I SA/Wa 563/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Magdalena Durzyńska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz P. T. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/SKO) działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 - dalej: kpa) w zw. z art. 144 kpa utrzymało w mocy postanowienie nr [...] Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2017 r. odmawiające wydania P. T. (dalej jako skarżący) zaświadczenia stwierdzającego, że budynek położony w [...] przy ul. [...] (dz. ew. nr [...] z obrębu [...]), z wyłączeniem lokali mieszkalnych o nr [...],[...],[...],[...] i [...] odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (dalej jako dekret). W uzasadnieniu postanowienia wskazano m.in., iż orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] kwietnia 1967 r., nr [...], spadkobiercom dawnego właściciela odmówiono przyznania własności czasowej ale decyzją z [...] listopada 2011 r., nr [...], SKO stwierdziło, że ww orzeczenie administracyjne z dnia [...] kwietnia 1967 r. w stosunku do gruntu związanego z własnością lokali mieszkalnych o nr [...],[...],[...],[...] i [...], znajdujących się w budynku przy ul. [...], zostało wydane z naruszeniem prawa, jednakże wobec zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych nie można stwierdzić jego nieważności w tym zakresie; w pozostałym zakresie stwierdziło nieważność tego orzeczenia. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. SKO utrzymało w mocy ww decyzję a wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 368/13, WSA w Warszawie oddalił skargę lokatorów na decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. a skarga kasacyjna rozpoznawana jest pod sygn. akt I OSK 898/16. Wskazując na powyższe organ uznał, iż do czasu ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] kwietnia 1967 r. nie ma możliwości wydania zaświadczenia o żądanej treści. Organ podniósł, że chociaż decyzja SKO z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], jest decyzją ostateczną, to nie jest jeszcze decyzją prawomocną w znaczeniu, jakie temu pojęciu nadaje art. 16 § 3 kpa, a status ten uzyska dopiero po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 368/13. W skardze na postanowienie [...] P. T. podniósł, iż wskazany w postanowieniu powód odmowy jest oczywiście bezzasadny, ponieważ postępowanie nieważnościowe zostało ostatecznie zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...]. Zarzucił SKO naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 217 § 2 pkt. 1 kpa poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie jakoby wydanie zaświadczenia było uzależnione od wyniku toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2. art. 16 § 3 kpa w związku z art. 61 § 3 kpa oraz w związku z art. 16 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw z dnia 7 kwietnia 2017 roku (Dz.U. z 2017 r. poz. 935 - dalej: ustawa nowelizująca) poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w której postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy wprowadzającej instytucję prawomocności decyzji do Kodeksu postępowania administracyjnego; 3. art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 kpa poprzez jego zastosowanie i tym samym utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, mimo iż brak było podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia; Skarżący wniósł o o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2017 roku (nr [...]) i zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 217 przewiduje dwie odrębne podstawy, w których organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać zaświadczenie. Pierwsza z nich dotyczy sytuacji, gdy potwierdzenia określonych faktów lub stanów prawnych wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 kpa), druga zaś, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 kpa). Art. 218 § 1 kpa stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, zaś § 2 tegoż artykułu stanowi, że organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Art. 218 kpa różnicuje zatem obowiązki organu w zależności od określonych w art. 217 kpa przypadków dotyczących wydania zaświadczenia. Organ może poprzestać na posiadanej dokumentacji jedynie wówczas, gdy chodzi o drugą sytuację, a więc wynikającą z art. 217 § 2 pkt 2 kpa. Za powyższym przemawia wykładnia art. 218 § 1 kpa, który odwołuje się do art. 217 § 2 pkt 2 kpa. W sytuacji, gdy zaświadczenia wymaga przepis prawa, to zgodnie z art. 218 § 2 kpa organ może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Co do zasady przyjmuje się, że owo postępowanie wyjaśniające nie może zastępować danych wynikających z prowadzonych przez właściwy organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Innymi słowy postępowanie wyjaśniające nie może służyć ustalaniu określonego stanu faktycznego, który nie wynika z danych zgromadzonych przez organ. Przypadki, w jakich organ administracji może odmówić wydania zaświadczenia wymienia z kolei art. 219 kpa; i są to: brak interesu prawnego osoby ubiegającej się o zaświadczenie, niewłaściwość organu, do którego skierowano żądanie, albo: nie można spełnić żądania ze względu na treść posiadanych danych i dokumentów lub ze względu na wyraźny zakaz ustanowiony w przepisach odrębnych. Organ nie wskazał w uzasadnieniu na zaistnienie przeszkód wymienionych w wyżej przytoczonych przepisach, zaskarżone postanowienie nie nadaje się zatem do weryfikacji. Jak wskazano wyżej, wg art. 217 § 2 pkt. 1 kpa zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa.  Zgodnie z treścią § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów z dnia 17 września 2001 roku (Dz.U. 2001 Nr 102, poz. 1122), do założenia księgi wieczystej dla budynku odpowiadającego warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu niezbędne jest stwierdzenie właściwego organu, że budynek takim warunkom odpowiada. Przepisem prawnym obligującym do urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, jest zatem § 61 ust. 1 ww rozporządzenia. Uwzględniając powyższe organ winien bądź wydać wnioskowane zaświadczenie bądź też wskazać z jakiego powodu zaświadczenia takiego nie może wystawić, a więc podać jednoznacznie czy dysponuje czy też nie dysponuje odpowiednimi dokumentami uzasadniającymi uwzględnienie wniosku o wydanie zaświadczenia żądanej treści. Kwestii tych uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w ogóle nie zawiera, Sąd nie może zatem zweryfikować zasadności odmownego stanowiska zawartego w ww postanowieniu. Jeśli zaś chodzi o wskazane w uzasadnieniu SKO argumenty i o art. 16 § 3 kpa to, jak zasadnie podniesiono w skardze, przepis ten został dodany do art. 16 kpa na mocy art. 1 pkt 6) ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017, poz. 935) a zgodnie z art. 16 tej ustawy do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy kpa w dotychczasowym brzmieniu. Postępowanie zaświadczeniowe zostało wszczęte przed organem I instancji dnia [...] marca 2017 roku, stąd art. 16 § 3 kpa nie mógł być zastosowany w niniejszej sprawie. Rację ma zatem skarżący, iż wydanie żądanego zaświadczenia nie było uzależnione od wyniku postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. I OSK 898/16 (zakończonym na datę orzekania przez tut. Sąd). Uzależnianie zatem wydania zaświadczenia od innych czynników czy kryteriów, w szczególności oczekiwania na zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego (gdy nie wymagał tego przepis prawa) pozostaje w sprzeczności z istotą postępowania zaświadczeniowego. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 plit. a i c ppsa w zw. z art. 135 ppsa wobec naruszenia art. 217-219 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa oraz osobno art. 16 § 3 kpa. Ponownie rozpoznając wniosek - w razie odmowy jego uwzględnienie – organ uzasadni swoje stanowisko stosownie do wymogów przewidzianych w kpa odnośnie do postępowania zaświadczeniowego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).