I SA/Wa 5/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi T. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w całości i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości oddala skargę T. wniosła skargę na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2015r., Nr [...], uchylające postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., Nr [...] w całości i umarzające postępowanie pierwszej instancji w całości Zaskarżone postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...], postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez Miasto Ł, z mocy prawa, prawa własności nieruchomości, położonej w Ł przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr[...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy[...]. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji podał, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, m.in. na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego [...] o stwierdzeniu nabycia nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], oznaczonej nr hip.[...], w drodze przemilczenia. Sąd Rejonowy [...] postanowieniem [...], - wydanym w wyniku wznowienia postępowania zakończonego wspomnianym wyżej postanowieniem [...]- oddalił wniosek o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] w drodze przemilczenia. Minister Finansów decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału wynoszącego 1/12 części ww. nieruchomości. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r., Minister Finansów utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2010 r. Wojewoda wyjaśnił ponadto, że w chwili obecnej w ww. sprawie prowadzone jest postępowanie przez Naczelnym Sądem Administracyjnym. Postępowanie to, w ocenie organu pierwszej instancji ma charakter prejudycjalny w niniejszej sprawie, ponieważ wynik tego postępowania zdecyduje, w jakiej części Skarb Państwa legitymował się prawem własności do przedmiotowej nieruchomości. Zażalenie na powołane na wstępie postanowienie Wojewody [...] złożyła Gmina Miejska Ł., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że nabycie mienia na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 190 r. - Przepisy wprowadzające (...) następuje z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., a wówczas właścicielem przedmiotowej nieruchomości był Skarb Państwa. Składający zażalenie podniósł ponadto, że Naczelny Sąd Administracyjny nie wstrzymał wykonania ostatecznej decyzji Ministra Finansów, stanowiącej podstawę nabycia tej nieruchomości przez Skarb Państwa. Dodatkowo, podniesiono, że sprawa nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 769/11. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając zażalenie wskazała, że przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ odwoławczy podkreślił, że z wyżej powołanego przepisu wynika, że zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami albo w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne (ostateczne) rozstrzygnięcie w tej kwestii. Należy ponadto przyjąć, że istnieje konieczność rozstrzygnięcia zagadnieniu wstępnego przez inny organ lub sąd, co należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu (zob. wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., II OSK 1698/07, LEX nr 489631, tak też A.Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, Lex 2015). W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, powyższe przesłanki, uzasadniające zawieszenie postępowania, nie zostały spełnione w niniejszej sprawie. Skoro prawo własności Skarbu Państwa do ułamkowego udziału w prawie własności do przedmiotowej nieruchomości zostało stwierdzone ostateczną decyzją Ministra Finansów, której wykonania nie wstrzymał zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak również Naczelny Sąd Administracyjny, to decyzja ta podlega domniemaniu prawnemu wynikającemu z art. 16 kpa. Organ odwoławczy przyjął zatem, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania i umorzył postepowanie w przedmiotowej sprawie. T. wniosła skargę na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2015r., Nr [...], uchylające postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., Nr [...] w całości i umarzające postępowanie pierwszej instancji w całości Zaskarżonemu postanowieniu zarzucała naruszenie art. 97§1 pkt. 4 kpa poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że toczące się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie stanowi " zagadnienia wstępnego". Skarżąca wskazywała, że podstawą zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] był art.97§1 pkt. 4 kpa, ze względu na toczące się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie w jakiej części Skarb Państwa legitymował się prawem własności co do nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...]. W skarżonym postanowieniu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 97§1 pkt.4 kpa, bowiem prawo ułamkowe własności Skarbu Państwa do przedmiotowej nieruchomości wynika z ostatecznej decyzji Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2010r. nr [...], utrzymanej w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010r. Zdaniem skarżącej stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej narusza unormowanie art. 97§1 pkt. 4 kpa. Kwestia ustalenia prawa własności i jego zakresu danego składnika mienia Skarbu Państwa jest kluczowa w sprawie nieodpłatnego nabycia przez Miasto Ł. z mocy prawa. Kwestia ta jest przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Orzeczenie w tej sprawie przesądzi w jakiej części Skarb Państwa legitymował się prawem własności do nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...]