I SA/Wa 564/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. E.(1), P. E., M. E.(2) i K. E. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 51/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących M. E.(1), P. E., M. E.(2) i K. E. sumę pieniężną w wysokości po 1000 (jeden tysiąc) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących M. E.(1), P. E., M. E.(2) i K. E. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. E., P. E., M. E. i K. E. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 51/19, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, wymierzenia już raz organowi grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku oraz skierowanego do organu wezwania do jego wykonania, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wnieśli o wymierzenie organowi grzywny; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że przypadek zwłoki organu w niniejszej sprawie jest drastyczny i nie istnieją żadne obiektywne okoliczności, które by ją uzasadniały. Wobec tego jest obawa, że bez nałożenia dodatkowej sankcji, sprawa nadal nie zostanie załatwiona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 51/19 wpłynęły do Urzędu [...] w dniu 7 sierpnia 2019 r. W toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji. W dniu [...] września 2020 r. zlecono wykonanie opracowania geodezyjnego nieruchomości oraz wkreślenie i rozliczenie jej części przejętych pod inwestycję wraz ze wskazaniem decyzji lokalizacyjnych. Planowany termin wykonania opracowania przypada na 30 kwietnia 2021 r. Z kolei pismem z [...] marca 2021 r. wystąpiono do Sądu Rejonowego dla [...] o wydanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I-III z księgi wieczystej. Organ zauważył dalej, że przyczyną zwłoki jest także aktualna sytuacja epidemiologiczna wywołana koronawirusem SARS-COV-2, w związku z którą Biuro Spraw Dekretowych pracuje w ograniczonym składzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 10 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 51/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 10 maja 2019 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 7 sierpnia 2019 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 7 listopada 2019 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 8 grudnia 2021 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] lutego 2021 r., którym wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z 10 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 51/19. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 10 maja 2019 r., okoliczność, że jest to już druga skarga na niewykonanie ww. wyroku (wyrokiem z 20 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 84/20 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 1000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem z odpowiedzi na skargę wynika, że po otrzymaniu w dniu 7 sierpnia 2019 r. odpisu prawomocnego wyroku z 10 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 51/19, organ podjął zaledwie dwie czynności i to w dużych odstępach czasu, tj. w dniu [...] września 2020 r. zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego nieruchomości oraz wkreślenie i rozliczenie jej części przejętych pod inwestycję wraz ze wskazaniem decyzji lokalizacyjnych, zaś w dniu [...] marca 2021 r. wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] o wydanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I-III z księgi wieczystej. Powyższe czynności nie znajdują jednak odzwierciedlenia w materiale dowodowym (brak jest jakiegokolwiek pisma potwierdzającego podjęcie ww. działań). Co istotne w odpowiedzi na poprzednio złożoną skargę na niewykonanie ww. wyroku (w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 84/20) organ również wskazywał, że w dniu [...] grudnia 2019 r. zlecił przygotowanie przywoływanego wyżej opracowania geodezyjnego (tj. opracowania polegającego na wyszczególnieniu części nieruchomości zabranych pod inwestycję przed oraz po [...] kwietnia 1958 r.; wskazanie decyzji lokalizacyjnych, którymi została objęta ww. nieruchomość; wykreślenie ew. części nieruchomości, które przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy znajdowały się pod ulicą; wyszczególnienie w formie tabeli podmiotów, których własność stanowią działki ewidencyjne wchodzące w skład dawnej nieruchomości hipotecznej). Opracowania takiego nie ma jednak w aktach sprawy. W związku z tym nie można przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po 1000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji, nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a przede wszystkim nie czynił niemal żadnych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.