I SA/Wa 519/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], umorzył postępowanie z zażalenia M. J. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmówił wszczęcia postępowania z wniosku M. J. w sprawie stwierdzenia, że nieruchomości zapisane w dawnych księgach wieczystych: [...] tom I karty 1, 3 i 4, [...] tom I karta 44, [...] tom I karty 1,3 i 4, [...] tom I karta 4, [...] tom XII karty 488 i 491, [...] tom XX karta 826, stanowiące uprzednią własność H. S. z domu R., nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Na powyższe postanowienie Wojewody [...] zażalenie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła M. J., reprezentowana przez S. B. Pismem z dnia 23 listopada 2013 r. M. J. zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zawieszenie postępowania zażaleniowego, w związku z planowanym wystąpieniem do sądu powszechnego o ustalenie, iż na dzień 1 września 1939 r. i 6 września 1944 r. właścicielką przedmiotowej nieruchomości była córka J. R. – H. z R. S. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr[...], zawiesił na wniosek M. J. postępowanie z zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Pismem z dnia 21 grudnia 2016 r., nadanym w dniu 22 grudnia 2016 r. M. J. zwróciła się o podjęcie zawieszonego postępowania zażaleniowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. umorzył postępowanie z zażalenia M. J. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na treść art. 98 § 1 i 2 k.p.a., podnosząc, że trzyletni termin, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a., należy liczyć od dnia wydania postanowienia zawieszającego. Minister podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie postępowanie zostało zawieszone w dniu 9 grudnia 2013 r., a zatem trzyletni termin, w którym można było złożyć wniosek o jego podjęcie, upłynął w dniu 9 grudnia 2016 r. Tymczasem wniosek o podjęcie postępowania został złożony przez M. J. dopiero w dniu 22 grudnia 2016 r., a więc z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. Zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skoro postępowanie zażaleniowe zostało zawieszone na wniosek strony wnoszącej zażalenie i nie zostało w terminie podjęte, to Minister zobowiązany był uznać zażalenie za wycofane. W opinii organu II instancji w tym stanie rzeczy postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe, co skutkowało koniecznością jego umorzenia. Minister wskazał, że umorzenie postępowania zażaleniowego powoduje, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., odmawiające wszczęcia postępowania, stało się ostateczne. Przy czym postanowienie organu pierwszej instancji, jako niezawierające rozstrzygnięcia merytorycznego, nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia stronie wystąpienia z ponownym wnioskiem o stwierdzenie, że nieruchomości nie podpadały pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2017 r. wniosła M. J., zarzucając tej decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego przez błędne zastosowanie: - art. 98 k.p.a. przez błędne uznanie, że upływ trzyletniego terminu na zawieszenie postępowania liczy się od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu nie zaś od jego doręczenia stronie postępowania w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym uczestniczy tylko jedna strona, art. 105 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania w formie postanowienia nie zaś decyzji. W oparciu o przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania zażaleniowego. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Organ odwoławczy, rozstrzygając sprawę, dokonał bowiem prawidłowych ustaleń, procedował w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołał i zastosował przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Bezsporne jest, że na wniosek skarżącej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiesił, na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., postępowanie z zażalenia M. J. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Art. 98 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Stosownie do treści art. 98 § 2 k.p.a. brak wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w okresie trzech lat od dnia jego zawieszenia obliguje organ do uznania za wycofane żądania wszczęcia postępowania. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że zwrot "w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania" użyty w ww. przepisie odnosi się - jeżeli chodzi o rozpoczęcie biegu terminu 3 lat - do daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. Przy czym zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w doktrynie, które podziela również Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, oparcie fakultatywnego zawieszenia postępowania na zasadzie dyspozycyjności rozciąga się również na podjęcie zawieszonego postępowania, z tym jednak zastrzeżeniem, że w tym przypadku należy przyjąć pełną dyspozycyjność stron (patrz: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2005, s. 450 oraz H. Knysiak-Molczyk, Uprawnienia strony w postępowaniu administracyjnym, Zakamycze 2004, str. 126). W przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.), należy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzyć postępowanie administracyjne. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy zauważyć należy, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. zawiesił na wniosek strony postępowanie w przedmiocie zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Zatem termin trzyletni określony w art. 98 § 2 k.p.a. rozpoczął bieg w dniu wydania powołanego postanowienia o zawieszeniu postępowania, a zakończył się w dniu 9 grudnia 2016 r. Przy czym termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, określony w ww. przepisie, jest terminem prekluzyjnym, o czym świadczy ugruntowane stanowisko doktryny i orzecznictwa (vide: wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1692/14, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, wydanie 11, 2011, s. 382). Bez względu więc na okoliczności jest to termin o charakterze nieprzywracalnym a zatem do wniosku o podjęcie postępowania zawieszonego na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. nie znajdują zastosowania przesłanki zawarte w art. 58-60 k.p.a., dotyczące przywrócenia terminu procesowego. Ponadto odnosząc się do zarzutu skargi o naruszeniu art. 105 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania orzeczeniem wydanym w formie postanowienia, nie zaś decyzji, Sąd wskazuje, że w przypadku zaskarżonego postanowienia organ administracyjny wskazał właściwe przepisy będące podstawą umorzenia postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 oraz art. 98 § 2 k.p.a. Przy czym nawet przyjmując, że organ miałby obowiązek wydania decyzji administracyjnej, a nie postanowienia, w ocenie Sądu, nastąpiłoby co najwyżej nieodpowiednie zastosowanie przepisu, co należy odróżnić od rażącego naruszenia prawa, bowiem brak jest uzasadnienia do uznania, że umorzenie postępowania w formie postanowienia stanowi rażące naruszenie prawa. Forma orzeczenia nie ma bowiem wpływu na treść zawartego rozstrzygnięcia, które jest prawidłowe. Takie ewentualne uchybienie organu nie miałoby zatem wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 § 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.