. Wydając skarżone postanowienie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zastosowała ścieśniająca wykładnię art. 97 §1 pkt. 4 k.p.a., nie biorąc pod uwagę ekonomiki postępowania (por. wyrok NSA , sygn. II GSK 1642/13). W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. |Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. | |Prezydent Miasta Ł. złożył do Wojewody [...] dokumentację inwentaryzacyjną mienia ogólnonarodowego (państwowego) obejmującą nieruchomość | |Skarbu Państwa położoną w Ł. przy ul.[...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] i opisaną w| |karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...], wnosząc jednocześnie o wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z | |dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. | |191 ze zm.). | |Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r. uchyliła zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca | |2015r. w przedmiocie zawieszenia niniejszego postępowania i umorzyła postępowanie przed organem pierwszej instancji w całości. Wprawdzie | |organ nie uzasadnił czemu umorzył postępowanie lecz okoliczności sprawy i ustalony stan faktyczny wskazują, że zaskarżona decyzja z uwagi | |na wniesienie skargi przez podmiot nie mający w ocenie Sądu interesu prawnego (art. 28 kpa) pozostać musiała w kształcie nadanym przez | |organ odwoławczy. | |T. jako użytkownik wieczysty gruntu objętego niniejszym postępowaniem nie legitymuje się bowiem przymiotem strony w postępowania | |komunalizacyjnym. | |Powyższe potwierdza liczne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczące komunalizacji mienia ogólnonarodowego (państwowego) z | |mocy prawa, w którym podkreśla się, że stronami postępowania komunalizacyjnego są tylko Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel | |mienia – i właściwa gmina, która mienie to przejmuje, oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że im, a nie Skarbowi Państwa | |przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia, (wyrok NSA z dnia 29 września 1998 r. w sprawie I SA | |57/98, wyrok NSA z dnia 18 września 2001 r. w sprawie I SA 694/00). | |W postępowaniu komunalizacyjnym istotne jest stwierdzenie, czy dana nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. była własnością Skarbu Państwa i | |czy należała w tym dniu do terenowych organów administracji stopnia podstawowego jest użytkownikiem wieczystym wymienionej nieruchomości | |oraz właścicielem budynków i urządzeń na niej się znajdujących. Ponieważ zarówno cytowany powyżej przepis jak i orzecznictwo Naczelnego | |Sądu Administracyjnego – jako stronę postępowania komunalizacyjnego – wskazują Skarb Państwa i właściwą gminę, to posiadany przez T. Sp. z | |o.o. tytuł prawny w stosunku do ww. mienia nie pozwala uznać ją za stronę postępowania (m.in. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 1998 r. I SA | |873/98, Lex 45036, wyrok NSA z dnia 29 września 1998 r. w sprawie I SA 57/98, wyrok NSA z dnia 12 października 1998 r. w sprawie I SA | |352/98). | |Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem | |sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w | |konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności od organu administracji. | |Oznacza to, że w procesie komunalizacji z mocy prawa, polegającym na przejściu w wyznaczonym ustawą dniu własności określonego mienia | |ogólnonarodowego ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, państwowa osoba prawna korzystająca z tego mienia nie miała interesu prawnego, jej | |interes mógł mieć co najwyżej charakter faktyczny. | |W świetle powyższych rozważań, T. nie przysługiwały prawa strony w postępowaniu, w którym wydana została zaskarżona decyzja. Ponadto, | |decyzja komunalizacyjna w niczym nie zmieniałaby sytuacji prawnej Spółki. W dalszym ciągu jest ona użytkownikiem wieczystym omawianego | |gruntu – czyli posiada prawo ustanowione na rzeczy cudzej – z tym tylko, że jego właścicielem byłaby gmina. Zakres praw i obowiązków Spółki| |wynikających z prawa użytkowania wieczystego nie uległby zmianie. Skoro więc wynik postępowania komunalizacyjnego prowadzonego na podstawie| |art. 18 ustawy z 10 maja 1990 r. dotyczący stwierdzenia przejścia z mocy prawa własności przedmiotowego mienia na gminę, nie ma w żadnym | |razie bezpośredniego wpływu na prawa T., to nie przysługuje jej w tej sprawie legitymacja strony w rozumieniu art. 28 kpa. Strona według | |tego przepisu jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój | |interes prawny lub obowiązek. Elementem kwalifikującym podmiot jako stronę postępowania tzn. takiego uczestnika postępowania, który ma | |pełny zakres uprawnień procesowych i który będzie adresatem decyzji administracyjnej, jest pojęcie interesu prawnego i obowiązku. O tym | |zaś, czy interes będący treścią żądania ma charakter prawny czy faktyczny stanowi treść obowiązujących przepisów prawa materialnego. W | |świetle przepisów dotyczących komunalizacji, nie można dopatrzyć się prawnego interesu prawnego po stronie ww. Spółki | |Rozstrzygnięcie kwestii, że T. nie przysługiwały prawa strony w postępowaniu komunalizacyjnym powoduje, że nie mogła ona prawnie skutecznie| |złożyć odwołania od decyzji organu II instancji, co zwalnia Wojewódzki Sąd Administracyjny z obowiązku odniesienia się do pozostałych | |zarzutów skargi. Jak bowiem na wstępie rozważań zaznaczono, podstawowym zagadnieniem, które legło u podstaw wyroku była kwestia braku | |legitymacji Spółki jako strony w postępowaniu komunalizacyjnym. | |Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji | | |