I SA/Wa 541/13

19 sierpnia 2013 r. Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Związku [...] z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Związku [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z doręczeniem Związkowi [...] z siedzibą w [...] postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2013 r. sygn. I SA/Wa 541/13 odrzucającego skargę Związku [...] na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skarżący w dniu 2 lipca 2013 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawca w uzasadnieniu zgłoszonego żądania wskazał, że sytuacja finansowa Związku jest bardzo trudna, co ma związek z ponoszonymi kosztami utrzymania siedziby Związku i Muzeum [...]. Związek, co wynika z przedstawionych wyjaśnień, nie otrzymuje pomocy od władz państwowych ani samorządowych. Działalność statutowa jest prowadzona w oparciu o własne, skromne środki i pracę honorową członków Związku oraz wolontariuszy. Wysokość straty Związku w ostatnim roku obrotowym wyniosła [...] zł. Stan dwóch rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł łącznie [...] zł. Związek wskazał jednocześnie, że jego zobowiązania wynoszą [...] zł, z czego należności przeterminowane – [...] zł. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało uznane za niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Związku [...], zostało one zarządzeniem z dnia 16 lipca 2013 r. zobowiązane do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., poprzez przedłożenie dokumentacji źródłowej uzasadniającej zgłoszenie żądania przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na powyższe wezwanie Związek [...] przedstawił bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2012 r. wraz z rachunkiem wyników za rok 2012, kopię deklaracji podatkowej CIT-8, wyciągi bankowe z [...] (stan konta na dzień 27 czerwca 2013 r. – [...] zł, dwie lokaty bankowe na kwoty [...] zł i [...] zł) oraz z Banku [...] oddział w [...] (stan konta na 30 czerwca 2013 r. – [...] zł), a także zestawienie przychodów i kosztów za okres od stycznia do czerwca 2013 r. (strata – [...] zł) z wykazem zobowiązań na koniec czerwca br. Związek wyjaśnił jednocześnie, że posiadane środki finansowe nie pokrywają aktualnie kwoty zobowiązań. Stałe przychody miesięczne perspektywicznie Związek oszacował na poziomie [...] zł przy stałych miesięcznych kosztach w wysokości około [...] zł (pozostałe koszty miesięczne na podstawie dotychczasowego rachunku wyników – [...] zł). Wnioskodawca podał jednocześnie, że w 2012 r. odmówiono mu pomocy de minimis w postaci umorzenia podatku od nieruchomości. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze, że postanowieniem z dnia 23 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Związku [...], wnioskodawca na obecnym etapie postępowania jest zobowiązany ponieść wyłącznie koszty sądowe wpisu wynikającego z wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczenia Sądu I instancji. W rozstrzyganej sprawie, uwzględniając jej przedmiot (stwierdzenie nieważności decyzji), wpis od skargi kasacyjnej, stosowanie do § 3 w związku z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynosi 100 zł. Oznacza to, sytuacja majątkowa Związku podlegała w rozpoznawanej sprawie ocenie w zakresie, w jakim podmiot składający wniosek o prawo pomocy wskazał, że nie posiada środków finansowych wystarczających do pokrycia kosztów sądowych w wysokości 100 zł, a także kosztów ustanowienia pełnomocnika celem sporządzenia przez niego środka zaskarżenia w warunkach obowiązującego przymusu adwokacko-radcowskiego (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Odnosząc się do tak określonego kryterium oceny zasadności wniosku, uznać należało, że sformułowane żądanie przyznania prawa pomocy nie zasługiwało na uwzględnienie ze względu na stwierdzenie, że Związek [...] posiada środki finansowe wystarczające na poniesienie kosztów postępowania we wskazanej wyżej wysokości. Przy ocenie przesłanki przyznania prawa pomocy, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. zasadnicze znaczenie przypisać należało ustaleniom odnoszącym się do posiadania przez jednostkę organizacyjną środków finansowych, bądź zdolności do pozyskania takich środków, w wysokości niezbędnej do pokrycia kosztów prowadzenia postępowania sądowego. Skarżący Związek działa w formie stowarzyszenia, posiadającego osobowość prawną. W związku z dyspozycją art. 33-35 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), które znajduje rozwinięcie w rozdziale IV ("Majątek Związku") Statutu Związku, Stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą, czerpiąc swoje dochody między innymi ze świadczeń pieniężnych swoich członków, darowizn, zapisów, dochodów z nieruchomości i kapitałów, czy też wpływów z imprez organizowanych przez Związek. Mając na uwadze przedłożone przez stronę dokumenty źródłowe, nie budzi wątpliwości, że bieżąca działalność Związku jest deficytowa, albowiem przynosi straty (wynik z działalności na 30 czerwca 2013 r. – [...] zł). Strata z tytułu prowadzonej przez Związek działalności, wbrew odmiennemu twierdzeniu zaprezentowanemu we wniosku, nie oznacza jednak, iż podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych wymaganych zobowiązań, z czym należy wiązać zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ramach prowadzonej działalności Związek [...], jak wynika z przedstawionej dokumentacji finansowej, uzyskuje bowiem wysokie dochody o charakterze względnie stałym (wynajem powierzchni magazynowej – [...] zł, wynajem parkingu – [...] zł, wynajem innych pomieszczeń – [...] zł, składki członkowskie – [...] z, opłaty za zwiedzanie Muzeum – [...] zł, ekspozycja ulotek reklamowych – [...] zł; wynik z działalności na 30 czerwca 2013 r.), które mogą służyć do poniesienia spornego wydatku. Nie ma bowiem podstaw, by przyjąć, że środki te mogą się stać źródłem pokrycia generowanych przez Związek wydatków z tytułu prowadzonej działalności (m.in. zobowiązań podatkowych, kosztów korzystania z mediów, kosztów usług bankowych), nie mogą zaś służyć do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, jeżeli intencją Związku jest wniesienie środka zaskarżenia na postanowienie z dnia 23 maja 2013 r. odrzucające skargę na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2012 r. Założenie tego rodzaju nie znajduje uzasadnienia w treści art. 246 § 2 p.p.s.a. Z przywołanego przepisu wynika bowiem, że strona biorąca udział w postępowaniu, w szczególności jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą nie może uchylać się od obowiązku uiszczenia ciążących na niej opłat poprzez odwoływanie się do swojej trudnej sytuacji majątkowej i mających związek z tą sytuacją obowiązków polegających na konieczności regulowania zobowiązań wobec innych podmiotów aniżeli sąd (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. II FZ 23/06; postanowienie NSA z 12 lutego 2013 r. sygn. II GZ 57/12). Należy jednocześnie zauważyć, że w ramach aktywów Związek [...] dysponuje środkami pieniężnymi na obu prowadzonych rachunkach bankowych, a także środkami z lokat. Powyższe środki mogą zostać użyte przez Związek celem uiszczenia ciążącego na stronie zobowiązania wynikającego z kosztów prowadzenia postępowania sądowego przed sądem administracyjnym. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo, niezależnie od tego jak wysoko z punktu widzenia interesu publicznego można ocenić przedmiot działalności stowarzyszenia (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. II OZ 313/13). Mając na uwadze powyższe względy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.