I SA/Wa 500/22

WyrokWSA w Warszawie2022-04-14

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka – Płaczkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., czy też powinien był merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, mając na uwadze wiążące wskazania sądu zawarte w poprzednim wyroku?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd wskazał, że organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, mając na uwadze wiążące wskazania sądu zawarte w poprzednim wyroku, w tym możliwość sporządzenia nowej opinii o wartości nieruchomości, co mieści się w jego kompetencjach i nie narusza zasady dwuinstancyjności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1974 r. Wojewoda, rozpatrując odwołania od decyzji Starosty, uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, powołując się na utratę aktualności operatu szacunkowego i niemożność jego aktualizacji. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 138 § 2 k.p.a., wskazując, że organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, zwłaszcza w kontekście poprzednich wyroków sądów administracyjnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, oddalił wniosek o wymierzenie organowi grzywny i zasądził od Wojewody na rzecz H. D. i K. M. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu H. D. i K. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. oddala wniosek o wymierzenie organowi grzywny; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz H. D. i K. M. solidarnie kwotę [...] ([...]złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2022 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołań Prezydenta W. oraz Spółdzielni Mieszkaniowej "B." w W. od decyzji Starosty W. z [...] grudnia 2016 r., nr [...], w której orzeczono o zwrocie na rzecz L. i J. małżonków M. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] i ul. [...] (dawniej ul. [...]), stanowiącej działkę ew. nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], uregulowanej w kw. nr [...] oraz część działki ew. nr [...] z obrębu [...] (działka projektowana nr [...] o pow. [...] ha) uregulowanej w kw. nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że decyzją Naczelnika Urzędu Dzielnicowego W. - [...] z [...] marca 1974 r., nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu działki o pow. [...] m2 położonej w W. przy ul. [...] bn. oraz ustalono odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia. Wywłaszczenia dokonano na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1974 r., nr 10 poz. 64). Tytuł własności ustalono na podstawie aktu własności ziemi nr [...] z [...] października 1972 r. wydanego przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa b. Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. [...], w którym jako właścicieli wskazano L. i J. małżonków M., do nieruchomości oznaczonej w ew. gruntów obręb [...] nr rej. [...], działka nr [...] o pow. [...] m2, obręb [...] nr rej. [...] działka nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 oraz część działki o pow. [...] m2 z działki nr [...] obręb [...] nr rej. [...], łącznie o pow. [...] ha, położonych w os. [...]. Decyzją z [...] marca 1974 r. zostały wywłaszczone działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, położone w os. [...]. Wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z [...] czerwca 1972 r., nr [...] pod budowę domu handlowego na terenie ośrodka usługowo-handlowego. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. [...]. Wnioskiem z [...] lipca 1999 r. L. i J. M. zwrócili się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości o pow. [...] m2 położonej w W. przy ul. [...] b.n. Urząd Miasta Stołecznego W. pismem z [...] sierpnia 2008 r. poinformował, że teren o pow. [...] ha wywłaszczony decyzją z [...] marca 1974 r. odpowiada częściom działek ew. nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Wojewoda wyjaśnił, że pozostały grunt wskazany we wniosku o zwrot aktualnie opisany jest jako projektowana działka nr [...] (część działki nr [...]) z obrębu [...] na mapie [...] przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] lipca 2013 r. oraz działka projektowana nr [...] (część działki nr [...]) z obrębu [...] na mapie [...] z [...] czerwca 2013 r. o łącznej pow. [...] ha. Przedmiotem niniejszego postępowania jest działka ew. nr [...] (wydzielona z działki ew. nr [...]) i projektowana działka nr [...] (wydzielona z działki ew. nr [...]) z obrębu [...]. Jak wynika z akt sprawy do działki nr [...], jako władająca w ewidencji gruntów wpisana jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "B." na podstawie porozumienia z [...] grudnia 1993 r. zawartego pomiędzy Urzędem Gminy W. [...] a Spółdzielnią. Natomiast część działki ewidencyjnej nr [...] z obr. [...] (obecnie część działki [...]) została objęta umową dzierżawy z [...] maja 2014 r., nr [...] zawartą pomiędzy Miastem W. a D. G., J. S. i Z. S., wspólnikami spółki "[...] B." s.c. Decyzją z [...] lipca 2015 r., nr [...] Starosta W. orzekł o zwrocie nieruchomości. Po rozpatrzeniu odwołań Prezydenta W. oraz Spółdzielni Mieszkaniowej "B.", Wojewoda [...], decyzją z [...] marca 2016 r., nr [...] uchylił decyzję Starosty W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Starosta W. decyzją z [...] grudnia 2016 r., nr [...] orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. w rejonie ul. [...] i ul. [...] stanowiącej działkę ew. nr [...] o pow. [...] m2 z obr. [...] oraz część działki ew. nr [...] z obr. [...], oznaczonej na mapie z [...] czerwca 2013 r., nr [...], jako proj. działka nr [...] o pow. [...] m2. Po rozpatrzeniu odwołań Prezydenta W. oraz Spółdzielni Mieszkaniowej "B." Wojewoda [...], decyzją z [...] listopada 2017 r., nr [...], uchylił decyzję Starosty i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 2 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 142/18, uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r. Po ponownym rozpatrzeniu odwołań Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...] uchylił decyzję Starosty W. z [...] grudnia 2016 r. i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości. Na skutek skargi małżonków M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 786/19, uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 1693/20, oddalił skargi kasacyjne Prezydenta W. i Wojewody [...] od wyroku z 26 czerwca 2019 r. Wobec powyższego organ odwoławczy ponownie rozpatrzył odwołania Prezydenta W. oraz Spółdzielni Mieszkaniowej "B." od decyzji Starosty W. z [...] grudnia 2016 r. Wojewoda wskazał, że na etapie postępowania odwoławczego zmarli L. M. i J. M. Zgodnie z aktami poświadczenia dziedziczenia z [...] kwietnia 2018 r., rep. [...] nr [...] i z [...] maja 2021 r., rep. [...] nr [...], spadek po nich nabyli H. D. i K. M., którzy wstąpili do postępowania w miejsce zmarłych właścicieli. Po rozpatrzeniu odwołań i zbadaniu sprawy Wojewoda [...] wskazał, że jest związany prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 786/19. Organ przytoczył treść 153 ppsa i wskazał na rozumienie pojęcia wykładni prawa. Podał, że w wyroku z 26 czerwca 2019 r. Sąd, uchylając decyzję Wojewody stwierdził, że organ II instancji błędnie przyjął, iż w niniejszej sprawie doszło do modyfikacji celu wywłaszczenia. Zdaniem Sądu, skoro celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z [...] czerwca 1972 r. była budowa domu handlowego na terenie ośrodka usługowo-handlowego, która nigdy nie doszła do skutku, to posadowienie na spornym gruncie infrastruktury osiedlowej nie stanowiło modyfikacji pierwotnego celu wywłaszczenia, lecz było to rodzajowo inne przedsięwzięcie inwestycyjne, nie związane z inwestycją objętą decyzją lokalizacyjną i decyzją wywłaszczeniową z [...] marca 1974 r. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie doszło do niedopuszczalnej realizacji innych celów, niż cel wywłaszczenia, co świadczy o tym, że wnioskowany do zwrotu grunt stał się zbędny na cel wywłaszczenia, w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899, dalej jako u.g.n.), co zasadnie stwierdził Starosta W. w decyzji z [...] grudnia 2016 r. Mając na uwadze zaprezentowaną w wyżej powołanym wyroku ocenę prawną Wojewoda stwierdził, że cel wywłaszczenia na działce nr [...] oraz na części działki nr [...] (działka projektowana nr [...]) nie został zrealizowany i działki te stały się zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 140 ust. 1 u.g.n., w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie. W niniejszej sprawie kwotę odszkodowania, podlegającego zwrotowi na rzecz Miasta W., ustalono na podstawie operatu z [...] września 2016 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego T. T. (nr uprawnień [...]). Wojewoda podniósł, że zgodnie z art. 156 ust. 3 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Stosownie natomiast do postanowień znowelizowanego art. 154 ust. 4 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy z 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 1509) do potwierdzenia aktualności operatów szacunkowych sporządzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, dokonywanego po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy art. 156 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Do potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego dołącza się kopię dokumentu ubezpieczenia, o którym mowa w art. 175 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1, aktualnego na dzień tego potwierdzenia. Mając zatem na uwadze treść zmienionego przepisu art. 156 ust. 4 u.g.n. oraz fakt, że operat szacunkowy w przedmiotowej sprawie został sporządzony [...] czerwca 2016 r. Wojewoda stwierdził, iż na dzień rozpatrywania odwołania operat ten nie mógł zostać wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, gdyż stracił swą aktualność i nie można było dokonać jego aktualizacji. Organ odwoławczy powołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których wynika, że sporządzenie na nowo operatu szacunkowego oraz przeprowadzenie na jego podstawie dowodu, co do wartości nieruchomości obejmuje zasadniczy zakres postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania. Wojewoda uznał, że zastosowanie w niniejszej sprawie art. 136 kpa celem uzupełnienia dowodów i materiałów poprzez sporządzenie nowego operatu szacunkowego, z uwagi na kluczową rolę tego dowodu w postępowaniu w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania, prowadziłoby do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tak znacznym zakresie, iż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 kpa. Wojewoda polecił organowi I instancji zbadanie także, czy wspólnikom firmy [...] B. s.c przysługuje nadal przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Sprzeciw od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2022 r. złożyli H. D. i K. M. Decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 138 § 2 zd. 1 w zw. z art. 136 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, przez ich niewłaściwe zastosowanie, gdyż organ bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty i nie zastosował się do wyroku Sądu z 2 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 142/18 - skutkiem tego wydanie decyzji kasacyjnej z uwagi na upływ ważności operatu szacunkowego określającego kwotę zwaloryzowanego odszkodowania i bezpodstawnym przyjęciu, że nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia przez organ postępowania uzupełniającego z uwagi na konieczny do wyjaśnienia całościowy zakres sprawy - podczas gdy bez przeszkód organ mógł i powinien przeprowadzić (o ile w ogóle miał taki obowiązek) uzupełniające postępowanie dowodowe w zakresie: (i) sporządzenia (ewentualnie aktualizacji) operatu szacunkowego oraz (ii) zbadania, czy stroną niniejszego postępowania są nadal wspólnicy spółki "[...] B." s.c.; a po jego przeprowadzeniu wydać decyzję reformatoryjną co do istoty; w szczególności, że zakres wyjaśnienia sprawy mógł być poczyniony przez ten organ bez ryzyka naruszenia zasady dwuinstancyjności; tak więc wskutek wadliwej oceny co do tego, czy istniały przesłanki uzasadniające wydanie decyzji kasacyjnej, o jakiej mowa w art. 138 § 2 kpa oraz braku zastosowania przepisów art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez wydanie decyzji reformatoryjnej - organ dopuścił się uchybienia mającego istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 138 § 2 zd. 1 kpa w zw. z art. 136 ust. 3 zd. 3 u.g.n. oraz w zw. z 140 ust. 2 u.g.n. i w zw. z art. 5 ust. 4 u.g.n. - przez ich niewłaściwe zastosowanie i skutkiem tego wydanie decyzji kasacyjnej a nie reformatoryjnej, podczas gdy waloryzacji zwracanego odszkodowania dokonuje się obecnie zgodnie z przepisami art. 5 u.g.n., tj. w oparciu o stosowne wskaźniki zmian cen ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, a nie w oparciu o opinię rzeczoznawcy majątkowego, skutkiem czego bez przeszkód organ mógł i powinien przeprowadzić we własnym zakresie weryfikację (obliczenie) zwracanej przez skarżących kwoty zwaloryzowanego odszkodowania. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji Wojewody [...], wymierzenie organowi grzywny w wysokości według uznania Sądu i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęli w uzasadnieniu sprzeciwu. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw jest zasadny, aczkolwiek nie wszystkie jego zarzuty zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 64e ppsa rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek o których mowa w art. 138 § 2 kpa. Przedmiotem kontroli jest zatem wyłącznie zasadność wydania przez organ decyzji kasatoryjnej. Przedmiotem kontroli nie może być natomiast w tym postępowaniu (mającym wyłącznie charakter wpadkowy) kwestia właściwego rozumienia lub zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego, w ramach których organ uznał, że sprawa wymaga przykazania do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 kpa. Punktem wyjścia do oceny zaskarżonej decyzji jest art. 138 § 2 kpa, zgodnie z treścią którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasatoryjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zwrot normatywny "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest zwrotem ocennym. W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie to jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2846/12). W sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 kpa, to ewentualne braki dowodowe nie mogą co do zasady stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 kpa (wyrok WSA w Rzeszowie z 15 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 1277/17). Dopiero, gdy wykazane zostanie, że prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 kpa okaże się niewystarczające, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Art. 136 kpa uprawnia bowiem organ odwoławczy do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo są zgodne, że dwuinstancyjność w postępowaniu administracyjnym polega na wydaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym przez organy dwóch różnych instancji. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że każdy z organów (najpierw pierwszej, a potem drugiej instancji) przeprowadza postępowanie w celu prawidłowego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. W postępowaniu przed organem drugiej instancji nie mamy zatem do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu pierwszej instancji, ale z prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty. Ponadto już z kolejności przepisów zawartych w art. 138 kpa wynika, że zasadą winno być rozstrzyganie sprawy przez organ odwoławczy co do istoty, czyli albo utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji (jeśli jest ona w ocenie organu odwoławczego prawidłowa) lub uchylenie tej decyzji i załatwienie sprawy merytorycznie. Podkreślić należy, że wydanie decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 kpa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola w powyżej określonych granicach wykazała, że zaskarżona sprzeciwem decyzja Wojewody nie spełnia wymogów określonych w art. 138 § 2 kpa. Należy podkreślić, że kwestionowana decyzja została wydana po wyroku tutejszego Sądu z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 786/19 i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 1693/20, którym zostały oddalone skargi kasacyjne od wyroku Sądu I instancji. Prawidłowo Wojewoda wskazał na zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 153 ppsa i wiążącą organ ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku sądu, jednakże nie wyciągnął z tego właściwych wniosków. Otóż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w końcowych wywodach uzasadnienia wyroku z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/WA 786/19 wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] ponownie oceni zasadność wniosku o zwrot mając również na uwadze kwestie wynikające z art. 96 ust. 1b u.g.n. (prawidłowość wydzielenia działki nr [...]) oraz z art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. (celowość potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego lub uzyskania nowej opinii o wartości nieruchomości). Polecił również wyjaśnienie przez organ odwoławczy, czy wspólnicy firmy działającej pn. [...] B. s.c. są nadal stronami postępowania zwrotowego. Wskazania Sądu wobec organu odwoławczego są więc wyraźne i nie budzące wątpliwości. O ile można zgodzić się z Wojewodą, że obecnie aktualizacja operatu nie jest możliwa (z przyczyn podanych przez organ), to jednakże Sąd w wyżej powołanym wyroku wskazał także na sporządzenie nowej opinii o wartości nieruchomości przez organ odwoławczy. Należy zauważyć, że przedmiotem niniejszej sprawy jest zwrot nieruchomości, a kwestia zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania ma charakter akcesoryjny, a nie fundamentalny. Odmienna sytuacja ma miejsce w sprawach o odszkodowanie, w których opinia biegłego jest podstawowym dowodem w sprawie. Mając na uwadze przepis art. 153 ppsa i art. 138 § 2 kpa oraz charakter niniejszej sprawy nie sposób podzielić stanowiska Wojewody, że sporządzenie operatu dla określenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowanie w sprawie o zwrot nieruchomości naruszy zasadę dwuinstancyjności. Chybiony jest więc zarzut sprzeciwu dotyczący waloryzacji zwracanego odszkodowania na podstawie wskaźników zmian cen ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Sporządzenie wyceny zwaloryzowanego odszkodowania oraz ustalenie, czy wspólnicy firmy [...] B. s.c są nadal stronami postępowania mieści się więc w kompetencjach Wojewody. Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 kpa. Dlatego Sąd z mocy art. 151a § 1 zd. 1 ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Sąd na podstawie art. 151a § 1 zd. 2 ppsa oddalił wniosek o wymierzenie organowi grzywny (pkt 2 sentencji). Sąd nie dostrzegł w działaniach Wojewody uchybień, które uzasadniałyby zastosowanie wskazanej w tym przepisie sankcji. Zaznaczyć należy, że możliwość orzeczenia wspomnianej grzywny została pozostawiona uznaniu sądu. W ocenienie Sądu wadliwość zaskarżonej decyzji nie uzasadnia sama w sobie wymierzenia grzywny. Funkcją grzywny, o której mowa w wyżej wskazanym przepisie jest dyscyplinowanie organu, w szczególności w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że zwłoka w załatwieniu sprawy wiążąca się z wydaniem decyzji kasacyjnej jest celowym działaniem organu, na co wskazuje systemowe odczytanie tego przepisu, tj. w kontekście zawartego w nim odesłania do art. 154 ppsa. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zaistniała. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym uzasadnione było treścią art. 64d § 1 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło