I SA/Wa 56/21
WyrokWSA w Warszawie2021-09-01
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Dorota Apostolidis, Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość stanowiąca użytek leśny w dniu 27 maja 1990 r. mogła zostać nabyta przez gminę z mocy prawa na podstawie przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, pomimo braku formalnego przekazania jej w zarząd Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość stanowiąca użytek leśny w dniu 27 maja 1990 r. nie mogła zostać nabyta przez gminę z mocy prawa. Zgodnie z ustawą o państwowym gospodarstwie leśnym z 1949 r., takie grunty stanowiły państwowe gospodarstwo leśne, podlegały zarządowi podmiotów wskazanych w art. 6 tej ustawy (nie gmin) i były wyłączone z komunalizacji na podstawie art. 11 ustawy wprowadzającej przepisy o samorządzie terytorialnym. Nawet brak formalnego przekazania w zarząd nie wyłączał tego skutku prawnego.Stan faktyczny
Gmina wystąpiła o stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. Wojewoda wydał decyzję pozytywną, którą Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (KKU) uchyliła, odmawiając stwierdzenia nabycia. Po uchyleniu przez WSA decyzji KKU z 2018 r., KKU ponownie rozpoznała sprawę i wydała decyzję z listopada 2020 r. uchylającą decyzję Wojewody i odmawiającą stwierdzenia nabycia przez gminę własności nieruchomości, wskazując na jej leśny charakter i wyłączenie z komunalizacji. Gmina wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie: sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 września 2021 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] listopada 2020 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] uchyliła decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2017 r., nr [...] w całości i odmówiła stwierdzenia nabycia przez gminę [...], z mocy prawa w dniu [....] maja 1990 roku nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...], przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka ewidencyjna nr [...], o powierzchni [...] m2, stanowiącej obecnie część gruntu uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Wnioskiem z [...] czerwca 2016 r. Prezydent Miasta [...] wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji w trybie art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...) w odniesieniu do ww. nieruchomości.
Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2017 r., nr [...] stwierdził nabycie przez gminę [...], z mocy prawa w dniu [...] maja 1990 roku nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...], przy ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka ewidencyjna nr [...], o powierzchni [...] m2, stanowiącej obecnie część gruntu uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] pismem z [...] czerwca 2017r. złożyło Państwowe Gospodarstwo Leśne - Nadleśnictwo [...], wnosząc o jej uchylenie lub ewentualne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpoznaniu odwołania Nadleśnictwa [...], decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] orzekła o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 sierpnia 2018r. sygn. akt I SA/Wa 1315/18 uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] maja 2018 r. nr [...], stwierdzając, że organ II instancji nie dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego pomimo jego zgromadzenia przez wojewodę. Sąd zakwestionował również zasadność podjęcia rozstrzygnięcia eliminującego na zasadzie art. 138 § 2 Kpa decyzję organu pierwszej instancji bez wskazania m.in. jakie ustalenia lub dokumenty powinny być zgromadzone w wyniku ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd wobec Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wskazał, że w ponownym rozpatrzeniu prowadzonym w postępowaniu odwoławczym dokona samodzielnej analizy i oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i w aspekcie tych ustaleń stanu faktycznego dokona subsumcji do normy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja - Przepisy wprowadzające (...), mając przy tym na uwadze obowiązujące na dzień 27 maja 1990 r. przepisy ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym oraz ustawy o ochronie gruntów leśnych i rolnych.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] listopada 2020 r., nr [...] po ponownym rozpatrzeniu odwołania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] uchyliła decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2017 r., nr [...] w całości i odmówiła stwierdzenia nabycia przez gminę [...], z mocy prawa w dniu [...] maja 1990 roku nieodpłatnie własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazano, że decyzja w przedmiocie komunalizacji ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona fakt prawny, jaki zaistniał w dniu [...] maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ww. ustawy. Natomiast organ orzekający w postępowaniu komunalizacyjnym ma obowiązek zbadać, czy mienie które podlegać ma komunalizacji stanowiło własność Skarbu Państwa oraz czy należało na dzień 27 maja 1990 r. do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego oraz czy nie podlega wyłączeniu spod komunalizacji na podstawie art. 11 ustawy. Zgodnie z ww. art. 11 składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli:
1) służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej,
2) należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim,
3) należą do Państwowego Funduszu Ziemi.
Z uwagi na zalecenia sformułowane w wyroku WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2018 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, sformułowanie: "należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego" oznacza przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym. "Użyte w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy z 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych pojęcie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym a nie faktycznym. Faktyczne i nieoparte na stosownej podstawie prawnej władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 ustawy następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy tj. 27 maja 1990 r. Wydana w tym przedmiocie decyzja komunalizacyjna miała jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę." Zatem, dopiero ostateczna decyzja wojewody umożliwia gminie skuteczne wykonywanie prawa własności nabytego z dniem 27 maja 1990 r. z mocy ustawy - Przepisy wprowadzające (...).
Podkreślono, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że zarówno gmina [...], jak i Nadleśnictwo [...] nie dysponowały - sformalizowanym stosownym dokumentem (decyzją) dot. danej działki - tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości (w aktach sprawy brak jest odpowiedniego tytułu prawnego do nieruchomości opisanej w sentencji niniejszej decyzji, opartego na stosownej decyzji/umowie ustanawiającej prawo do danej nieruchomości).
Zdaniem Komisji analizy wymagają właściwe regulacje w ww. zakresie. Wskazano, że w orzecznictwie nie jest kwestionowane opieranie ustalenia co do należenia mienia do gminy w oparciu o zarząd ewentualnie sprawowany na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przepis ten nie wyklucza jednak oddania danych nieruchomości w zarząd innego niż gmina podmiotu na podstawie generalnej regulacji. Unormowanie takie byłoby zresztą szczególne w stosunku do ww. ogólnego przepisu i wyłączając zarząd gminy uniemożliwiałoby ustalenie, że dana nieruchomość należała do gminy (jej poprzednika prawnego).
Ponadto, odnosząc się do podniesionego w skardze argumentu Nadleśnictwa [...] że: "zarówno przed wspomnianą datą, jak i później to skarżący sprawował faktyczny zarząd nad przedmiotowym gruntem. Zgodnie bowiem z obowiązującą w tym czasie ustawą z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym, grunty leśne jako służące wykonywaniu zadań publicznych, zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1 Przepisów przejściowych były wyłączone z komunalizacji i jednocześnie nie mogły należeć do którejkolwiek z jednostek wymienionych w zastosowanym przez KKU artykule 5 Przepisów przejściowych", Komisja stwierdziła, że w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. 27 maja 1990 r. problematykę państwowych lasów
i gruntów leśnych regulowała ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 6, poz. 494), która definiowała pojęcie państwowego gospodarstwa leśnego. Podkreślono, że na podstawie art. 1 ust. 1 tej ustawy państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego (budowlami, urządzeniami technicznymi, transportowymi, komunikacyjnymi itp.), jak również zakładami przemysłu leśnego, stanowią państwowe gospodarstwo leśne. Toteż mając na uwadze aktualne orzecznictwo wskazano, że jest to niezwykle istotna regulacja. W sposób autorytatywny i jednoznaczny wskazuje bowiem jakie grunty "stanowią" - a więc nie "mogą stanowić" zgodnie z jakimś aktem stosowania prawa - państwowe gospodarstwo leśne. A zatem faktyczne ustalenie, że mamy do czynienia z nieruchomością ww. rodzaju powodowało, że wchodziła ona z mocy ustawy w skład państwowego gospodarstwa leśnego (nawet przy niewiedzy co do tego faktu po tej stronie), a więc podlegała zarządowi podmiotów wskazanych w art. 6 ww. ustawy (wśród których nie ma gmin, ani ich poprzedników prawnych). Zdaniem Komisji przedmiotowa regulacja ma charakter szczególny w stosunku do regulacji wskazującej na możliwy zarząd gminy, wyłączając tym samym ustalenie należenia gruntu do gminy na dzień 27 maja 1990 r., a tym samym komunalizację.
Stwierdzono ponadto, że gdyby uznać nawet, że podważenie przesłanki należenia danego gruntu do gminy w trybie art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) jest niewystarczające, ponowić należy, że zgodnie art. 11 pkt 1 ww. ustawy składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Wystarczy więc samo "służenie" (a więc choćby pozostawanie w zasobach danego organu).
Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] listopada 2020 r. wniosła Gmina Miejska [...] zarzucając jej naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj.: art. 107 § 1 pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.:), polegające na błędnym pouczeniu o możliwości zastosowania środka zaskarżenia od wydanej decyzji;
2) przepisów postępowania, tj.: art. 138 § 2 pkt 2 K.p.a., polegającej na uchyleniu zaskarżonej decyzji będącej przedmiotem odwołania i odmowie stwierdzenia nabycia przez Gminę [...], z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr ew. [...], obr. [...], o pow. [...]m2, bez merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym niewskazanie dowodów na podstawie, których organ oparł swoje rozstrzygnięcie, podczas gdy organ odwoławczy, gdy doszedł do przekonania o konieczności wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do jej istoty, winien nie tylko uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 pkt 2 K.p.a., czego nie uczynił;
3) przepisów postępowania, tj.: art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a., przez niewyczerpujące
i niedostateczne rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności przez brak dokonania analizy i oceny dowodów z dokumentów zgromadzonych przez organ
I instancji, dokonując w sprawie jedynie wywodu prawnego wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przepisów;
4) przepisów prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U Nr 32, poz. 191, ze zm.), przez jego niezastosowanie
i - wskutek naruszenia przepisów postępowania - stwierdzenie, że organ miał obowiązek w toku postępowania ustalić charakter mienia będącego przedmiotem nabycia, bowiem dla celów komunalizacji konieczne jest ustalenie charakteru nieruchomości, podczas, gdy w świetle art. 5 ust. 1 ww. ustawy, przesłanką uzyskania przez gminę własności mienia jest to, aby mienie w dniu wejścia w życie tej ustawy, czyli w dniu 27 maja 1990 r., było własnością Skarbu Państwa i jednocześnie, aby należało do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 1 wskazanej ustawy.
W związku z podniesionymi wyżej zarzutami, skarżąca Gmina wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji albo stwierdzenie jej nieważności, jako wydanej bez podstawy prawnej. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Sąd nie podziela zarzutów skargi.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę [...], prawa własności nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka ewidencyjna nr [...], o pow. [...] m2, stanowiącej obecnie część gruntu uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, czyli z dniem 27 maja 1990 r., z mocy prawa, mieniem właściwych gmin.
Stosownie natomiast do art. 11 pkt 1 tej ustawy, składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Wystarczy więc samo "służenie" (a więc choćby pozostawanie w zasobach danego organu). Toteż z ww. przepisami należy zestawić art. 6 ust. 1 ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym, zgodnie z którym Minister Leśnictwa sprawuje zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę nad państwowym gospodarstwem leśnym. A zatem właściwe przedsiębiorstwo zarządzało lasami i związanymi z nimi gruntami w istocie na rzecz tudzież pod kierownictwem ww. ministra, stanowiąc de facto jego aparat pomocniczy. Z powyższego można więc wywieść wyłączenie z komunalizacji.
Sąd podziela stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że dla komunalizacji w trybie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...), decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie komunalizacji z mocy prawa tj. w dniu 27 maja 1990 r. Organ orzekający o komunalizacji z mocy ustawy musi więc zbadać, czy mienie, które ma podlegać komunalizacji - stanowiło w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa oraz czy należało w tym dniu do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego; jeśli ustalenia organu komunalizującego są pozytywne to wydaje on stosownie do art. 18 tej ustawy decyzję stwierdzającą nabycie przez gminę własności z mocy prawa określonego mienia ogólnonarodowego. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza to co nastąpiło z mocy prawa.
Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące między Skarbem Państwa a właściwą gminą.
Zdaniem Sądu, wszelkie zmiany dotyczące nieruchomości jakie nastąpiły po dniu 27 maja 1990 r. nie mają znaczenia prawnego dla jej komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy, ponieważ decydujące znaczenie, jak wcześniej wskazano, ma stan faktyczny i prawny nieruchomości z daty wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r., tj. w dniu 27 maja 1990 r., jako że nieruchomość ta w ówczesnym stanie (27 maja 1990 r.) stała się mieniem właściwej gminy, a decyzja deklaratoryjna wojewody jedynie okoliczność tę potwierdza.
Sąd podziela stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazują, że jeżeli określony składnik mienia ogólnonarodowego (państwowego) spełnia warunki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, to przepływ prawa własności tego składnika ze Skarbu Państwa na właściwą gminę nastąpił wyłącznie z dniem 27 maja 1990 r. - według stanu faktycznego i prawnego danego składnika z tej daty, niezależnie od tego czy, i niezależnie od tego kiedy decyzja komunalizacyjna została podjęta, także niezależnie od zaistnienia późniejszych przekształceń ewidencyjnych oraz własnościowych tego mienia (po dniu 27 maja 1990 r.). Od tej bowiem daty - 27 maja 1990 r., tylko gmina mogła prawnie skutecznie mieniem tym dysponować, a do tego potrzebne było i jest nadal uprzednie wydanie deklaratoryjnej decyzji komunalizacyjnej. Jeśli dane mienie nie spełnia warunków wymienionych w tym przepisie, organ wydaje decyzję o odmowie takiego stwierdzenia.
Sąd podziela również stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że z zebranego w tej sprawie materiału dowodowego wynika, że według stanu faktycznego i prawnego z dnia 27 maja 1990 r., przedmiotowe mienie stanowiło w dniu 27 maja 1990 r. użytek leśny, aczkolwiek w tym czasie w sposób sformalizowany nie przekazany w zarząd Państwowego Gospodarstwa Leśnego. Uczyniono to dopiero w roku 1997.
Bezspornym jednakże jest, że zarówno gmina [...], jak i Nadleśnictwo [...] nie dysponowały - sformalizowanym stosownym dokumentem (decyzją) dot. danej działki - tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości (w aktach sprawy brak jest odpowiedniego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, opartego na stosownej decyzji/umowie ustanawiającej prawo do danej nieruchomości).
Prawidłowo uznała Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, że w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. 27 maja 1990 r. problematykę państwowych lasów i gruntów leśnych regulowała ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 6, poz. 494), która definiowała pojęcie państwowego gospodarstwa leśnego. Na podstawie art. 1 ust. 1 tej ustawy państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego (budowlami, urządzeniami technicznymi, transportowymi, komunikacyjnymi itp.), jak również zakładami przemysłu leśnego, stanowią państwowe gospodarstwo leśne. Wskazać należy, że jest to niezwykle istotna regulacja. W sposób autorytatywny
i jednoznaczny wskazuje bowiem jakie grunty "stanowią" - a więc nie "mogą stanowić" zgodnie z jakimś aktem stosowania prawa - państwowe gospodarstwo leśne. A zatem faktyczne ustalenie, że mamy do czynienia z nieruchomością ww. rodzaju (niekoniecznie lasem) powodowało, że wchodziła ona z mocy ustawy w skład państwowego gospodarstwa leśnego (nawet przy niewiedzy co do tego faktu po tej stronie), a więc podlegała zarządowi podmiotów wskazanych w art. 6 ww. ustawy (wśród których nie ma gmin, ani ich poprzedników prawnych). Przedmiotowa regulacja ma więc charakter szczególny w stosunku do regulacji wskazującej na możliwy zarząd gminy, wyłączając tym samym ustalenie należenia gruntu do gminy na dzień 27 maja 1990 r., a tym samym komunalizację.
Jak wcześniej wskazano, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Wystarczy więc samo "służenie" (a więc choćby pozostawanie w zasobach danego organu). Toteż z ww. przepisami należy zestawić art. 6 ust. 1 ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym, zgodnie z którym Minister Leśnictwa sprawuje zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę nad państwowym gospodarstwem leśnym. A zatem właściwe przedsiębiorstwo zarządzało lasami i związanymi z nimi gruntami w istocie na rzecz tudzież pod kierownictwem ww. ministra, stanowiąc de facto jego aparat pomocniczy. Z powyższego można więc wywieść wyłączenie z komunalizacji.
Ponadto należy wskazać na art. 29 ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym, zgodnie z którym Minister Leśnictwa przekaże na rzecz przedsiębiorstw lasów państwowych majątek Skarbu Państwa w zakresie, wynikającym z czynności odpowiednich przedsiębiorstw.
W ocenie Sądu wyłączenie komunalizacji lasów państwowych miało miejsce nie tylko w przypadku gdy istniał zarząd państwowego przedsiębiorstwa gospodarki leśnej, lecz również gdyby mimo braku prawa zarządu ówczesne przedsiębiorstwo mogło się o taki zarząd ubiegać z mocy art. 1 ust. 1 i 2 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1949r. o państwowym gospodarstwie leśnym. Podkreślenia wymaga również, że ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. nie przewidywała w żadnym z zapisów właściwości rad narodowych i terenowych organów stopnia podstawowego do gospodarowania lasami państwowymi. Z tej ustawy wprost można wywieść właściwość Ministra Leśnictwa w przedmiocie gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi las. Między innymi dla tego nie było w tej ustawie żadnego trybu przekazywania nieruchomości stanowiących las Ministrowi przez terenowe organy.
Skoro przedmiotowa nieruchomość, o której mowa w osnowie zaskarżonej decyzji, stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. użytek leśny, czyli nie podlegała komunalizacji, stwierdzić należy, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności przedmiotowej nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło