I SA/Wa 513/24

WyrokWSA w Warszawie2024-07-16

Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Bożena Marciniak, Anna Milicka-Stojek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółki, które zgłosiły wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Finansów stwierdzającą przejście udziału w prawie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, posiadają przymiot strony w postępowaniu odwoławczym po zmianie przepisów ustawy z 1968 r. wprowadzającej art. 2a, który precyzuje krąg stron?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargi, uznając, że po nowelizacji ustawy z 1968 r. i wprowadzeniu art. 2a, stroną postępowania w sprawie stwierdzenia przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa jest wyłącznie organ reprezentujący Skarb Państwa. Spółki, które złożyły wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu znowelizowanych przepisów, a tym samym przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym. Umorzenie postępowania odwoławczego było zatem prawidłowe.
Stan faktyczny
Minister Finansów decyzją z 19 grudnia 2023 r. umorzył postępowanie odwoławcze zainicjowane wnioskami spółek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 26 września 2018 r. stwierdzającą przejście udziału w nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Minister uznał, że spółki nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym po zmianie przepisów ustawy z 1968 r. wprowadzającej art. 2a, który precyzuje krąg stron. Spółki wniosły skargi do WSA, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i Konstytucji RP, w tym brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu i błędną wykładnię przepisów o stronach postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2024 r. przy udziale Prokuratora Regionalnego w Krakowie sprawy ze skarg [...] z siedzibą w K. i [...] sp. z o. o. z siedzibą w C. na decyzję Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2023 r. nr PR4.6400.154.2018.ZDX w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargi. Minister Finansów (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z 19 grudnia 2023 r. znak PR4.6400.154.2018.ZDX, po rozpatrzeniu wniosków [...] Sp. z o.o. w K. (poprzednio [...] S.A. w K.) oraz [...] Sp. z o.o. w C. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z 26 września 2018 r. znak PR3.6400.39.2017.7.LMD stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości 6465/10560 w prawie własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], dawniej objętej [...] c.d. KW nr [...], umorzył postępowanie odwoławcze. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Minister zawiadomieniem z 11 grudnia 2001 r. znak BR5/MD/3695/01, na wniosek Prezydenta Miasta K., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości, na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń (Dz.U. z 2023 r. poz. 634), powoływanej dalej jako "ustawa z 1968 r.", w związku z przyznaniem odszkodowania S. L. na podstawie Układu zawartego w dniu 16 lipca 1960 r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, dotyczącego roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych. Jako strony postępowania oznaczono: Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta K., S. L., M. Z. i W. Z. Pismem z 27 sierpnia 2018 r. udział w postępowaniu zgłosił Prokurator Prokuratury Regionalnej w K. Minister decyzją z 30 kwietnia 2002 r. nr BR5/MD/1151/02 stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości 6087/10560 w prawie własności ww. nieruchomości. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra z 25 czerwca 2002 r. znak BR5/MD/1729/02. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi M. Z. i W. Z., wyrokiem z 24 listopada 2004 r. sygn. akt IV SA 3206/02 uchylił ww. decyzje wskazując, że w prowadzonym postępowaniu nie brał udziału S. L. (brak aktualnego adresu). Minister decyzją z 26 września 2018 r., po ustaleniu stron postępowania, stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału 6465/10560 w prawie własności ww. nieruchomości, do którego uprzednio uprawniony był S. L. Od powyższej decyzji z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiły [...] Sp. z o.o. (pismo z 16 października 2018 r.) oraz [...] Sp. z o.o. (poprzednio [...] S.A.) (pismo z 5 grudnia 2022 r.). Minister decyzją z 19 grudnia 2023 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", umorzył postępowanie odwoławcze zainicjowane przez ww. spółki i podniósł, że dopuszczalność odwołania jest wyznaczona przesłankami przedmiotowymi i podmiotowymi. Przesłanki podmiotowe to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot - strona postępowania. Organ powinien przy tym na każdym etapie postępowania badać, kto jest jego stroną. Zgodnie zaś z art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze, gdy zaistnieje bezprzedmiotowość tego postępowania. Bezprzedmiotowość ta zachodzi zaś m.in., gdy wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. Ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. W niniejszej sprawie przepisami prawa materialnego są przepisy ustawy z 1968 r. Minister podkreślił, że w okolicznościach tej sprawy istotny jest fakt, że w dniu 10 listopada 2022 r. weszła w życie ustawa z 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2022 r. poz. 2185), powoływanej dalej jako "ustawa nowelizująca z 2022 r." Ustawa ta w art. 2 znowelizowała m.in. ustawę z 1968 r. poprzez dodanie do jej treści art. 2a. Artykuł 2a ust. 1-3 ustawy z 1968 r., w brzmieniu obowiązującym od 10 listopada 2022 r., stanowi zaś, że: Minister Finansów prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych na wniosek organu reprezentującego Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami właściwego ze względu na położenie nieruchomości albo z urzędu (ust. 1); stroną postępowania administracyjnego, o którym mowa w ust. 1, jest organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami właściwy ze względu na położenie nieruchomości (ust. 2); postępowanie administracyjne, o którym mowa w ust. 1, umarza się, jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych (ust. 3). Ponadto na podstawie przepisów przejściowych, tj. art. 51 ustawy nowelizującej z 2022 r., do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, stosuje się przepisy ustawy z 1968 r. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 2022 r., tzn. w brzmieniu nowym. Wobec powyższego, w ocenie Ministra, stroną niniejszego postępowania jest Prezydent Miasta K., jako reprezentant Skarbu Państwa. Nie posiadają zaś przymiotu strony spółki, które wystąpiły z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast prokuratorowi, który bierze udział w postępowaniu w przypadkach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego służą prawa strony (art. 188 K.p.a.). Minister wyjaśnił, że jak wskazano w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej z 2022 r. (druk sejmowy nr 2479, uzasadnienie str. 10-11), przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub osoba, której prawem chronione interesy mogą zostać ograniczone przez wydane rozstrzygnięcie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2017 r. sygn. akt OSK1754/15 i z 9 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 310/05). Interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie ww. ustawy powinien wynikać bezpośrednio z prawa materialnego. Na gruncie zaś ww. przepisów prawa materialnego przyjmuje się, że podmiotem posiadającym interes prawny w przedmiotowym postępowaniu jest podmiot będący statio fisci Skarbu Państwa. Tym też motywowana jest zmiana w zakresie dodanego art. 2a ust. 2 ustawy z 1968 r. Biorąc pod uwagę powyższe Minister uznał, że konieczne stało się umorzenie postępowania odwoławczego z przyczyn podmiotowych. Skargi do Wojewódzkiego w Warszawie na powyższą decyzję wniosły [...] Sp. z o.o. w C. (sygn. akt I SA/Wa 513/24) i [...] Sp. z o.o. w K. (sygn. akt I SA/Wa 514/24), wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. [...] Sp. z o.o. zarzuciła Ministrowi naruszenie: - art. 10 § 1 w zw. z art. 73 § 1-2 K.p.a. przez uniemożliwienie jej zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w zakreślonym przez organ terminie - skarżąca informowała organ pismem z 28 grudnia 2023 r. przesłanym przez e-PUAP, że nie może odczytać przesłanych wcześniej dokumentów, wnosząc o ponowne przesłanie załączników od 17 do 77 oraz wydłużenie terminu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym z uwagi na brak możliwości zapoznania się z nim w zakreślonym przez organ czasie, a mimo tego organ w dniu 19 grudnia 2023 r. wydał decyzję przed doręczeniem skarżącej odwzorowanej cyfrowo dokumentacji; - art. 10 § 1 K.p.a. przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym przez niedoręczenie jej postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, informacji o podjęciu wznowionego postępowania oraz o przysługujących spółce prawach, niedoręczenie stronie wezwania do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, - art. 77 § 1 K.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym nieuwzględnienie faktu, że: poprzednicy prawni strony, jako samoistni posiadacze, nabyli własność nieruchomości będącej przedmiotem postępowania w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), - art. 105 § 1 K.p.a. przez niepodejmowanie czynności zmierzających do badania bezprzedmiotowości postępowania i umorzenia postępowania w całości jako bezprzedmiotowego; - art. 7 K.p.a. przez naruszenie zasady praworządności oraz wydanie decyzji z naruszeniem słusznego interesu strony postępowania, przez całkowite pominięcie i nieuwzględnienie praw nabytych przez stronę zgodnie z obowiązującym prawem; - art. 64 w zw. z art. 21 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), powoływanej dalej jako "Konstytucja RP", przez naruszenie nabytego prawa własności skarżącej. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że nie sposób zgodzić się z poglądem organu, że decyzja wydana w trybie ustawy z 1968 r. oraz w związku z układem indemnizacyjnym nie narusza praw aktualnych właścicieli tej nieruchomości, a jedynie porządkuje jej stan prawny. Stan prawny nieruchomości był już bowiem uregulowany, gdyż to obecny stan ujawniony w księdze wieczystej uwzględnia zmiany własnościowe, które nastąpiły po dacie zdarzenia objętego układem indenmizacyjnym. Decyzja Ministra niweczy zaś te zmiany, wywołuje negatywne skutki prawne dla aktualnego właściciela i powoduje, że będzie on musiał podejmować działania zmierzające dla zachowania i ochrony nabytego kilkadziesiąt lat po tym zdarzeniu prawa, występując z pozwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i ponosząc (niemałe) koszty takiego procesu. Zdaniem skarżącej, wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie po 43 latach, a wydanie spornej decyzji po 50 latach od wejścia w życie ustawy z 1968 r., która dawała podstawę do jej wydania, bez analizy i uwzględnienia zmian własnościowych spornej nieruchomości, narusza też zasadę praworządności i słuszny interes strony. Nabywanie własności spornej nieruchomości przez następców prawnych S. L. i jego matki następowało bowiem na podstawie obowiązującego w tym czasie prawa rangi ustawowej, tożsamej z rangą ustawy z 1968 r. (Kodeks cywilny, ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, ustawa o księgach wieczystych i hipotece). Nabycie z kolei przez skarżącą własności tej nieruchomości w dniu 7 sierpnia 2014 r. na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...], poprzedzonego przedwstępną umową sprzedaży z 30 czerwca 2014 r. zawartą też w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...], nastąpiło w dobrej wierze, a dokonując zakupu strona nie miała jakiejkolwiek wiedzy co do faktu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W dacie nabycia, w księdze wieczystej nieruchomości nie istniały żadne wpisy, ostrzeżenia co do niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w tym w zakresie prawa własności, a sprzedający złożył oświadczenie, że przedmiot sprzedaży wolny jest od jakichkolwiek wad prawnych oraz wolny od wszelkich ciężarów, praw i roszczeń osób trzecich. Strona nie ponosi również żadnej winy za to, że Minister przez tak długi czas, mimo zaistnienia podstaw do wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa udziału we własności spornej nieruchomości (tj. od ogłoszenia ustawy z 1968 r.) nie tylko nie wydał takiej decyzji, ale również nie podjął skutecznych czynności zmierzających do ochrony potencjalnych nabywców przez wpis do księgi wieczystej ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. [...] Sp. z o.o. w swojej skardze zarzuciła Ministrowi naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 104 § 2 i art. 105 § 1 K.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i zakończenie postępowania odwoławczego umorzeniem, zamiast wydaniem merytorycznej decyzji uchylającej decyzję z 26 września 2018 r. po rozpatrzeniu zasadnych zarzutów skarżącej, podczas gdy umorzenie postępowania administracyjnego jest wyjątkiem od ogólnej zasady załatwiania sprawy administracyjnej wydaniem decyzji merytorycznej, - art. 28 K.p.a. w zw. z art. 2a ust. 2 ustawy z 1968 r. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 2022 r. przez ich błędną wykładnię, polegającą na niewłaściwym przyjęciu jakoby ustawa nowelizująca z 2022 r. wprowadziła ograniczenie kręgu stron postępowania, zamykając podmiotom ujawnionym w księdze wieczystej nieruchomości jako właściciele, praw strony w postępowaniu prowadzonym w trybie ustawy z 1968 r., która to wykładnia nie daje się pogodzić z normami Konstytucji RP, w szczególności jej art. 78 i art. 77 ust. 2, podczas gdy ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok z 16 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 502/19) wskazuje na interes prawny skarżącej, a wydane już po wejściu w życie ustawy nowelizującej z 2022 r. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (z 26 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2449/22 i z 5 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2170/22), przesądziły, że znowelizowany art. 2a ust. 2 ustawy z 1968 r. bynajmniej nie wprowadził ograniczenia kręgu stron postępowania w sprawach identycznych z niniejszą; - rażące naruszenie art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., przez zaniechanie wyczerpującego zebrania, zbadania i całościowej oceny materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie merytorycznego zbadania sprawy i nierozpoznanie zarzutów stawianych przez skarżącą - a to w wyniku nieuprawnionego umorzenia postępowania odwoławczego w oparciu o całkowicie błędną, niekonstytucyjną wykładnię art. 2a ust. 2 ustawy z 1968 r. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 2022 r.; - rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 2a ust. 2 ustawy z 1968 r. w zw. z art. 2, art. 32 ust 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 77 ust 2 oraz art. 78 Konstytucji RP przez umorzenie postępowania odwoławczego wszczętego wnioskiem skarżącej, co doprowadziło do utrzymania w mocy rażąco błędnej decyzji organu pierwszej instancji oraz zamknięcia stronie drogi do merytorycznego zbadania sprawy i bezzasadnego odmówienia jej przymiotu strony w tym postępowaniu, - rażące naruszenie art. 6 (zasada praworządności), art. 7 (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 11 (zasada przekonywania) w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 (zasada swobodnej oceny dowodów) oraz art. 7a § 1 (zasada rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony) i art. 81a § 1 K.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony), przez oparcie się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji na oczywiście niezgodnych z Konstytucją RP przepisach, względnie dokonanie wykładni prawa rażąco niezgodnej z Konstytucją RP; nieuwzględnienie ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych w odniesieniu do przymiotu strony w takim postępowaniu; pominięcie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o rozstrzyganiu wątpliwości co do stanu prawnego i faktycznego na korzyść strony; - naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 2a ust. 2 ustawy z 1968 r., przez dokonanie wykładni tych przepisów sprzecznie z tzw. zasadą proporcjonalności (wyrażoną w art. 7 K.p.a. i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz brak uwzględnienia słusznego interesu strony (art. 7 K.p.a.) i brak uchylenia w całości oczywiście wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, w wyniku błędnego umorzenia postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 kwietnia 2024 r. postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 513/24 ze skargi [...] Sp. z o.o. w C. i I SA/Wa 514/24 ze skargi [...] Sp. z o.o. w K. oraz prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 513/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi są niezasadne. Na wstępie wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy złożonych przez [...] Sp. z o.o. (poprzednio [...] S.A.) oraz [...] Sp. z o.o. W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 2a ustawy z 1968 r. Przepis ten wszedł w życie w dniu 10 listopada 2022 r. Zgodnie z art. 2a ust. 2 ustawy z 1968 r. stroną postępowania, o którym mowa w ust. 1 (tj. stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych) jest organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami właściwy ze względu na położenie nieruchomości. Z kolei z art. 51 ustawy zmieniającej z 2022 r. wynika, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, o których mowa w art. 2a ust. 2 ustawy zmienianej w art. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Wobec treści powyższych przepisów prawidłowe jest stanowisko Ministra, że przymiot strony niniejszego postępowania ma jedynie Prezydent Miasta K., jako reprezentujący Skarb Państwa. Prawa strony przysługują także Prokuratorowi, który zgłosił swój udział w postępowaniu. Podkreślić należy, że interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. musi wynikać z przepisów prawa materialnego. Przejawia się on w tym, że dany podmiot działa bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub nałożenia bądź zwolnienia z obowiązku. Jak wyżej zaznaczono podmiot ma interes prawny, kiedy można wskazać przepis prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Przy ocenie spełnienia przesłanek z art. 28 K.p.a. nie należy zaś stosować wykładni rozszerzającej. W konsekwencji postępowanie administracyjne może być wszczęte i prowadzone jedynie z udziałem uprawnionych do tego podmiotów. Wobec obecnej treści art. 2a ust. 2 ustawy z 1968 r. przymiotu tego nie mają skarżący. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazuje się, że stroną postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych jest wyłącznie organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami właściwy ze względu na położenie nieruchomości. Tym też motywowana była zmiana ustawy polegająca na dodaniu art. 2a ust. 2 ww. ustawy (por. postanowienie z 29 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 2070/23, LEX nr 3645390). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela natomiast przywołanego w skardze [...] Sp. z o.o. odmiennego stanowiska odnoszącego się do interpretacji obecnej treści art. 2a ust. 2 ustawy z 1968 r., a wyrażonego w nieprawomocnych (zaskarżonych skarga kasacyjną) wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2449/22 i z 5 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2170/22, uznając je za jednostkowe. Z kolei przywoływany przez skarżącą wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 502/19 wydany został jeszcze przed nowelizacją ww. przepisu, a w konsekwencji wykładnia prawa w nim zawarta, nie mogła odnosić się do okoliczności niniejszej sprawy. Podkreślić jeszcze raz należy, że zawarte w art. 2a ust. 1 ustawy z 1968 r. precyzyjne określenie wnioskodawcy postępowania i właściwości miejscowej strony postępowania ma na celu wyeliminowanie jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych w tym względzie. Natomiast art. 2a ust. 2 tej ustawy wprost wskazuje, kto jest stroną postępowania prowadzonego na podstawie ustawy z 1968 r. Skoro bezspornym jest, że interes prawny, a w konsekwencji uzyskanie przymiotu strony, wynikać powinien z przepisów prawa materialnego, to trudno uznać, że określenie zawarte w art. 2a ust. 2 ustawy z 1968 r. nie jest jasne i precyzyjne. Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy były współwłaściciel nieruchomości, jako obywatel Stanów Zjednoczonych Ameryki otrzymał odszkodowanie od Komisji Amerykańskiej za pozostawione w Polsce mienie. Nie kwestionują tego też skarżący. Natomiast decyzja wydawana przez Ministra ma stwierdzić zaistnienie konkretnego zdarzenia prawnego, tj. przejścia na rzecz Skarbu Państwa określonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości i stanowi podstawę do wystąpienia przez właściwy terytorialnie organ reprezentujący Skarb Państwa z wnioskiem o wpis do księgi wieczystej tytułu prawnego do nieruchomości. W aktualnym stanie prawnym (wyżej powołanym i omówionym) następcy prawni byłych właścicieli oraz osób, którym przyznano odszkodowanie, a które zrzekły się dochodzenia roszczeń i praw do nieruchomości, nie mają więc interesu prawnego w rozumieniu art. 2a ust. 2 ustawy z 1968 r., który przyznawałby przymiot strony postępowania. Wobec powyższego chybione są zarzuty obu skarg dotyczące naruszenia art. 2a ust. 1 i ust. 2 ustawy z 1968 r. w zw. z art. 28 K.p.a. i innymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz wskazanych w nich przepisów Konstytucji RP. Również zarzuty skargi [...] Sp. z.o.o. dotyczące błędnego stwierdzenia przejścia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w sytuacji, gdy poprzednicy prawni skarżącej, jako samoistni posiadacze nabyli własność nieruchomości będącej przedmiotem postępowania w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych w drodze zasiedzenia, a w konsekwencji Minister nie może "przywracać Skarbowi Państwa prawa własności, które utracił na podstawie prawomocnego aktu własności ziemi, czy prawomocnego postanowienia Sądu w tym zakresie", nie mogą być skuteczne, bowiem przedmiotem skargi jest decyzja umarzająca postępowanie odwoławcze, nie zaś decyzja merytoryczna stwierdzająca przejście części tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Z tych samych przyczyn niezasadne są zarzuty tej skargi dotyczące naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 73 § 1-2 K.p.a. przez uniemożliwienie ww. skarżącej zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w zakreślonym przez organ terminie. Minister zakończył bowiem niniejsze postępowanie rozstrzygnięciem formalnym – umarzającym postępowanie odwoławcze w uwagi na brak po stronie m.in. [...] Sp. z.o.o. przymiotu strony, a zatem zarzuty te w żadnym razie nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Na koniec zauważyć należy, że jak wynika z akt administracyjnych nadesłanych przez organ, kwestionowana przez skarżące we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja Ministra z 26 września 2018 r. znak PR3.6400.39.2017.7.LMD została wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Minister decyzją z 23 stycznia 2024 r. znak PR3.6400.170.2023.3.GXKQ stwierdził bowiem jej nieważność. W konsekwencji, nawet gdyby skarżące posiadały przymiot strony tego postępowania (choć z przywołanych wcześniej przyczyn stroną tego postępowania nie są), postępowanie odwoławcze byłoby bezprzedmiotowe, co skutkować musiałoby jego umorzeniem. Obecnie w obrocie prawnym pozostaje natomiast decyzja z 6 lutego 2024 r. znak PR3.6400.39.2017.9.GXKQ, którą Minister stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości 6465/10560 w prawie własności ww. nieruchomości, której dotychczasowym właścicielem był S. L. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło