I SA/Wa 517/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg M. K. i J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargi. Postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (SKO/organ) po rozpoznaniu zażalenia J.K. z dnia 2 listopada 2021 r., utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy Nr[...] z dnia [...] października 2021 r., na mocy którego zawieszono z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wniosku z dnia 19 sierpnia 1991 r., złożonego przez E.M. o zwrot nieruchomości w. położonej przy ul. [...] oraz wniosków złożonych w dniu 16 października 1996 r., 23 sierpnia 2006 r., 4 sierpnia 2009 r. przez A.J. o zwrot ww. nieruchomości, a także wniosku z dnia 18 grudnia 2017 r. złożonego przez M.K., reprezentowanego przez adw. J.J. o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. dawnej [...] i [...] (ob. ul. [...]) do czasu rozpatrzenia podania z dnia 28 lipca 1949 r., złożonego przez W.K. o przyznanie mu prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położonej przy ul. [...], stanowiącego załącznik do pisma z dnia 28 lipca 1949 r.. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż Prezydent m. st. Warszawy postanowieniem Nr [...] z dnia [...] października 2021 r., zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wniosku z dnia 19 sierpnia 1991 r., złożonego przez E.M. o zwrot nieruchomości w. położonej przy ul. [...] i [...] oraz wniosków złożonych w dniu 16 października 1996 r., 23 sierpnia 2006 r., 4 sierpnia 2009 r. przez A.J. o zwrot ww. nieruchomości, a także wniosku z dnia 18 grudnia 2017 r. złożonego przez M.K., o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. dawnej [...] i [...] (ob. ul. [...]) do czasu rozpatrzenia podania z dnia 28 lipca 1949 r., złożonego przez W.K. o przyznanie mu prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położonej przy ul. [...], stanowiącego załącznik do pisma z dnia 28 lipca 1949 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła J.K., wyrażając niezadowolenie z zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie, podnosząc, że przedłużenie procedowania w tej sprawie poprzez jego zawieszenie jest dla stron tego postępowania niekorzystne, uniemożliwiając skuteczne dochodzenie należnych im praw. SKO rozpatrując przedmiotową sprawę wskazało, że postępowanie dotyczy kwestii zwrotu nieruchomości w., położonej przy ul. [...] w trybie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.). Powołując się na treść wskazanego przepisu organ podzielił stanowisko Prezydenta m. st. Warszawy, iż merytoryczne rozpatrzenie wniosku w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami może mieć miejsce dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie ustanowienia prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego), prowadzonego stosownie do art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945, Nr 50, poz. 279), w pełni aprobując w tym zakresie stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt I OSK 370/13, zacytowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ wskazał, że z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, iż postępowanie administracyjne w sprawie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości w. położonego przy ul. [...] zostało wszczęte wnioskiem z dnia 28 lipca 1949 r. i do chwili obecnej nie zostało zakończone. Mając zatem na względzie powyższe organ stwierdził, że zawieszenie postępowania w sprawie zwrotu tej nieruchomości w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, jest uzasadnione. Odnosząc się natomiast do podniesionych w zażaleniu zarzutów dotyczących przewlekłego, w ocenie skarżącej procedowania w sprawie dotyczącej ustanowienia prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, SKO wyjaśniło, że okoliczność ta nie ma wpływu na zasadność zawieszenia postępowania dotyczącego zwrotu tej nieruchomości. Skargi na powyższe postanowienie złożyli J.K oraz .K. ( skarżący) zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarg skarżący wyrazili niezadowolenie z wydanego przez organ rozstrzygnięcia podnosząc zarzuty dotyczące przewlekłego prowadzenia postępowania. Zdaniem skarżącej postanowienie to jest wyłącznie sposobem na przedłużenie postepowania i ma na celu utrudnienie dochodzenia swych praw przez spadkobierców. Postanowieniem z [...] kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył obie skargi do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 1 ppsa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skargi nie są uzasadnione SKO zaskarżonym postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy z [...] października 2021 r., na mocy którego zawieszono z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wniosku z dnia 19 sierpnia 1991 r., złożonego przez E.M. o zwrot nieruchomości w. położonej przy ul. [...] oraz wniosków złożonych w dniu 16 października 1996 r., 23 sierpnia 2006 r., 4 sierpnia 2009 r. przez A.J. o zwrot ww. nieruchomości, a także wniosku z dnia 18 grudnia 2017 r. złożonego przez M.K., o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. dawnej [...] i [...] (ob. ul. [...]) do czasu rozpatrzenia podania z dnia 28 lipca 1949 r., złożonego przez W.K. o przyznanie mu prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położonej przy ul. [...], stanowiącego załącznik do pisma z dnia 28 lipca 1949 r. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadzała się zatem do oceny, czy zachodziły przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu wydania przez Prezydenta m.st Warszawy ostatecznej i prawomocnej decyzji w sprawie wniosku dawnego właściciela z 28 lipca 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości w. opisanego w zaskarżonym postanowieniu, w trybie art. 7 dekretu. Z treści art. 97 § 1 pkt 4 kpa wynika, że organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. A zatem, musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Z tych względów organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie taki związek przyczynowy istnieje. Roszczenia odszkodowawcze dochodzone na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. i roszczenia z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 1945 r. są względem siebie konkurencyjne w tym sensie, że postępowanie dekretowe poprzedza postępowanie odszkodowawcze. W orzecznictwie ugruntowane jest bowiem stanowisko, że prowadzenie postępowania na podstawie art. 215 u.g.n. jest możliwe tylko w sytuacji, w której były właściciel "nieruchomości warszawskiej" lub jego następcy prawni nie uzyskali lub nie mogą już uzyskać prawa użytkowania wieczystego do gruntu - na podstawie art. 7 powołanego wyżej "dekretu warszawskiego" - (vide np.: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1898/07). Pod względem procesowym oznacza to konieczność zawieszenia postępowania odszkodowawczego gdyż w toku jest postępowanie dekretowe. W tej sytuacji przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. obligował organ do zawieszenia postępowania, gdyż rozpatrzenie sprawy o odszkodowanie i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd – o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Stan zawisłości postępowania dekretowego stanowi bowiem podstawę do zawieszenia. Zgodzić się zatem należy z organami, że postępowania dekretowe wyprzedza postępowanie odszkodowawcze, a tym samym do czasu jego zakończenia istnieje obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca procedowanie sprawy o odszkodowanie. Reasumując stwierdzić należy, że skoro w odniesieniu do nieruchomości, za którą dochodzone jest przez skarżących odszkodowanie, toczy się równolegle przed Prezydentem m.st. Warszawy postępowanie o ustanowienie w trybie przepisów dekretu prawa użytkowania wieczystego, które do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie zostało prawomocnie zakończone, zachodziły niewątpliwie podstawy do obligatoryjnego zawieszenia przez ów organ postępowania odszkodowawczego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że w sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne w związku z czym SKO wydając zaskarżone postanowienie nie naruszyło przepisu prawa materialnego tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji i skargi oddalił.