawnych. Dlatego też organ odwoławczy uznał, że organ wojewódzki prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosował przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła D. D. zarzucając jej rażące naruszenie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, w tym ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uznanie, że obowiązkiem Ministra Skarbu Państwa było uchylenie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. i wydanie decyzji w przedmiocie potwierdzenia posiadania przez wnioskodawczynię prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, który to obowiązek wynika wprost z przepisów prawa – w brzmieniu zgodnym z pismami wnioskodawczyni: z dnia [...] marca 2010 r., z dnia [...] marca 2010 r. oraz z dnia [...] czerwca 2010 r., w szczególności poprzez uznanie wartości całego pozostawionego majątku zgodnie z operatem szacunkowym z dnia [...] marca 2010 r. sporządzonym przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego inż. J. R. oraz o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 ppsa uzupełniającego dowodu z dokumentu - "Krajowego Standardu Wyceny Specjalistycznego nr 1.1 - Wycena nieruchomości, pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, na potrzeby realizacji prawa do rekompensaty" wraz z informacją Komisji Standardów Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych dotyczącą zasad stosowania od 1 marca 2009 r. Powszechnych Zasad Wyceny (PKZW) – na okoliczność potwierdzenia formalnej prawidłowości operatu sporządzonego przez biegłego J. R., w szczególności uwzględnienia dowodów zgromadzonych w toku postępowania jako źródła przyjętych przez niego danych dotyczących powierzchni zabudowań wchodzących w skład pozostawionego mienia. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: – art. 75 § 1, art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i § 2, art. 107 § 3, art. 136 oraz art. 140 Kodeksu postępowania administracyjnego; – art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 4 pkt 1 i pkt 3 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej; – art. 154 ust. 1, art. 155 ust. 1 i art. 175 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W bardzo obszernym (20 stronicowym) uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że nie jest prawdą, jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że strony nie udowodniły za pomocą dokumentów urzędowych lub zeznań dwóch świadków, złożonych w odpowiedniej formie, powierzchni nieruchomości budynkowych czyli domu mieszkalnego drewnianego oraz zabudowań gospodarczych drewnianych, ponieważ dokumenty takie zostały przez skarżącą dostarczone oraz zostały sporządzone w toku postępowania przez właściwe organy zgodnie z art. 76 kpa i znajdują się w aktach sprawy, a mianowicie: orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Rp. Nr [...] z dnia [...] czerwca 1947 r., ankieta mienia pozostawionego poza granicami Państwa Polskiego (poz. 143 akt postępowania), sporządzona zgodnie z wezwaniem Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] lipca 1993 r. nr [...], zawierająca szczegółowy opis majątku wraz z powierzchnią zabudowań mieszkalnych i gospodarczych, zeznania złożone w dniu [...] czerwca 2006 r. przez skarżącą D. D. oraz uczestniczkę postępowania – C. P. przed organem prowadzącym postępowanie w I instancji, zaprotokołowane przez pracownika urzędu bezpośrednio prowadzącego sprawę z upoważnienia Wojewody [...]. Wszystkie te dokumenty pozwalają zdaniem skarżącej na dokładne odtworzenie stanu pozostawionego majątku w zakresie powierzchni zabudowań nie tylko na podstawie konkretnych wartości liczbowych podanych w powołanej ankiecie, ale również poprzez podanie przez strony w toku przesłuchania m.in. liczby izb i wyposażenia budynku mieszkalnego, ilości osób zamieszkałych w gospodarstwie, liczby inwentarza żywego (bydło, trzoda chlewna, konie), jak również pojazdów gospodarskich przechowywanych w budynkach – na podstawie czego możliwe jest określenie parametrów przestrzennych tych budynków. Nie jest prawdą, zdaniem skarżącej, że udowodnienie powierzchni zabudowań jest możliwe wyłącznie na podstawie "dokumentów urzędowych lub zeznań dwóch świadków złożonych w odpowiedniej formie," gdyż "ustawodawca jako zasadę przyjmuje udowodnienie spełnienia przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty za pomocą dokumentów urzędowych, o czym świadczy wyraźne i niebudzące wątpliwości brzmienie art. 6 ust. 4 ustawy". Zdaniem skarżącej, w obecnie obowiązującej ustawie nastąpiło odejście od zamkniętego katalogu dowodów na rzecz katalogu otwartego nawiązującego do treści art. 75 § 1 kpa zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Natomiast w przedmiotowej sprawie organ złamał, zdaniem skarżącej, opisane wyżej zasady przyjmując, że dowodami na potwierdzenie powierzchni zabudowań mogą być jedynie dokumenty urzędowe bądź zeznania dwóch świadków złożone przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź polskim konsulem, a także przyjmując, że powyższe dowody mają większą moc niż wszelkie inne dowody zebrane w toku postępowania. Na poparcie zaś swej bezprawnej tezy organ nie przedstawił żadnego uzasadnienia, co stanowi naruszenie art. 107 kpa. Co więcej, na żadnym etapie postępowania (przez całe 20 lat) organ nie odmówił dopuszczenia jakichkolwiek środków dowodowych, przyjmując do akt sprawy wszystkie składane przez strony dokumenty i oświadczenia oraz przeprowadzając własne dowody w postaci przesłuchania stron. Ponadto organ nie przeprowadził przeciwdowodu podważającego prawdziwość danych zawartych w dokumentach urzędowych znajdujących się w aktach sprawy, do czego był, zdaniem skarżącej zobowiązany, jeżeli chciał odmówić uwzględnienia treści w nich zawartych. Natomiast skutkiem opisanego powyżej rażącego naruszenia prawa zarówno w zakresie wykładni obowiązującego prawa, jak tez w zakresie zasad postępowania dowodowego i mocy poszczególnych dowodów było wydanie zaskarżonej decyzji całkowicie wbrew obowiązującym przepisom prawa z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego. Nie jest również prawdą zdaniem skarżącej twierdzenie Ministra, że operat szacunkowy, w przedmiotowej sprawie, nie został sporządzony na podstawie dokumentów urzędowych, lecz "został oparty całkowicie na wyjaśnieniach i szkicach stron postępowania". Skarżąca zwraca uwagę, że wyjaśnienia stron są całkowicie dopuszczalne jako środki dowodowe na podstawie art. 6 ust. 1 i 4 ustawy, a operat szacunkowy, co wynika z jego treści (s. 5-6 operatu), został oparty wyłącznie na dokumentach urzędowych w postaci: orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Rp. Nr [...] z dnia [...] czerwca 1947 r. (dokument wskazany wprost w art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy), ankiety mienia pozostawionego poza granicami Państwa Polskiego (poz. 143 akt postępowania), sporządzonej zgodnie z wezwaniem Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...] lipca 1993 r. nr [...] (organ prowadzący postępowanie) na urzędowym formularzu oraz zeznań stron. Zdaniem skarżącej zgodnie z ustalonym orzecznictwem i stanowiskiem doktryny w celu realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 kpa) konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Organ ponadto jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygniecie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 kpa, w oparciu o poczynione ustalenia faktyczne dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści. Zadaniem organu jest dokonanie oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów, która powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym. W tym zakresie organ powinien kierować się m.in. wiedzą oraz zasadami życiowego doświadczenia i zasadami logiki. Jest to o tyle istotne, zdaniem skarżącej, że w uzasadnieniu organ administracji publicznej jest obowiązany ustosunkować się do wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygniecie sprawy, zaś zaniedbanie tego obowiązku stwarza przesłankę do uznania, iż organ naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem Minister Skarbu Państwa całkowicie zlekceważył ten obowiązek, ograniczając się do stwierdzenia, że okoliczności faktyczne p[odnoszone przez uczestników postępowania nie mogą być uznane za wiarygodne dlatego, że pochodzą od uczestników postępowania, co w żadnym stopniu nie spełnia, zdaniem skarżącej, kodeksowych warunków stawianych uzasadnieniu faktycznemu (patrz R. Kędziora "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H. Beck, wyd. 2, Warszawa 2008, s. 420-421 nb. Ponadto Minister Skarbu Państwa naruszył, zdaniem skarżącej art. 154 ust. 1, art. 155 ust. 1 i art. 175 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez dokonanie merytorycznej oceny operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego (do czego nie ma prawa) bez jednoczesnego dokonania oceny formalnej, do której jest uprawniony. Organ wskazał jedynie, że operat ten został sporządzony na podstawie zeznań uczestników postępowania i jako taki nie może zostać uwzględniony w zakresie niepotwierdzonym dokumentami urzędowymi. Tymczasem dowód z przesłuchania świadków (to samo dotyczy również stron i uczestników postępowania) nie może być uznany jako dowód nieważny, zaś przepisy rozdziału 4 kpa o dowodach nie przewidują wymogu potwierdzenia zeznań świadków dowodami z dokumentów (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 27 grudnia 2007 r., II SA/Sz 972/07, LEX nr 469799; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie z 11 marca 2002 r., V SA 1790/01, LEX nr 121874). Natomiast zgodnie z art. 154 ust. 1 i art. 155 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej i stan jej zagospodarowania, zaś przy szacowaniu nieruchomości wykorzystuje się wszelkie, niezbędne i dostępne dane o wycenianej nieruchomości. Operat szacunkowy jest opinią autorską rzeczoznawcy majątkowego o wartości nieruchomości, przy czym powinien być sporządzony zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym nieruchomości, w następstwie pełnego procesu wyceny, obejmującego wszelkie czynności szacunkowe, konieczne do właściwego określenia wartości nieruchomości, zgodnie ze Standardami Zawodowymi Rzeczoznawców Majątkowych Polska Federacja Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych: Standard VII.1.1-1.4 (patrz m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2007 r., I OSK 1467/06, LEX nr 340425; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 lutego 2008 r., II SA/Łd 770/07, LEX nr 351267). Należy przy tym mieć na uwadze, że organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii biegłego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja naruszają przepisy prawa. Z przepisu art. 6 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418) – zwanej dalej ustawą – wynika, że spadkobierca osoby, która pozostawiła mienie poza obecnymi granicami RP obowiązany jest do udokumentowania tego faktu w oparciu o wymienione w tym przepisie dowody. Dowodami świadczącymi o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białorusi, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw, wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego (art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1-3 tej ustawy). Nie budzi też wątpliwości, że w przypadku braku dokumentów, o których mowa wyżej, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi – w rozumieniu przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782 oraz z 2005 r. Nr 130, poz. 1087) – właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 tej ustawy). Istota niniejszej sprawy sprowadza się jednak do wyjaśnienia, czy organy mając do dyspozycji materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy prawidłowo uznały, że skarżąca i uczestnicy tego postępowania nie udowodnili powierzchni nieruchomości budynkowych pozostawionych poza obecnymi granicami RP i w związku z tym potwierdziły ich prawo do rekompensaty tylko za grunt rolny i grunt leśny pomijając zupełnie ustalenie rekompensaty za pozostawione nieruchomości budynkowe, chociaż fakt ich istnienia jest bezsporny. Organy zakwestionowały również operat szacunkowy z tego powodu, iż jednym z wielu dowodów, który wykorzystał biegły do jego sporządzenia był odręczny szkic budynku i zabudowań gospodarczych sporządzony przez stronę postępowania C. P. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę nie podzielił powyższego stanowiska organów. W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się bowiem dokument urzędowy z [...] lipca 1986 r. "odpis wierzytelny" wystawiony przez Archiwum Państwowe w W., który potwierdza, że ze znajdującego się w tym archiwum orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] czerwca 1947 r. bezspornie wynika, iż poprzednicy prawni skarżącej pozostawili we wsi W., gm. [...]. powiat [...] w województwie [...], wiejski majątek nieruchomy w postaci domu mieszkalnego drewnianego krytego dachówką, zabudowania gospodarcze drewniane kryte dachówką, inwentarz żywy i martwy oraz [...] ha lasu, [...] ha ziemi ornej oraz [...] ha łąki. Nie budzi zatem żądnych wątpliwości jaki majątek pozostawili poprzednicy prawni skarżącej poza obecnymi granicami RP. Nie budzi także wątpliwości, że pozostawili ten majątek w związku z działaniami wojennymi. W realiach tej konkretnej sprawy, cała rodzina (rodzice + nieletnie dzieci) została wywieziona na S., gdzie rodzice zmarli, a dzieci umieszczone zostały w domu dziecka, a następnie w 1947 r. repatriowali się do Polski. W czasie opuszczania domu rodzinnego rozbieżność wieku wśród rodzeństwa była znaczna, (najstarsze dzieci miały 13-14 lat, najmłodsze 3), więc zdaniem Sądu, starsze z nich mogły pamiętać wygląd domu i zabudowań gospodarczych oraz rozkład i wielkość pomieszczeń, czemu dały wyraz zeznając przed organem pierwszej instancji w dniu [...] czerwca 2006 r. oraz wcześniej w ankiecie mienia pozostawionego poza granicami RP z [...] lipca 1993 r. wypełnionej na wezwanie Urzędu Rejonowego w P. Sąd w pełni podziela stanowisko skarżącej, że zarówno ankieta z 1993 r., jak i również protokoły zeznań uczestników postępowania są dowodami w rozumieniu art. 75 § 1 kpa i powinny zostać uwzględnione przez organ jako dokumenty uzupełniające do niebudzącego wątpliwości dokumentu urzędowego tj. orzeczenia PUR, ponieważ w żadnym stopniu nie są z nim sprzeczne. Natomiast art. 6 ust. 4 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty zawiera otwarty katalog środków dowodowych "są nimi w szczególności", a głównym celem tego przepisu jest ustalenie zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego. Zgodnie z treścią powyższego przepisu jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy organ dążąc do realizacji zasady prawdy obiektywnej powinien uwzględnić zeznania stron tego postępowania w zakresie dotyczącym powierzchni budynkowych, mając na uwadze, że upływ czasu uniemożliwia obecnie znalezienie sąsiadów, czy też innych obcych osób, które mogłyby zeznać pod odpowiedzialnością karną, jaką powierzchnię miały pozostawione budynki (mieszkalny i gospodarczy). Ustawodawca jest racjonalny. Nie można więc przyjąć, że uchwalając ustawę dotyczącą sytuacji sprzed ponad 50 lat wymagał, aby oświadczenia świadków były ze sobą zgodne co do np. 1 m2 powierzchni pozostawionych nieruchomości lub nakazał żeby nie uwzględniać budynków przy ustalaniu prawa do rekompensaty, jeśli ich powierzchnia nie wynika wprost z dokumentu urzędowego, a tylko z zeznań stron postępowania. Takiego zapisu w ustawie nie ma. Dlatego stanowisko organu w tej kwestii nie zasługuje, zdaniem Sądu, na uwzględnienie i jest sprzeczne z przepisami ustawy z 8 lipca 2005 r.. Zeznania stron tylko konkretyzują jaką powierzchnię miały zabudowania, a zatem uzupełniają dowód z dokumentu potwierdzający pozostawienie zabudowań wymagany przepisem art. 6 ust. 4 pkt 2 uprawniający do uzyskania rekompensaty za utracone mienie. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Naczelny Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 17 maja 1994 r. SA/Lu 1921/93, LEX nr 26517, stwierdził m.in., że obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą w kpa zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Zarówno w nauce jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. opierać się należy na całym materiale dowodowym zebranym przez organ. Ocena taka powinna być też oparta na wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego w kontekście znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 kpa szczególna moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, a rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki. Ważnym dokumentem dla organów stanowiącym podstawę do określenia wartości "mienia zabużańskiego" jest sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę operat szacunkowy. Sąd nie podziela jednak stanowiska organu, że operat szacunkowy sporządzony dla przedmiotowej sprawy w części dotyczącej wyceny budynków nie spełnia wymogów art. 10 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP (Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1418 ze zm.) z tego powodu, że rzeczoznawca wykorzystał dane o budynkach (szkic i opis zabudowań oraz ich powierzchnię) sporządzone przez spadkobierców właścicieli pozostawionej nieruchomości, których to informacji i zeznań organ nie uznał jako dowodu w sprawie. Jak już wcześniej Sąd zauważył, zeznania stron postępowania są dopuszczalne jako uzupełniające środki dowodowe w przypadku istnienia dokumentu urzędowego wymienionego w art. 6 ust. 1 i 4 powyższej ustawy, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zeznania stron pozwoliły bowiem na odtworzenie stanu pozostawionego majątku w zakresie powierzchni zabudowań nie tylko na podstawie konkretnych wartości liczbowych podanych w powołanej ankiecie, ale również poprzez podanie przez strony w toku przesłuchania m.in. liczby izb i wyposażenia budynku mieszkalnego, ilości osób zamieszkałych w gospodarstwie, liczby inwentarza żywego (bydło, trzoda chlewna, konie), jak również pojazdów gospodarskich przechowywanych w budynkach - na podstawie czego rzeczoznawca mógł określić parametry przestrzenne tych budynków, a następnie korzystając ze wszystkich dostępnych mu źródeł, w tym danych dotyczących zabudowań znajdujących się na sąsiednich nieruchomościach (analiza zbioru nieruchomości podobnych), stopnia urbanizacji terenu, map Wojskowego Instytutu Geograficznego oraz Krajowego Standardu Wyceny nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na potrzeby realizacji prawa do rekompensaty obowiązującym od dnia 1 marca 2009 r. zgodnie z uchwałami Rady Krajowej Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych z dnia 9grudnia 2008 r. mógł zdaniem Sądu określić przeciętną wartość takich zabudowań. W przypadku nieruchomości pozostawionych za granicą nie można bowiem stosować w pełni zasad ogólnych ze względu na brak możliwości ustalenia stanu nieruchomości na dzień pozostawienia mienia nieruchomego na podstawie obecnie dokonanej stosownej wizji na gruncie" (szerzej patrz: Zygmunt Bojar "Relacje między przepisami ustawy zabużańskiej i ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie wyceny nieruchomości, cz. II", Nieruchomości rok 2011 numer 7 s. 34 i nast.). Znaczące jest w powyższej kwestii stanowisko prof. Stanisławy Kalus, która omawiając wątpliwości co do zasadności stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego stwierdza m.in., że zasady dotyczące wyceny nieruchomości pozostawionych w ustawie zabużańskiej "nie mają nic wspólnego z tymi, jakie przewiduje § 4 czy § 45 rozporządzenia z dnia.............w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego" (patrz: "Nieruchomość", kwartalnik Śląskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych Nr 2/2010 s. 40-41). co słusznie podnoszono w skardze. Sąd podziela stanowisko skarżącej, że metodologia wyceny nieruchomości nie może być przedmiotem oceny operatu zarówno przez organy administracji jak i przez Sąd, gdyż należy ona do sfery wiadomości specjalnych, których te organy i Sąd nie posiadają. Pogląd taki jest reprezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z 30 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1833/07, wyrok NSA z 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1087/09). Reasumując stwierdzić należy, iż organy obu instancji naruszyły przepisy zarówno prawa materialnego jak i procesowego, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej uwzględni powyższe stanowisko Sądu, przeprowadzi postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem wszystkich dostępnych środków dowodowych umożliwiających ustalenie stanu faktycznego, dokona analizy zgromadzonych dowodów, prawidłowo je oceni i wyczerpująco rozstrzygnięcie uzasadni, zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.