I SA/Wa 535/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Maria Tarnowska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego K. P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2011 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania T.P. od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez T.P. i A.Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - w L. – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewoda [...] działając na podstawie art. 105 § 1 kpa decyzją z [...] listopada 2010 r. umorzył postępowanie w wyżej wskazanej sprawie. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła T.P. kwestionując decyzję organu wojewódzkiego. Organ odwoławczy ustalił co następuje: W dniu 11 października 1991 r. A.Z. złożył podanie do Urzędu Rejonowego w W. o wypłacenie odszkodowania za mienie nieruchome pozostawione przez E.Z. z domu K., na terenie L. W dniu 25 lutego 2004 r. A.Z. złożyła do [...] Urzędu Wojewódzkiego wniosek o wypłacenie odszkodowania za mienie nieruchome pozostawione za granicą przez E.Z. na terenie L. przy ul. [...]. Z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia Sądu Powiatowego dla W. z [...] marca 1959 r. sygn. akt [...] wynika, że prawa do spadku po E.Z. zmarłej [...] lutego 1939 r. nabyły dzieci: T.P. i A.Z. każde po ½ części. Z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z [...] czerwca 2000 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po A.Z., zmarłym [...] lipca 1999 r. z mocy testamentu nabyły żona A.Z. w 2/3 części spadku oraz córka C.B. z domu Z. w 1/3 części spadku. Z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii karty ewakuacyjnej z 1945 r. wynika, że A.Z. ewakuował się wraz z siostrą T.Z. do Rzeczypospolitej Polskiej w 1945 r. Postanowieniem nr [...] z [...] kwietnia 2004 r. Prezydent Miasta W. przekazał Wojewodzie [...] zgodnie z właściwością do rozpatrzenia wniosek A.Z. o zaliczenie na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa, wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Państwa Polskiego. Z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii oświadczenia F.G. wynika, że w 1929 r. nieruchomość we L. przy ul. [...] nabyła E.Z. Na nieruchomości tej od frontu znajdowała się jednopiętrowa kamienica z pięcioma mieszkaniami, prawdopodobnie 3 izbowymi, na parterze znajdowały się dwa sklepy, a od podwórza była parterowa oficyna, która składała się z 4 mieszkań dwuizbowych, a całość położona była na parceli około [...] m2. Kamienica była w dobrym stanie, kryta blachą z balkonami od strony wewnętrznej. Z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji nr [...] Urzędu Dzielnicowego W. – [...] z [...] listopada 1984 r. wynika, że Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego W. [...] orzekł o sprzedaży J. i T. P. lokalu mieszkaniowego nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...] nr [...] składającego się z czterech izb, zawierającego trzy pokoje, kuchnię przedpokój, łazienkę, wc o powierzchni użytkowej [...] m2 oraz części wynoszącej [...] budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców i równocześnie oddał w użytkowanie wieczyste na 99 lat – część gruntu o ogólnej powierzchni [...] m2, na którym usytuowany jest budynek. Cena lokalu wyniosła [...] zł. Z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji nr [...] Urzędu Miasta W. z [...] kwietnia 1985 r. wynika, że decyzją tą uchylono decyzję nr [...] z [...] listopada 1984 r. o odmowie zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego poza granicami kraju, na poczet ceny sprzedaży lokalu mieszkaniowego przy ul. [...] m [...]. Z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii oświadczenia T.P. z [...] października 1986 r. wynika, że ona ani nikt z jej rodziny nie uzyskał żadnej rekompensaty za mienie pozostawione w L. w ZSRR. Z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji nr [...] Urzędu Dzielnicowego W. – [...] z [...] września 1986 r. wynika, że Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. – [...] orzekł o sprzedaży J. i T. P. lokalu mieszkaniowego nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...] oraz części wynoszącej [...] budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców i równocześnie oddał w użytkowanie wieczyste na 99 lat – część gruntu o ogólnej powierzchni [...] m2, na którym usytuowany jest budynek (część ta wynosi [...] działki) za cenę sprzedaży w kwocie [...] zł, na poczet tej ceny zaliczono wartość mienia oszacowanego na kwotę [...] zł. Z pisma A.Z. z 8 listopada 2004 r. wynika, że C.B. od 1977 r. mieszka w [...] i przyjęła obywatelstwo [...]. Decyzją nr [...] z [...] listopada 2004 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia posiadania przez A.Z., T.P. oraz C.B. uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Państwa Polskiego. Decyzją z [...] czerwca 2005 r. Minister Infrastruktury uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2004 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Pismem z 17 stycznia 2006 r. Wojewoda wezwał A.Z., T.P. oraz C.B. w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem umorzenia postępowania do uzupełnienia wniosku o: - dowody, o których mowa w art. 6 ust. 4, tj. dokumenty potwierdzające pozostawienie mienia poza granicami, - informację, jakie było miejsce zamieszkania właściciela pozostawionej nieruchomości na dzień 1.09.1939 r. wraz z dowodami potwierdzającymi to oświadczenie, - informację, kiedy i w jaki sposób właściciel pozostawionej nieruchomości przybył na obecne tereny Państwa Polskiego (np. karta ewakuacyjna), - oświadczenie, jakie były jego (a także jego spadkobierców ) kolejne miejsca zamieszkania po przybyciu do kraju wraz z dowodami potwierdzającymi to oświadczenie, - oświadczenie wnioskodawców złożone pod odpowiedzialnością karną z art. 233 kk o dotychczasowym stanie realizacji prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami Państwa Polskiego, - postanowienie o nabyciu praw do spadku po właścicielu pozostawionej nieruchomości, - dowód, że osoby ubiegające się o uprawnienie posiadają obywatelstwo polskie w tym nr PESEL. Z pisma wynika, że składane dokumenty powinny być oryginałami lub kopiami poświadczonymi za zgodność z oryginałem, a także informacja, iż ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. przewiduje rekompensatę za pozostawione mienie w wysokości 20% wartości tego mienia pomniejszoną o kwotę wcześniejszej realizacji posiadanych uprawnień za pozostawione mienie. Pismem z 30 czerwca 2006 r., które wpłynęło do organu I instancji 7 lipca 2006 r. A.Z. wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania do czasu uzupełnienia dokumentów. Pismem z dnia 27 lipca 2006 r. organ wystąpił do T.P. i C.B. z zapytaniem czy nie wyrażają sprzeciwu w kwestii wniosku A.Z. o zawieszenie postępowania jednocześnie informując, iż nie udzielenie odpowiedzi do dnia 25 sierpnia 2006 r. będzie potraktowane jako wyrażenie zgody na zawieszenie postępowania. Postanowieniem nr [...] z [...] września 2006 r. Wojewoda [...] zawiesił na wniosek strony postępowanie w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego i poinformował strony postępowania, iż zgodnie z art. 98 § 2 kpa, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Pismem z 29 kwietnia 2010 r. Wojewoda poinformował A.Z., T.P. oraz C.B., że upłynął termin na podjęcie przez stronę zawieszonego postępowania. Pismem z 24 maja 2010 r. T.P. wystąpiła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Postanowieniem nr [...] z [...] września 2010 r. Wojewoda [...] odmówił przywrócenia terminu. Minister wskazał, że zgodnie z art. 27 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa powołując treść przepisów art. 98, 101 i 105 § 1 kpa wskazał, że A.Z. złożyła wniosek o zawieszenie postępowania, a pozostałe strony postępowania tj. T.P. i C.B. do dnia 25 sierpnia 2006 r. nie sprzeciwiły się wnioskowi A.Z. Ponadto przed upływem 3 lat strony postępowania nie złożyły wniosku o podjęcie przez organ I instancji zawieszonego postępowania. Jak wynika z art. 98 § 2 kpa po upływie 3 lat taki wniosek uważa się za wycofany. Minister wyjaśnił, że wobec faktu iż żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane, to nie ma podstaw do jego prowadzenia i staje się ono bezprzedmiotowe. Minister podkreślił, że z akt sprawy wynika, że od chwili zawieszenia postępowania przez Wojewodę [...] postanowieniem z [...] września 2006 r. strony postępowania nie wystąpiły o podjęcie postępowania. Wskazał, że Wojewoda [...], jak wynika z postanowienia z [...] września 2006 r., poinformował strony o terminie wynikającym z art. 98 § 2 kpa, a zatem wiedziały one o skutkach związanych z zawieszeniem postępowania. Minister uznał, że strony postępowania nie dopełniły warunku z art. 98 § 2 kpa ich wniosek został uznany za wycofany, co w ocenie organu uzasadniało umorzenie postępowania. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła T.P. W uzasadnieniu skargi wskazała, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty został złożony przez jej nieżyjącego już brata A.Z., a po jego śmierci wniosek poparła jego żona A.Z. Skarżąca wskazała, że została zaspokojona z tytułu rekompensaty, nabyła bowiem własność lokalu w W. przy ul. [...]. Jednakże nie zostały zaspokojone spadkobierczynie po bracie, tj. bratowa A.Z. i bratanica C.B. Skarżąca podniosła, że zarówno ona jak i bratowa, są osobami o znacznym stopniu niepełnosprawnymi, o czym organ był informowany w trakcie bezpośrednich wizyt w urzędzie. Skarżąca wskazała, że pracownicy organu wprowadzili strony w błąd, informując o konieczności zgromadzenia oryginałów dokumentów (co było wręcz niewykonalne), podczas gdy wystarczające było złożenie potwierdzonych za zgodność odpisów. Błędy w działaniu organów spowodowały, w ocenie skarżącej, wydanie krzywdzącej dla C.B. decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 25 lipca 2011 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc, że postępowanie organu I instancji na etapie poprzedzającym wydanie decyzji z [...] listopada 2010 r. naruszało prawo, a naruszenia te rzutują również na ocenę zaskarżonej decyzji. Skoro bowiem dwie spośród trzech uczestniczek postępowania są osobami niepełnosprawnymi, o ograniczonych możliwościach podjęcia działań mających na celu zgromadzenie stosownej dokumentacji na potrzeby rozpoznania wniosku o przyznanie rekompensaty, to jedyną osobą, która takie starania mogłaby podjąć, była znacznie młodsza C.B. Pełnomocnik zarzucił, że organ I instancji występując z wezwaniem z 14 stycznia 2006 r. dotyczącym przedstawienia dowodów na poparcie złożonego wniosku skierował je wyłącznie do A.Z. Zdaniem pełnomocnika, spowodowało to wystąpienie przez nią z wnioskiem o zawieszenie postępowania, wobec braku możliwości samodzielnego uporania się ze zgromadzeniem i przedstawieniem żądanych przez organ I instancji dokumentów we wskazanym w wezwaniu terminie. Ponadto pełnomocnik wskazał, że z akt sprawy wynika, że C.B. nie została powiadomiona przez organ I instancji o żądaniu zawieszenia postępowania wniesionym przez A.Z. i tym samym nie mogła ona zająć co do tego wniosku stanowiska w trybie art. 98 § 1 kpa. W aktach sprawy znajduje się wyłącznie odpis pisma kierowanego w tej sprawie do T.P., które wysłano również do wiadomości C.B., lecz nie zostało ono jej doręczone i zostało zwrócone organowi przez szwedzką pocztę, bez jakiejkolwiek adnotacji na przesyłce pozwalającej uznać ją za doręczoną w trybie art. 44 § 1 pkt 1 i § 4 kpa. Zdaniem pełnomocnika skarżącej zawieszenie postępowania – bez odebrania stanowiska od jednego z uczestników – narusza art. 98 § 1 kpa. Skarżąca i C.B., pomimo że nie składały wniosku z 22 lutego 2004 r. inicjującego postępowanie, były wskazywane w treści pism jako wnioskodawczynie, co wprowadzało je w błąd co do ich statusu w niniejszym postępowaniu. Pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi, że wszczynając postępowanie nie zawiadomił skarżącej i C.B. jako uczestników zgodnie z art. 61 § 4 kpa, zarówno o wszczęciu, przedmiocie oraz charakterze, w jakim w tym postępowaniu występują. W ocenie strony skarżącej sposób prowadzenia postępowania przez organ I instancji naruszył fundamentalną dla postępowania zasadę informowania strony postępowania wyrażoną w art. 9 kpa, którą rozwinął Sąd Najwyższy w wyroku z 23 lipca 1992 r., sygn. akt III ARN 40/92. Tymczasem organ I instancji - zdaniem autora pisma procesowego - będąc świadom, że A.Z. jest osobą, która z uwagi na stopień niepełnosprawności ma ograniczone możliwości działania, tej szczególnej sytuacji nie uwzględnił, co jest krzywdzące dla uczestników niniejszego postępowania i prowadzi do konsekwencji niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. W ocenie strony skarżącej wyżej wskazane nieprawidłowości uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wymaga zaakcentowania, że nie każde naruszenie przepisów prawa może stanowić podstawę do uchylenia decyzji przez Sąd, lecz tylko takie naruszenie, które ma wpływ na wynik sprawy. Nie dotyczy to decyzji dotkniętych wadami, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. Wówczas Sąd stwierdza nieważność takiej decyzji. W niniejszej sprawie takie sytuacje nie zachodzą. Przedmiotem rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ I instancji było umorzenie postępowania w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Zważyć należy, że warunkiem skuteczności odwołania, jak i skargi, jest istnienie interesu prawnego do ich wniesienia (gravamen). Tymczasem skarżąca w treści skargi podnosi, że wobec nabycia własności lokalu zrealizowała prawo do rekompensaty i jest ona zaspokojona. Jak podała w skardze i wyjaśniła na rozprawie przed Sądem, celem jej działania było, aby potwierdzenie praw do rekompensaty otrzymali także pozostali spadkobiercy, tj. bratanica i bratowa. Skoro zaskarżona decyzja bezpośrednio, obiektywnie i realnie nie krzywdzi skarżącej, to nie ma ona interesu prawnego do jej kwestionowania. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby pozostali spadkobiercy ustanowili skarżącą pełnomocnikiem do działania w ich imieniu. Skarżąca była jedynie ustanowiona przez C.B. pełnomocnikiem do doręczeń korespondencji, co jednakże nie daje jej uprawnień do podejmowania w jej imieniu czynności procesowych takich jak odwołanie oraz skargi. Dlatego chociażby już z tych przyczyn, mając na uwadze treść przepisu art. 50 § 1 ppsa, skarga podlega oddaleniu. Odnosząc się do stanowiska zawartego w piśmie pełnomocnika skarżącej z 25 lipca 2011 r., pomijając wyżej podniesiony brak interesu prawnego do jego zaskarżenia, to zauważyć należy, że zarzuty przedstawione w tym piśmie dotyczą zasadności zawieszenia postępowania. Jednakże kwestie te mogły być przedmiotem odrębnej skargi. Niniejsze postępowanie dotyczy wyłącznie oceny legalności decyzji umarzającej postępowanie. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty było zawieszone na podstawie postanowienia z [...] września 2006 r. na wniosek A.Z. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone wszystkim stronom postępowania (k.92-94 akt adm.). W uzasadnieniu postanowienia organ przywołał treść przepisu art. 98 § 2 kpa. O ile pismo z wnioskiem o zawieszenie postępowania nie zostało skutecznie doręczone C.B., to jednakże postanowienie o zawieszeniu doręczone jej zostało prawidłowo. Miała więc ona możliwość złożenia zażalenia, o czym została ona poinformowana, a także została poinformowana o skutkach nie złożenia w okresie trzech lat wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Dlatego też zarzut pełnomocnika skarżącej naruszenia przepisu art. 98 § 1 kpa nie może być skuteczny, i to zarówno z powodu jego nietrafności, jak i bezprzedmiotowości dla niniejszego postępowania. Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że postępowanie było zawieszone ponad trzy lata oraz że w tym czasie żadna ze stron nie złożyła wniosku o jego podjęcie. Dlatego też prawidłowo organ uznał na podstawie przepisu art. 98 § 2 kpa, że żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. W tej sytuacji spełnione były przesłanki do wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie przepisu art. 105 § 1 kpa. Niezasadny jest zarzut pełnomocnika skarżącej, że uchybieniem organu jest wskazywanie wszystkich stron postępowania jako wnioskodawców, co miałoby wprowadzać strony w błąd co do ich statusu w sprawie, co jego zdaniem narusza przepis art. 61 § 4 kpa i art. 9 kpa. Podnieść należy, że adresatami pism kierowanych przez organ były wszystkie strony postępowania, a ponadto dla stron ich status nie mógł budzić wątpliwości, skoro postępowanie z ich udziałem toczyło się od 2004 r. i wydane były decyzje z [...] listopada 2004 r. i [...] czerwca 2005 r. przez organy obydwu instancji, których osoby te były adresatami. Zważyć należy, że zarzut niepełnosprawności lub ograniczonej sprawności A.Z. i T.P., aczkolwiek nie wynikający z akt sprawy (A.Z. osobiście i skutecznie składała odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2004 r. oraz pisma w toku postępowania, również T.P. aktywnie działała w sprawie), to nie uprawnia organu do działania za strony postępowania. Strony były informowane we właściwy sposób o okolicznościach faktycznych mających wpływ na ich prawa i obowiązki, w tym o skutkach upływu trzyletniego okresu od daty zawieszenia postępowania i możliwości złożenia wniosku o podjęcie postępowania. Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności, Sąd z mocy art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ppsa.