I SA/Wa 547/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. I SA/Wa 547/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] złożonego w sprawie ze skargi tej Spółdzielni na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2013 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] stycznia 1994 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej stwierdzającego przejście z mocy prawa na własność Państwa przedsiębiorstwa "[...] wł. L. Ż., wstrzymał wykonanie decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] stycznia 1994 r., Nr [...] Wyrażając zamiar wniesienia zażalenia na postanowienie z 19 listopada 2015 r. uczestnik postępowania – E. K. - wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi z mężem dwuosobowe emeryckie gospodarstwo domowe utrzymywane z dochodów małżonków [...] z tytułu emerytury w łącznej wysokości [...] zł netto (miesięcznie). Wskazała również, że jest współwłaścicielką wymagającego remontu mieszkania o pow. [...] m2 i wartości ok. [...] zł, posiada prawo do 1/3 nieruchomości gruntowej w[...], której dotyczy rozpoznawana sprawa, nie posiada innego majątku, w tym oszczędności. Wnioskodawczyni podała, że miesięczne koszty utrzymania jej gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł. W ramach tej kwoty skarżąca uwzględniła: czynsz ([...] zł), gaz ([...] zł), prąd ([...] zł), wywóz śmieci ([...] zł), telefon ([...] zł), lekarstwa i środki medyczne (ponad [...] zł), ubezpieczenie ([...] zł), eksploatację samochodu ([...] zł), podkreślając, że podane wyliczenie nie obejmuje wydatków na żywność, odzież i środki czystości. W uzasadnieniu wniosku strona wyjaśniła, że jest osobą w podeszłym wieku, od wielu lat chorującą na[...], a także, że ponosi dodatkowe koszty na zakup specjalnych środków medyczno-pielęgnacyjnych niezbędnych mężowi. Wnioskodawczyni oznajmiła ponadto, iż zamierza skorzystać z prawa wniesienia zażalenia na postanowienie z 19 listopada 2015 r., jednakże nie stać ją na opłacenie usług adwokata lub radcy prawnego ustanowionego z wyboru. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie można uznać, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), jak również, że poniesienie tych kosztów wiązać się będzie z uszczerbkiem utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jeśli wysokość środków zasilających comiesięcznie budżet domowy skarżącej (tj. [...] zł) odnieść do podanej przez nią wysokości opłat stałych ([...] zł), jak również do potencjalnej wysokości kosztów sądowych w sprawie, której dotyczy rozpoznawany wniosek, to nie budzi wątpliwości, że poniesienie tych kosztów nie przekracza możliwości finansowych skarżącej. Należy zauważyć, że koszty sądowe, na obecnym etapie postępowania sądowego, w przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie z 19 listopada 2015 r., ograniczać się będą do wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł, zaś w przyszłości każdorazowo również nie przekroczą kwoty 100 zł, zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. Nie można ponadto uznać, że przestawiona przez stronę jej sytuacja materialna jest tego rodzaju, że uzasadnia przejęcie przez Skarb Państwa kosztów postępowania związanych z ustanowieniem dla strony pełnomocnika (radcy prawnego) z urzędu. Skarżąca ma zabezpieczone potrzeby bytowe, dysponuje wraz z mężem znacznymi środkami ze stałego źródła dochodów, na bieżąco reguluje swoje zobowiązania finansowe, zatem nie można uznać, że poniesienie kosztów działania radcy prawnego ustanowionego z wyboru w celu sporządzenia zażalenia zagrozi jej bieżącej egzystencji. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że w przedstawionym wykazie miesięcznych wydatków skarżąca nie ujęła wszystkich wydatków koniecznych, zwłaszcza ponoszonych na żywność. Z opublikowanych w grudniu 2015 r. przez Instytut Pracy i Studiów Społecznych danych dotyczących minimum socjalnego wynika, że wydatki na żywność dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego według danych na wrzesień 2015 r. wynosiły 490 zł, zaś wydatki na higienę osobistą – 49 zł. Uwzględniając te kwoty w łączności z podaną we wniosku sumą pozostałych stałych wydatków wnioskodawczyni nie można uznać, że skarżąca nie ma możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów działania w sprawie radcy prawnego ustanowionego z wyboru. W odniesieniu do wyrażonej przez stronę potrzeby ustanowienia radcy prawnego z urzędu w celu sporządzenia zażalenia od postanowienia z 19 listopada 2015 r. wskazać należy wnioskodawczyni, że błędnie ona przyjmuje, iż skuteczne wniesienie tego środka odwoławczego wymaga sporządzenia go przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego (adwokata lub radcę prawnego). Na gruncie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniesienie zażalenia na postanowienie, którego przedmiotem jest wstrzymanie wykonania decyzji, nie jest obarczone tzw. przymusem radcowsko-adwokackim. Oznacza to, że zażalenie takie może być sporządzone osobiście przez stronę. Podkreślić ponadto należy, że brak reprezentacji strony przez profesjonalnego pełnomocnika w żaden sposób nie wpływa na dostęp do sądu administracyjnego I instancji, gdyż stosownie do treści art.134 § 1 p.p.s.a., sąd ten rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co gwarantuje stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego wszechstronne rozpatrzenie jej sprawy w postępowaniu sądowym. Dodatkowe gwarancje procesowe dla strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika zapewnia art. 6 p.p.s.a., który stanowi, że sąd w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom działającym bez profesjonalnego pełnomocnika niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych oraz skutków ich zaniedbań. Wskazać również należy wnioskodawczyni na przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, w świetle którego przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może prowadzić do przerzucania ciężaru finansowania postępowań sądowych na Skarb Państwa. Wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości, takie jak remonty, mają charakter prywatnoprawny i nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty postępowania. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Strona, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, powinna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania i tym samym poczynić w swoim majątku oszczędności (zob. postanowienie NSA z 4 listopada 2015 r., I OZ 1413/15). Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.