I SA/Wa 573/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]., po rozpatrzeniu odwołania J.S., decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] o odmowie przyznania świadczeń rodzinnych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił J.S. zasiłku rodzinnego na dziecko R.S. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego i podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż dochód rodziny za 2013 r. wynosi [...] zł, tj. [...] zł miesięcznie. Po uwzględnieniu dochodu uzyskanego w wysokości [...] zł miesięcznie, dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego ([...] zł). Z racji powyższego zasiłek rodzinny oraz wnioskowane dodatki nie przysługują. Od powyższej decyzji J.S. złożyła odwołanie. Nie zgadza się z doliczeniem do dochodu rodziny renty socjalnej. Podnosi, że koszty leczenia i utrzymania syna znacznie obciążają budżet domowy rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że J.S. wnioskiem z dnia 22 września 2014 r. wystąpiła do GOPS w P. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na syna R.S. i dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, rozpoczęcia roku szkolnego i podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Do wniosku skarżąca załączyła zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. o wysokości osiąganych przez nią i jej męża dochodów w roku 2013 oraz zaświadczenia z KRUS o wysokości odprowadzanej składki na ubezpieczenie zdrowotne. W toku postępowania J.S. dołączyła także decyzję ZUS w P. o przyznaniu renty socjalnej. Podstawę prawną rozpoznania wniosku J.S. stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114) – zwana dalej "uśr". Zgodnie z art. 5 ust. 2 uśr w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 664 zł. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału J.S. tworzy rodzinę, w rozumieniu art. 3 pkt 16 uśr, z synem R.S. i mężem S.S.. Art. 3 pkt 1 lit. a uśr stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Art. 3 pkt 2 i 2a uśr z kolei definiuje "dochód rodziny" i "dochód członka rodziny", według którego dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, zaś dochód członka rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. W obecnym okresie zasiłkowym pod uwagę bierze się więc dochód rodziny uzyskany W 2013 r. W przedmiotowej sprawie dochód roczny rodziny uzyskany w 2013 r. wyniósł [...] zł. a złożyły się na niego dochody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych odwołującej się i jej męża. Miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem [...] zł ([...] zł/12m-cy). Z akt sprawy wynika jednak, że R.S. od dnia [...] sierpnia 2014 r. nabył uprawnienia do renty socjalnej i w związku z tym jego dochód należy traktować jako uzyskany. W świetle art. 3 pkt 24 uśr ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie uzyskanym to oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego. Bez wątpienia zatem dochód z tytułu renty socjalnej należy traktować jako dochód uzyskany i uwzględnić go przy wyliczaniu dochodu rodziny. Mocą decyzji ZUS z dnia [...] października 2014 r., nr [...] przyznano R.S. rentę socjalną na stałe, a zatem dochód z tego tytułu jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych i winien być wzięty pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzimych. Przepis art. 5 ust. 4b uśr stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Z treści decyzji ZUS wynika, że dochód R.S. z miesiąca września 2014 r., tj. z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, wynosił netto [...] zł. I tak ustalono, że dochód rodziny skarżącej wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę [...] zł. Zdaniem SKO w [...], organ I instancji prawidłowo wyliczył przeciętny miesięczny dochód członka rodziny na poziomie [...] zł ([...] zł + [...] zł), tj. [...] zł na osobę w rodzinie ([...] zł/3 osoby w rodzinie). W sytuacji bowiem uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. dochodu członka rodziny (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2094/13, LeXPolonica nr 8535760). W związku z powyższym bezzasadny jest zarzut skarżącej podnoszony w odwołaniu o błędnym ustaleniu dochodu rodziny. Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód rodziny skarżącej i słusznie uznał, że przekracza on kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych, tj. 664 zł. Kolegium dodało, że sytuacja finansowa skarżącej nie pozwala również na przyznanie zasiłku rodzinnego w świetle art. 5 ust. 3 uśr. Przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującego w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przedmiotowej sprawie dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe na osobę o kwotę [...] zł ([...] – [...] = [...] zł), tj. o kwotę większą, niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego, tj. [...] zł. Z uwagi na to, że J.S. nie można ustalić prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko, a w związku z tym, nie można jej przyznać wnioskowanych dodatków do zasiłku rodzinnego, albowiem są to świadczenia zależne od posiadania prawa do zasiłku rodzinnego i mogą być przyznane jedynie łącznie z nim. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] J.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazała, że syn jest głęboko upośledzony. Przyznana mu renta socjalna jest bardzo niska i tylko w części wystarcza na utrzymanie syna. Skarżąca podała, że jest jej ciężko, ponieważ utrzymuje się z renty chorobowej. Dochód z tego tytułu przeznacza na swoje leczenie. Skarżąca wskazała, że mąż 18 lat temu miał bardzo ciężki wypadek, a rodzicom R.S. nie przysługuje żadne świadczenie opiekuńcze z tytułu opieki nad tak ciężko chorym dzieckiem. Syn jest dowożony do szkoły i potrzebuje rehabilitacji. Rodzina skarżącej musi bardzo ograniczać swoje wydatki związane z leczeniem skarżącej i jej męża. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało prezentowane w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył ,co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest ocena prawidłowości wyliczenia przez organ wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie celem ustalenia, czy J.S. przekracza kryterium dochodowe uprawniające ją do wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Podstawowym warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku jest tzw. kryterium dochodowe, nieprzekraczające kwoty 664 zł w przeliczeniu na osobę, w sytuacji, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne w stopniu umiarkowanym lub znacznym przez co rozumie się także osobę całkowicie niezdolną do pracy (art. 5 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 lit. b i pkt 21 lit. b uśr). Za dochód uważa się - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a uśr). Takie dochody udokumentowali w zaświadczeniach nr [...] i [...] skarżąca i jej mąż. Pojęcie dochodu rodziny zostało szczegółowo zdefiniowane w art. 3 pkt 2 uśr i oznacza to sumę dochodów członków rodziny. Z kolei art. 3 pkt 2a wskazuje, że dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. Kwestie dotyczące obliczania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych regulują art. 5 ust. 3 -11 uśr. W niniejszej sprawie istotne znaczenie mają przepisy art. 5 ust. 3 i 4b uśr. Z ust. 3 wynika, że w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Natomiast z ust. 4b wynika, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Istotne jest też to dla obliczenia dochodu na osobę w rodzinie istotny jest, aby wysokość podstawowego dochodu rodziny lub członków rodziny uzyskanego przez rodzinę lub członków rodziny pochodziła z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (art. 23 ust. 5a pkt 2 uśr). Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo obliczyły dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie i zasadnie uznały, że wysokość dochodu na osobę w rodzinie J.S. jest za wysoka i wobec tego nie uprawnia skarżącej do wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Z akt sprawy wynika, że J.S. w 2013 r. uzyskała dochód netto (pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne) w kwocie [...] zł. S.S. uzyskał w 2013 r. dochód netto (pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne) w kwocie [...] zł. Jest to podstawowy dochód rodziców R.S. uzyskany w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy. Z kolei R.S. uzyskał w po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (w 2014 r.) dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, który jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Dochód ten wynosi netto [...] zł. Po doliczeniu miesięcznego dochodu R.S. do miesięcznych dochodów jego rodziców łączny miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł. Po podzieleniu miesięcznego dochodu na 3 osoby w rodzinie skarżącej wychodzi miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę wynoszący [...] zł. Dochód ten przekracza kwotę kryterium dochodowego (664 zł) o [...] zł, a więc o kwotę najniższego zasiłku rodzinnego, o którym mowa w przepisie art. 6 ust. 2 pkt 1 uśr, wynoszącego [...] zł. Jak trafnie zauważyło SKO w [...], interpretacja przepisu art. 5 ust. 4b uśr dokonana przez organ I instancji, polegająca na doliczeniu kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez R.S. do miesięcznych dochodów jego rodziców, a nie do rocznych ich dochodów jest zgodna z poglądami prezentowanymi w najnowszym orzecznictwie sądowym, chociażby w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2094/13. Co prawda wyrok ten zapadł w sprawie o przyznanie świadczeń alimentacyjnych, jednakże jest aktualny na gruncie niniejszej sprawy. Zasady ustalania dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, wynikający z art. 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.) są bowiem takie same jak w sprawach o świadczenia rodzinne. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że J.S. nie ma racji twierdząc, że renta socjalna syna nie powinna być wliczana do dochodu rodziny. Z przepisu art. 3 pkt 24d wynika w sposób jednoznaczny, że ilekroć w uśr jest mowa o uzyskaniu dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem m.in. renty socjalnej. Wójt Gminy [...] i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] jako organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie były tym przepisem związane, skutkiem czego były zobligowane do wydania decyzji odmawiającej przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami). Zgodnie bowiem z przepisem art. 7 Konstytucji RP i art. 6 Kpa organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W tej sytuacji nie można zarzucić organom działania sprzecznego z prawem. Organy administracji publicznej stosując jasny w swej treści przepis art. 3 pkt 24d uśr nie były uprawnione do odstąpienia od jego zastosowanie w niniejszej sprawie. Gdyby tak uczyniły ich decyzje byłyby obciążone wadą nieważności jako rażąco naruszające prawo (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Przepisy uśr nie dają organowi orzekającemu w sprawie możliwości pominięcia wymogów związanych z tzw. kryterium dochodowym, uprawniającym do przyznania świadczeń rodzinnych i orzekania w sprawie wedle kryterium słuszności, czy celowości przyznania świadczenia wnioskodawcy. Wobec tego takie okoliczności jak trudna sytuacja osobista rodziny skarżącej, wysokie wydatki na leczenie, ciężki stan zdrowia syna i męża nie miały wpływu na odmowę przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń rodzinnych. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.