I SA/Wa 542/15

Starszy Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku adwokata A. L. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi T. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione postanawia 1. przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. L. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - za udział w postępowaniu przed sądem drugiej instancji - kwotę 147,60 (sto czterdzieści siedem 60/100) złotych, w tym tytułem opłaty kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 27,60 (dwadzieścia siedem 60/100) złotych; 2. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 542/15 odrzucił skargę T. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione. Skarga kasacyjna od powyższego postanowienia, sporządzona przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżącej, została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 3224/15. Pismem z dnia [...] września 2015 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej wystąpił z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Przedmiotowy wniosek powtórzony następnie został w skardze kasacyjnej z dnia [...] września 2015 r., a następnie w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. W piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. pełnomocnik zaznaczył przy tym, że wnosi o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie zawisłej przez WSA w Warszawie, z uwzględnieniem kosztów pomocy prawnej świadczonej przed sądem drugiej instancji w oparciu o art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2, § 21 pkt 1 lit. c oraz § 21 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Adwokat A.L. wskazała jednocześnie, że świadczona pomoc polegała m.in. na utrzymywaniu kontaktu ze skarżącą, wykonaniu w dniu [...] lipca 2015 r. fotokopii akt postępowania, analizie akt, sporządzeniu w dniu [...] sierpnia 2015 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, sporządzeniu w dniu [...] września 2015 r. pisma w sprawie, sporządzeniu w dniu [...] września 2015 r. skargi kasacyjnej, bieżącym zasięganiu informacji o stanie sprawy za pośrednictwem Wydziału Informacji Sądowej. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje stosowne rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. Przy czym podkreślić należy, że w rozpoznawanej sprawie – wbrew twierdzeniom pełnomocnika - brak było podstaw do przyznania wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2016 r. Stosownie bowiem do treści § 22 tego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Oczywiste zatem jest, że w niniejszej sprawie zakończonej postanowieniem NSA z dnia 16 grudnia 2015 r. zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). W myśl § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia, stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji, w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna ani decyzja czy też postanowienie Urzędu Patentowego - wynoszą 240 zł. Stosownie natomiast do treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zgodnie zaś z treścią § 2 ust. 3 tego rozporządzenia opłaty za czynności adwokata ustanowionego z urzędu podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, stosownie do § 20 rozporządzenia, powinien ponadto zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W rozpoznawanej sprawie - zdaniem referendarza sądowego - zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej stosownego wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną w postępowaniu przed sądem drugiej instancji. Jak wynika bowiem z akt sprawy ustanowiony z urzędu pełnomocnik sporządził i wniósł skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 6 sierpnia 2015 r. Występując o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnik oświadczył ponadto, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Wniosek o przyznanie stosownego wynagrodzenia za czynności podjęte w postępowaniu kasacyjnym jest wiec uzasadniony. Przy czym zaznaczyć trzeba, że - zdaniem referendarza sądowego - charakter i stopień zawiłości sprawy, a także nakład pracy pełnomocnika uzasadniał przyznanie wynagrodzenia w wysokości 50% stawki minimalnej, tj. 120 zł, stosownie do treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., powiększonego o stosowną kwotę podatku od towarów i usług. Podkreślić bowiem należy, że wskazywane przez pełnomocnika w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. czynności takie jak kontaktowanie się ze stroną, sporządzanie fotokopii, analizowanie akt, sporządzanie pism procesowych, czy też skargi kasacyjnej, są typowymi czynnościami pełnomocnika niezbędnymi do prawidłowego udzielenia pomocy prawnej reprezentowanej osobie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika, związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jedynie w nadzwyczajnych, szczególnych okolicznościach, które zwiększają znacząco nakład pracy pełnomocnika niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków, istnieje możliwość podwyższenia stawki wynagrodzenia. W orzecznictwie wskazuje się również, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II FZ 878/12, LEX nr 1244413). Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji stwierdzić trzeba, że jest on nieuzasadniony. Co prawda faktem jest adwokat A. L. ustanowiona została pełnomocnikiem skarżącej przed wydaniem postanowienia z dnia 6 sierpnia 2015 r. odrzucającego skargę, a więc w postępowaniu w pierwszej instancji. Zauważyć jednakże trzeba, że przy przyznawaniu opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04). Zauważyć trzeba, że z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż skarga została wniesiona osobiście przez skarżącą, postanowienie odrzucające skargę wydane zaś zostało na posiedzeniu niejawnym. Wyznaczony z urzędu pełnomocnik ograniczył się natomiast do przejrzenia akt sprawy. Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji trudno zatem uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie rzeczywistej pomocy prawnej. Jak zaś wyżej wskazano stosowne wynagrodzenie może być przyznane w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. W rozpoznawanej sprawie na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji taka pomoc nie została udzielona. Tym samym wniosek o przyznanie wynagrodzenia za czynności podjęte przez pełnomocnika przed WSA w Warszawie jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.