I SA/Wa 572/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. D. i J. S. w przedmiocie wypłaty odszkodowania postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 17 marca 2025 r. I. D. i J. S. (dalej jako: "skarżący") wnieśli skargę zatytułowaną ,"Wniosek o zapłatę odszkodowania" W piśmie tym skarżący wnieśli o zasądzenie od Skarbu Państwa - Prezydenta m.st. Warszawy kwoty: 1. Dla I. D. - działka nr [...] w kwocie - 1.426.196,92 zł. Za działkę nr [...] w kwocie 1.524.852,84 zł 2. Dla J. S. Za działkę nr [...] w kwocie - 1.069.647,70 zł. Za działkę nr [...] w kwocie 1 524 852,84 zł. Podstawą naliczenia są odsetki ustawowe za opóźnienie tytułem zwłoki wypłaty odszkodowania uregulowanego w art. 481 §1 k.c. za okres od dnia 28.10.1992 r. do dnia 7.05.2017r. tj. za okres zwłoki, potwierdzonej wyrokiem Sądu sygn. akt I SAB/Wa 436/15. Skarżący wnieśli o "wydanie decyzji o zapłatę odszkodowania dla I. D. i J. S. w sprawie wypłacenia odszkodowania za utracone korzyści w związku z rażącym naruszeniem prawa przez Urząd Miasta Stołecznego Warszawy potwierdzonym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26.06.2015 r polegającym na bezczynności w sprawie wydania decyzji o wysokości odszkodowania za przejęcie dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279) nieruchomości o pow. 635,220 m 2 działka nr [...] i działka nr [...] o powierzchni 682 m 2, położona w [...] przy ulicy [...], ozn. Hip. [...], która obecnie wchodzi w skład części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...] stanowiących własność Miasta Stołecznego Warszawy". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi wskazując, że sprawa może być rozpoznana jedynie w oparciu o przepisy postępowania cywilnego. Zaznaczył, że skarżący wnoszą o rozpoznanie sprawy w trybie art. 481 § 1 k.c., a organ prowadzi postępowanie w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi z punktu widzenia objętej zakresem unormowania ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") kognicji sądu administracyjnego do orzekania w sprawie. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.): 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Nadto zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a na mocy art. 3 § 3 p.p.s.a. - także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Jeżeli dana sprawa nie należy do kategorii wskazanych w art. 3 § 2 i § 2a oraz nie została w ustawie szczególnej poddana kontroli sądowoadministracyjnej, to nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co skutkuje koniecznością odrzucenia wniesionej skargi na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jak wynika z treści pisma skarżący złożyli wniosek o zapłatę odszkodowania za przejęcie dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 194 5r., Nr 50 poz. 279) nieruchomości o pow. 635,220 m 2 działka nr [...] i działka nr [...] o powierzchni 682 m 2, położona w [...] przy ulicy [...] ozn. Hip. [...], która obecnie wchodzi w skład części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...] stanowiących własność Miasta Stołecznego Warszawy. Jak wskazali sami skarżący w treści skargi podstawą ich żądania jest art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego. W ocenie Sądu, wypłacenie odszkodowania za utracone korzyści w związku z rażącym naruszeniem przez Urząd Miasta Stołecznego Warszawa należy do kompetencji sądu powszechnego, bowiem zwłoka w wypłacie odszkodowania nie jest bezczynnością organu w zakresie czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na poparcie powyższego stanowiska należy powołać tezę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2000 r., sygn. akt SK 12/99 (OTK 2000/5/143), w którym ustalono, że art. 1 k.c. rozumiany w ten sposób, iż w zakresie pojęcia "sprawy cywilnej" nie mogą się mieścić roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w zgodzie z art. 45 ust. 1 Konstytucji pozostaje tylko takie rozumienie "sprawy cywilnej", które nie wyklucza z jej zakresu możliwości dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych tylko z tej przyczyny, że ich źródłem jest decyzja administracyjna ustalająca obowiązek spełnienia określonego świadczenia pieniężnego na rzecz konkretnej osoby. W ocenie Trybunału za sprzeczne z Konstytucją należy uznać stosowanie przez sądy swoistego automatyzmu: jeśli źródłem powstałego stosunku prawnego jest decyzja administracyjna (akt administracyjny), to stosunek ten nie może mieć charakteru cywilnoprawnego i w konsekwencji - droga sądowa jest niedopuszczalna. Jak wykazano wyżej, takie rozumowanie nie znajduje uzasadnienia prawnego i prowadzi do całkowitego pozbawienia ochrony sądowej, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Stanowisko to wynika - jak wskazał Trybunał - po pierwsze z faktu, że w zakresie pojęcia "sprawa cywilna" mieszczą się także roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne. Podkreślono, iż choć w doktrynie prawa cywilnego ciągle nie osiągnięto zgodności poglądów co do katalogu i podziału zdarzeń cywilnoprawnych, nigdy nie było wątpliwości co do tego, że akty (decyzje) administracyjne mogą stanowić źródło stosunków cywilnoprawnych; wraz z orzeczeniami sądowymi o charakterze konstytutywnym oraz oświadczeniami woli tworzą one kategorię czynności. Wskazano, iż w szczególności nie można wykluczyć, że roszczenie o zapłatę powstałe na tle stosunku administracyjno-prawnego ma charakter cywilnoprawny, a spór dotyczący jego wykonania należy zakwalifikować jako sprawę cywilną. Po drugie Trybunał zwrócił uwagę, że w przypadku wykluczenia drogi do dochodzenia tych roszczeń przed sądami powszechnymi, osoba uprawniona do świadczenia nie dysponuje żadną możliwością realizacji prawa. Przyjęty w Polsce model sądownictwa administracyjnego nie dopuszcza bowiem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny cywilnoprawnych skutków niewykonania lub nienależytego wykonania legalnej i niewadliwej decyzji administracyjnej. Wyłączenie analizowanych spraw z kategorii "spraw cywilnych", a tym samym - wyłączenie ochrony przed sądem powszechnym, jest więc równoznaczne z całkowitym zamknięciem drogi sądowego dochodzenia ewentualnych roszczeń związanych ze świadczeniami pieniężnymi mającymi swe źródło w decyzji administracyjnej. Pomimo zmiany przepisów dotyczących sądownictwa administracyjnego w związku z wejściem w życie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powyższe orzeczenie Trybunału zachowuje swoją aktualność. Wskazać należy, że w zakresie żądania wypłaty odszkodowania na podstawie art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego właściwym sądem jest sąd powszechny, a nie sąd administracyjny. Dodatkowo wskazać należy, że jak wynika z postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy z 4 października 2023 r., nr 506/SD/2023 została wszczęta sprawa cywilna przed Sądem Okręgowym w Warszawie, sygn. akt IV C 602/20 odnośnie "wypłacenia odszkodowania za utracone korzyści w związku z rażącym naruszeniem prawa przez Urząd Miasta Stołecznego Warszawa potwierdzonym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2015 r., polegającym na bezczynności w sprawie o wydanie decyzji o wysokości odszkodowania za przejętą dekretem warszawskim nieruchomość o pow. 635,220 m 2, działka nr [...] i działka nr [...] o powierzchni 682 m 2, położona przy ul. [...] ozn. hip [...]. Reasumując, stwierdzić należy, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest objęta kognicją sądu administracyjnego, ale sądu powszechnego. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że wniesiona przez skarżących skarga jest niedopuszczalna. Z uwagi na powyższe skarga, jako wniesiona w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego, została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.