I SA/Wa 544/13

WyrokWSA w Warszawie2013-11-22

Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Elżbieta Lenart, Dariusz Chaciński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, powołując się na brak interesu prawnego strony, jeśli ustalenie tego interesu wymaga złożonego procesu wykładni przepisów prawa i umów międzynarodowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy brak interesu prawnego strony jest oczywisty i nie wymaga złożonej wykładni. W sytuacji, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga analizy przepisów prawa, umów międzynarodowych i orzecznictwa, organ powinien wszcząć postępowanie. W niniejszej sprawie organy nie przedstawiły niespornych okoliczności jednoznacznie uniemożliwiających skarżącemu wszczęcie postępowania, a ich argumentacja opierała się na wykładni, co stanowiło naruszenie art. 157 § 3 k.p.a.
Stan faktyczny
A. K. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z 1952 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu. Minister Infrastruktury odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że A. K. otrzymał odszkodowanie na podstawie polsko-amerykańskiego układu indemnizacyjnego z 1960 r., co skutkowało utratą jego roszczeń do nieruchomości. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał tę decyzję w mocy. A. K. zaskarżył decyzję Ministra Transportu, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. poprzez błędne uznanie braku jego statusu strony i zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Ministra na rzecz A. K. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz A. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. , po rozpatrzeniu wniosku A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...].03.2011 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].04.1952 r. nr [...] odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...], w części nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa tj. dz. ew. nr [...], Minister Transportu , Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał wymienioną decyzję w mocy . Rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją z dnia [...].03.2011 r. nr [...] Minister Infrastruktury odmówił A. K. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].04.1952 r. nr [...] odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...], w części nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa tj. dz. ew. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał , że A. K. otrzymał odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną przy [...] w ramach umowy z dnia [...] lipca 1960 r. zawartej pomiędzy Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącej roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych i osób o równoprawnym statusie, co skutkowało przeniesieniem praw do przedmiotowej nieruchomości na Rząd Polski. A. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy . W uzasadnieniu wniosku podniósł , że z faktu, iż podlegał układowi indemnizacyjnemu zawartemu między Państwem Polskim a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki nie można wywodzić, że nie przysługuje mu przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Ponowię rozpatrując sprawę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydał zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał , że merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić dopiero po zbadaniu , czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące dopuszczalność wszczęcia tego postępowania. Zgodnie z treścią art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stosownie do utrwalonego orzecznictwa sądowego stroną postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji dekretowej o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] są w pierwszej kolejności dawni właściciele tej nieruchomości Minister podkreślił, że prawa i roszczenia wynikające z przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W., w tym również prawo do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o wzruszenie orzeczeń dekretowych odmawiających przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], są prawami zbywalnymi oraz wchodzącymi w skład masy spadkowej. Jednym ze sposobów rezygnacji przez byłego właściciela ze swoich praw do nieruchomości [...] przejętej na podstawie przepisów dekretu na własność Skarbu Państwa, było skorzystanie z unormowań prawnych zawartych w układach indemnizacyjnych podpisanych przez rząd polski z rządami innych państw. Minister wskazał , że w dniu 16 lipca 1960 r. pomiędzy Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej podpisany został układ dotyczący roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych. W art. 1 układ przewidywał, iż Rząd Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zgadza się zapłacić, a Rząd Stanów Zjednoczonych przyjąć sumę 40.000.000 dolarów USA na całkowite uregulowanie i zaspokojenie wszystkich roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, zarówno osób fizycznych jak i prawnych, do Rządu Polskiego z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia, które miało miejsce w dniu lub przed dniem wejścia w życie niniejszego układu. Minister podkreślił , że treść układu nie pozostawia wątpliwości, iż układ obejmował także roszczenia osób, które utraciły własność w wyniku zastosowania dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, co miało miejsce w niniejszej sprawie (Dz. U. nr 50, poz. 279). A. K., jako obywatel amerykański wystąpił z roszczeniem odszkodowawczym z tytułu utraty nieruchomości w Polsce i roszczenie to zostało uwzględnione. Decyzją Foreign Claims Settlement Commission of the United States z dnia [...].12.1965 r. nr [...] A. K. zostało przyznane odszkodowanie za mienie przejęte na rzecz państwa polskiego m.in. za nieruchomość położoną w W. przy [.,..]. W ocenie Ministra , z faktu, że A. K. zdecydował się na skorzystanie z dobrodziejstwa układu z dnia 16 lipca 1960 r., wynika, iż zrzekł się on wszelkich roszczeń do przedmiotowej nieruchomości. W tym zakresie Minister przywołał dotychczasowe orzecznictwo sądowe. Wskazał jednocześnie , że nie budzi wątpliwości, iż układ indemnizacyjny stanowi umowę międzynarodową . Jako umowa międzynarodowa, która nie została ratyfikowana i ogłoszona w Dzienniku Ustaw nie stanowi źródła prawa w polskim systemie prawnym. Wobec tego nie mógł sam przez się powodować skutków prawnych w zakresie stosunków własnościowych. Co do zasady podstawę prawną do przejścia na własność Skarbu Państwa nieruchomości przejętych bez podstawy prawnej stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65). Podstawę wpisu praw do księgi wieczystej stanowiła decyzja Ministra Finansów upoważnionego na mocy w/w ustawy do wydawania decyzji administracyjnych stwierdzających przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy międzynarodowej o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Jednocześnie Minister wskazał jednak , że przepisy ustawy o dokonywaniu wpisów nie miały generalnie zastosowania w przypadkach, gdy prawo własności nieruchomości przechodziło na rzecz Państwa z mocy regulacji normatywnych, które wprost wyrażały taką zasadę. W takich przypadkach nie było zasadne wydawanie stosownych decyzji przez Ministra Finansów w myśl art. 2 ustawy o dokonywaniu wpisów, jako podstawy dokonywania wpisów w księgach wieczystych. Bowiem skutki prawne, w postaci przejścia prawa własności, wynikały z innych stosownych dokumentów. W konkluzji organ wskazał , że w niniejszej sprawie decyzja taka była zbędna, bowiem podstawy prawnej do przejścia gruntu przedmiotowej nieruchomości [...] na własność Skarbu Państwa należy upatrywać bezpośrednio w przepisach dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (art. 1. dekretu). Z dniem 21 listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie w/w dekretu z dnia 26 października 1945 r. gruntu przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność gminy W. a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130). Ponadto po rozpatrzeniu wniosku byłych właścicieli, Prezydium Rady Narodowej w W. kwestionowanym orzeczeniem z dnia [...].04.1952 r. odmówiło przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości i orzekło o przejęciu budynków znajdujących się na gruncie na własność Skarbu Państwa. Przedmiotowe orzeczenie stanowiło podstawę wpisu prawa własności w/w nieruchomości na rzecz Państwa. Przyznanie odszkodowania w ramach układu indemnizacyjnego powodowało utratę roszczeń majątkowych do mienia, z którym wiązało się to odszkodowanie. A. K. działając z własnej inicjatywy zdecydował się na skorzystanie z dobrodziejstw polsko - amerykańskiego układu indemnizacyjnego wybierając odszkodowanie w zamian za utratę wszelkich roszczeń do nieruchomości warszawskiej położonej przy [...]. W świetle powyższych ustaleń organ uznał za bezsporne, że A. K. nie posiada żadnych praw do przedmiotowej nieruchomości, nie posiada interesu prawnego, a tym samym nie jest osobą uprawnioną do skutecznego żądania wzruszenia w/w orzeczenia dekretowego z dnia [...].04.1952 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej. Minister uzasadnił , że z materiału dowodowego będącego w posiadaniu organu wynika, że Komisja Stanów Zjednoczonych do Spraw Uregulowania Roszczeń zagranicznych stwierdziła spełnienie przez A. K. jak również przez D. K. przesłanek określonych w układzie, które uprawniały ich do złożenia stosownych wniosków o przyznanie odszkodowania, a Komisję do przyznania odszkodowania i jego wypłaty. Skargę na powyższą decyzję do tutejszego Sądu wniósł A. K. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 157 § 3 KPA, art. 28 KPA i art. 10 § 1 KPA - poprzez uznanie, iż Skarżącemu nie przysługuje status strony z uwagi na przyznanie decyzją Foreign Claims Settlement Commission of the United States (dalej jako "Komisja") odszkodowania z tytułu utraty nieruchomości i na tej podstawie utratę wszelkich roszczeń za pozostawione nieruchomości, podczas gdy rzekoma utrata roszczeń do nieruchomości objętej zaskarżonym rozstrzygnięciem nie nastąpiła i nie została potwierdzona, 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 KPA, art. 8 KPA , oraz art. 77 § 1 KPA, polegające na zaniechaniu przez Ministra Transportu, Budownictwa I Gospodarki Morskiej dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy I zgromadzenia materiału dowodowego i mimo tego uznanie, iż Skarżący otrzymał odszkodowanie za pozostawione nieruchomości. Mając powyższe na uwadze wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, 2. zasądzenie od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz Skarżącego A. K. kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W obszernym uzasadnieniu podkreślił między innymi , że nie można się zgodzić ze stwierdzeniem Ministra, iż fakt podjęcia decyzji o skorzystaniu z dobrodziejstwa układu z dnia 16 lipca 1960 r., mimo braku otrzymania odszkodowania, pozwala wnioskować o zrzeczeniu się przez skarżącego wszelkich roszczeń do nieruchomości. Organ niesłusznie zauważył również, że skorzystanie z unormowań w zawartych w tym układzie jest jednym ze sposobów rezygnacji przez byłego właściciela ze swoich praw do nieruchomości warszawskiej przejętej na podstawie przepisów dekretu na własność Skarbu Państwa. Sam fakt przyznania prawa do odszkodowania na mocy decyzji Komisji z dnia [...] grudnia 1965 r., wydanej w oparciu o postanowienia układu indemnizacyjnego z dnia 16 lipca 1960 r, w żadnym wypadku nie może rzutować na ustalenie, czy A. K. przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu. Wskazał także , że Minister przyznając rację Skarżącemu , stwierdził, że układ indemnizacyjny z 1960 r. jest jedynie umową międzynarodową , nie został opublikowany w Polsce, więc nie może być i nie jest źródłem praw i obowiązków dla jednostek w Polsce. Również decyzja Komisji o przyznaniu odszkodowania nie może wywierać skutków pomiędzy Państwem Polskim a osobami pozbawionymi aktami nacjonalizacyjnymi własności i innych praw majątkowych, jeśli nie doszło do wypłaty odszkodowania. Skarżący wyraził pogląd , że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Stosownie do postanowień tej ustawy w celu wykazania, że Skarb Państwa nabył prawa do nieruchomości, niezbędne jest wydanie przez Ministra Finansów deklaratoryjnej decyzji w trybie art. 2 ustawy. Do wydania zaś takiej decyzji niezbędne jest ustalenie, czy skarżący otrzymał odszkodowanie gdyż Rząd Stanów Zjednoczonych zobowiązał się dostarczyć Rządowi Polskiemu kopii oświadczeń odnośnie roszczeń złożonych przez osoby występujące o przyznanie im odszkodowania, co wynika z art. V lit. b umowy indemnizacyjnej. Tymczasem w niniejszej sprawie kwestia ta nie była w ogóle przedmiotem zainteresowania ze strony Ministra. Jako błędne ocenił skarżący także stwierdzenie organu , że Państwo Polskie, nie mogąc decydować o sposobie rozdysponowania środków, nie może ponosić odpowiedzialności za brak wypłaty odszkodowań i zadośćuczynienia roszczeniom osób uprawnionych. A. K. podkreślił ostatecznie , że z wykładni przepisu art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. oraz poglądów judykatury jednoznacznie wynika, że decyzja Ministra Finansów, wbrew twierdzeniom Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej była niezbędnym środkiem umożliwiającym wpisanie Skarbu Państwa w księdze wieczystej jako właściciela przedmiotowej nieruchomości. Nie można było bowiem dokonać takiego wpisu bez wcześniejszego wydania decyzji przez Ministra Finansów, nawet jeżeli miała ona jedynie charakter deklaratoryjny. Taka decyzja do tej pory nie została jednak wydana. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotowa sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), który zgodnie z dyspozycją określoną w art. 1 § 2 ww. ustawy dokonuje kontroli aktu zaskarżonego pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko wówczas gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012r. oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2011r. zapadły one w oparciu o treść art. 157 § 3 k.p.a. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...].03.2011 r. kwestie odmowy wszczęcia postępowania regulował przepis art. 157 kpa § 3, który stanowił , że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Przepis ten został uchylony ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zamianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z dniem 11 kwietnia 2011 r. (Dz. U. 2011 r. Nr 6 poz. 18). Ustawa ta wprowadziła również aktualnie obowiązujący przepis art. 61a. który stanowi , że jeśli żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. § 2przewiduje , że na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. Tym samym w obecnym stanie prawnym rozstrzygnięcia dotyczące odmowy wszczęcia postępowania zapadają w drodze postanowienia, a nie decyzji. Jednakże art. 3 w/w ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. stanowi, że w sprawach, w których do dnia wejścia wżycie niniejszej ustawy została wydana decyzja, a zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, powinno być wydane postanowienie, właściwą formą załatwienia sprawy jest decyzja. Skoro więc zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Infrastruktury zostało wydane w dniu [...].03.2011 r., to przedmiotowe postępowanie nie podlega pod działanie nowych przepisów dotyczących wszczęcia postępowania, a właściwą formą załatwienia niniejszej sprawy jest decyzja. Na wstępie należy zaznaczyć, że odmowa wszczęcia postępowania wydana na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., kończąca podstępowanie wstępne oznacza, że wszczęcie postępowania w przedmiocie nieważności decyzji jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Z niedopuszczalnością wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych mamy do czynienia wówczas, gdy występuje brak zdolności prawnej czy też oczywisty brak legitymacji po stronie wnioskodawcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest pogląd, że art. 157 § 3 § 3 k.p.a. ma zastosowanie do sytuacji, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że jednostka wnosząca żądnie nie ma w sprawie interesu prawnego. W sytuacji natomiast, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności w celu jego ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą do wydania decyzji umarzającej postępowanie w sprawie. Innymi słowy odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie wywodzi własnego interesu prawnego, a ustalenie tej kwestii nie wymaga złożonego procesu wykładni. W konsekwencji zastosowanie art. 157 § 3 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy nie ma wątpliwości co do braku interesu prawnego wnioskodawcy. Natomiast jeśli ustalenie interesu prawnego wnioskodawcy w wyeliminowaniu decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., wymaga dokonania szeregu ustaleń, to odmowa wszczęcia postępowania narusza art. 157 § 3 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a. (por. wyroki NSA: II OSK 1501/08, II GSK 162/09, II GSK 433/09). Z uzasadnień decyzji wydanych w rozpoznawanej sprawie wynika , że skarżący jest spadkobiercą przeddekretowych właścicieli nieruchomości [...] , domagającym się stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania im prawa własności czasowej do gruntu. Nie można więc było , zdaniem Sądu a priori (bez wszczęcia postępowania) takiej osobie odmówić interesu prawnego i przymiotu strony w postępowaniu zwykłym i nadzwyczajnym. Brzmienie art. 28 k.p.a. mającego zastosowanie w tej sprawie, nie pozwala na rozstrzyganie takich kwestii poza postępowaniem administracyjnym , a odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. , de iure i de facto spowodowała taką sytuację. Dodatkowo należy podkreślić, że odmowa przyznania A. K. przymiotu strony była poprzedzona czynnościami wyjaśniającymi, co , zdaniem Sądu, nie może mieć miejsca przed wszczęciem postępowania w sprawie. Decydująca dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostaje zatem okoliczność , że organy nie przedstawiły takich niespornych okoliczności, które w oczywisty i jednoznaczny sposób uniemożliwiają skarżącemu wszczęcie postępowania nadzorczego wobec decyzji z [...] kwietnia 1952r. Uzasadnienia organów sprowadzają się do wskazania, że nie może być ono przez skarżącego zainicjowane gdyż doszło do zaspokojenia jego roszczeń odszkodowawczych. Wskazana przez organy argumentacja nie ma charakteru oczywistego , stanowi wykładnię prawnych rozwiązań zawartych zarówno w treści umowy międzynarodowej jak i szeregu innych przepisów prawa , które mogą mieć w sprawie zastosowanie. Uchybienie to mogło mieć zdaniem Sądu wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przede wszystkim z tej przyczyny , że uzasadnienie decyzji organu II instancji ocenić należy jako wewnętrznie sprzeczne . Z jednej strony organ argumentuje bowiem , że omawiana umowa indemnizacyjna z USA zawarta w 1960r. - jako nieratyfikowana umowa międzynarodowa - nie stanowi elementu obowiązującego porządku prawnego w polskim systemie prawnym i nie mogła tym samym powodować skutków w stosunkach własnościowych . Z drugiej zaś wywodzi, że w konsekwencji zastania jej postanowień skarżący uzyskał zaspokojenie finansowe wskutek czego utracił wszelkie prawa i roszczenia do spornej nieruchomości. W tej sytuacji trudno uznać, że zachodzą uzasadnione przyczyny odmowy wszczęcia postępowania wskazane w przepisie stanowiącym podstawę jej rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że zaskarżone , a także utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, zostały więc wydane z naruszeniem art. 157 § 3 k.p.a. Wobec kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie decyzji wydanej w trybie wskazanego art. 157 § 3 k.p.a. przedwczesna jest na obecnym etapie ocena merytoryczna rozpoznawanej sprawy . Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie kwestii wykonalności decyzji znajduje podstawę w art. 152 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło