I SA/Wa 592/22
WyrokWSA w Warszawie2022-04-06
Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, wynikający z faktu, że rezygnacja z pracy nastąpiła wiele lat przed ustaleniem stopnia niepełnosprawności, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, opierając się na braku bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania opieki, wynikającym z faktu, że rezygnacja nastąpiła wiele lat przed ustaleniem stopnia niepełnosprawności matki. Sąd podkreślił, że istotne jest ustalenie, czy opiekun od momentu ustalenia stopnia niepełnosprawności nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, a wcześniejsza historia zatrudnienia nie ma znaczenia prawnego, jeśli nie uniemożliwiała sprawowania opieki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M.H. z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracji uznały, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją skarżącej z pracy (około 25 lat temu) a koniecznością sprawowania opieki, która stała się faktem od 2019 roku. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od kolegium na rzecz M.H. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.), , po rozpoznaniu w 6 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M.H. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. H., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] października 2021 r. odmówił M. H. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania i rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.
Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z żadnego tytułu. Matka wnioskodawczyni została na stałe zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] kwietnia 2019 r. Matka wnioskodawczyni wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W piśmie z dnia [...] września 2021 r. wnioskodawczymi wyjaśniła, że zaprzestała stałej pracy około 25 lat temu, a jej historia zatrudnienia składa się jedynie z prac dorywczych. W tej sytuacji organ I instancji stanął na stanowisku, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania świadczenia, ponieważ nie ma bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ podkreślił także fakt, że w momencie otrzymania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (w dniu 5 czerwca 2019 r.) wnioskodawczyni mogła wystąpić o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, co pozwoliłoby organowi zweryfikować okoliczności związane ze sprawowaniem opieki.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, M. H. złożyła odwołanie. W jego uzasadnieniu zarzuciła decyzji organu I instancji błędną wykładnię prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, i w konsekwencji niewłaściwie przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy istnieje, a także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby wymagającej opieki skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Pełnomocnik wniósł o bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez organ odwoławczy.
Rozpatrując złożone odwołanie, organ II instancji stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że w jego ocenie Prezydent należycie wykonał wytyczne, które zostały sformułowane w decyzji z dnia [...] lipca 2021 r. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało treść art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i wyjaśniło, że świadczenie pielęgnacyjne może przysługiwać tylko tym osobom, które nie pracują ze względu na konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie organu musi zachodzić związek przyczynowy między rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia a sprawowaniem opieki, na co wskazuje konstrukcja przepisu. Celem rezygnacji (niepodejmowania) zatrudnienia (innej pracy) musi być sprawowanie opieki. Żaden inny cel towarzyszący zaniechaniu działalności zawodowej nie uprawnia do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie uprawnia do niego także rezygnacja z innego rodzaju stosunków niż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa. W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie rozstrzygające znaczenie ma pismo skarżącej z dnia [...] września 2021 r., w którym wnioskodawczyni wyjaśniła, że zaprzestała świadczenia stałej pracy około 25 lat temu oraz nadmieniła, że "posiada bardzo ubogą historię zatrudnienia, sięgającą jedynie prac dorywczych". Opieka była sprawowana już od momentu ustalenia stopnia niepełnosprawności, tj. od [...] czerwca 2019 r. Zdaniem organu II instancji, ocena zawartości tego oświadczenia zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego musi prowadzić do wniosku, że nie ma żadnego związku między zaniechaniem ostatniej aktywności zawodowej 25 lat temu a podjęciem opieki w 2019 r. Ponadto, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, świadczenie pielęgnacyjne nie może być rozumiane jako dodatkowa korzyść z tytułu sprawowania opieki. Nie jest to bowiem wynagrodzenie za wywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego, który ciąży na córce wobec matki. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje za samo sprawowanie opieki, ale za rezygnację lub niepodejmowanie pracy zarobkowej. Prawo do niego mogą więc uzyskać te osoby, które poświęciły własną działalność zawodową dla niesienia stałej pomocy niepełnosprawnemu członkowi rodziny. Skarżąca nie ma podstaw do uzyskania świadczenia, skoro w związku ze sprawowaniem opieki nie utraciła możliwości utrzymywania się z własnej pracy. Ponadto zgodnie z treścią orzeczenia znaczny stopień niepełnosprawności istnieje dopiero od 2019 r. Wynika stąd, że w chwili zaniechania pracy zarobkowej skarżąca nie miała powodów, aby opiekować się matką w szerokim zakresie z powodu jej niepełnosprawności.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało także, że niepodejmowanie pracy musi być okolicznością realną i faktycznie uwarunkowaną sprawowaną opieką. Nie ma w aktach sprawy żadnego dowodu, że skarżąca zamierzała podjąć pracę. W żadnym oświadczeniu, pochodzącym od niej lub jej pełnomocnika, nie został wskazany choćby zawód, jaki skarżąca miałaby wykonywać, czy też miejsce potencjalnej pracy. Zdaniem organu odwoławczego analiza okoliczności sprawy wsparta doświadczeniem życiowym prowadzi do wniosku, że skarżąca nie pracowałaby także wtedy, gdyby nie miała matki wymagającej opieki.
Równocześnie organ wyjaśnił, że z przeprowadzonego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni wywiadu środowiskowego wynika, że jej opieka polega na podaniu leków, asyście przy myciu, wizytach lekarskich, podawaniu posiłków, sprzątaniu, robieniu zakupów, załatwianiu spraw urzędowych, asyście przy korzystaniu z komunikacji miejskiej. W wywiadzie tym stwierdzono także, że obecnie matka mieszka razem ze skarżącą. Stoi to jednak w sprzeczności z treścią wywiadu z niepełnosprawną, który przeprowadzono w miejscu zamieszkania matki wnioskodawczyni, w którym zapisano, że matka prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W ocenie organu II instancji sprzeczności tej na podstawie dokumentów niepodobna wyjaśnić. W obu wywiadach potwierdzono natomiast, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką. Samo sprawowanie opieki nie jest jednak, zdaniem organu, warunkiem wystarczającym do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła M. H.. W uzasadnieniu zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:
I – prawa materialnego, czyli art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię i zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niedejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad mat-
ką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy istnieje,
II – postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. szczegółowego ustalenia, z jakich przyczyn skarżąca nie pracowała i z jakich przyczyn nie poszukiwała pracy, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 329) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 615). Zgodnie z jego treścią świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, skarżąca należy do kategorii osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym względem matki i sprawuje nad nią stałą opiekę. Powodem odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia jest przekonanie organów, że skoro skarżąca zaprzestała stałej pracy około 25 lat temu, to brak jest bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.
Z takim stanowiskiem organów nie można się zgodzić. Przede wszystkim, jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 5 czerwca 2019 r. (znajdującego się w aktach sprawy) ustalony stopień niepełnosprawności matki skarżącej datuje się od dnia 17 kwietnia 2019 r. W tej sytuacji obowiązkiem organów orzekających było ustalenie, czy skarżąca od tej daty zrezygnowała lub niepodejmowała zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Bez znaczenia prawnego w tej sprawie są wszystkie okoliczności faktyczne, które zaistniały przed wydaniem powołanego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Bez znaczenia prawnego pozostaje również subiektywne przekonanie organów, że skoro skarżąca nie pracuje już od około 25 lat, to obecnie również by nie pracowała lub nie podjęła pracy. W świetle regulacji prawnej zawartej w powołanym art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych takie niczym nie poparte przekonanie organu nie może być podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Oznacza to, że zgodnie z powołanymi przepisami obowiązkiem organów orzekających było ustalenie, czy w związku z uzyskanym przez matkę skarżącej w dniu 5 czerwca 2019 r. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że stopień niepełnosprawności matki datuje się od dnia 17 kwietnia 2019 r., skarżąca od tej daty zrezygnowała lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Takich natomiast ustaleń organ w rozpatrywanej sprawie nie poczynił, czym naruszył art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy oświadczeniach rodzinnych oraz podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 77 i 80 kpa), czego nie zauważył organ II instancji, ponownie rozpatrując złożone odwołanie, przez co sam naruszył przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a naruszenia te mogły mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Przypomnieć należy, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 tej ustawy, zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 3946/18 i z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19). Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze strony innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stawić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaliczenie w prawem przewidziany sposób i przez uprawniony organ osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności oznacza, że wymaga ona, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1854/19, 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19, 13 października 2016 r. sygn. akt I OSK 448/15). Podkreślić również trzeba, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia (czy też jego niepodejmowania) z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi on o to oświadczenie, dlatego też nie ma podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 218/20).
Mając powyższe na uwadze, zakwestionowanie przez organ prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego jedynie z uwagi na to, że jej aktywność zawodowa ustała wcześniej, w tym przed powstaniem niepełnosprawności matki, nad którą sprawuje opiekę, zdaniem Sądu stanowi naruszenie powołanego art. 17 ust. 1, gdyż przepis ten nie uzależnia możliwości uzyskania przedmiotowego świadczenia tylko i wyłącznie od faktu rezygnacji z zatrudnienia spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (w takiej sytuacji istotnie "pokrycie się" momentu powstania niepełnosprawności danej osoby z momentem rezygnacji opiekuna tej osoby z zatrudnienia mogłoby mieć decydujące znaczenie dla oceny istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej a koniecznością poświęcenia się wyłącznie sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną), ale także od faktu niepodejmowania przez opiekuna niepełnosprawnej osoby zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. To, czy skarżąca we wcześniejszych okresach pozostawała w zatrudnieniu i czy z niego rezygnowała, pozostawało bez znaczenia dla oceny aktualnej sytuacji skarżącej sprawującej opiekę nad niepełnosprawną matką i tego, czy obecnie spełnia - z uwagi na faktyczną opiekę sprawowaną nad matką - przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką skarżąca wystąpiła bowiem w październiku 2019 r., dlatego istotne dla sprawy pozostaje, czy aktualnie (w tym okresie sprawowania opieki) skarżąca jest potencjalnie gotowa do pracy i czy sprawowana przez nią faktyczna opieka nad matką (jej rozmiar) uniemożliwia jej podjęcie aktywności zawodowej.
Dlatego w ocenie Sądu uwypuklenie takich aspektów sprawy, jak dotychczasowa "niedostateczna" aktywność zawodowa skarżącej, nie może samo w sobie przesądzać o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, bez szczegółowego rozważenia na tle każdej indywidualnej sprawy tego, jakiej opieki i w jakim rozmiarze potrzebuje dana osoba niepełnosprawna i w jakim stopniu zaabsorbowanie sprawowaniem tej opieki uniemożliwia podjęcie przez opiekuna pracy zarobkowej. Dopiero bowiem dokonanie ustaleń w tym zakresie oraz poddanie tych ustaleń ocenie pod tym właśnie kątem przez organ orzekający o przyznaniu świadczenia może prowadzić do uznania, czy rzeczywiście sprawowana opieka, jak również konieczny dla normalnego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej z uwagi na stan jej zdrowia i stopień samodzielności rozmiar tej opieki, są na tyle absorbujące, że faktycznie uniemożliwiają podjęcie przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny jakiejkolwiek aktywności zawodowej poza sprawowaną opieką, czy też tak nie jest. Podkreślić przy tym należy, że w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji na żadnym etapie postępowania nie negowały, że matka skarżącej ze względu na swój stan zdrowia wymaga stałej obecności opiekuna. Potwierdzają to ustalenia dokonane przez pracownika socjalnego podczas wywiadów środowiskowych przeprowadzonych na potrzeby postępowania w przedmiocie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.
W tej sytuacji, ponownie rozpatrując sprawę, organ związany oceną prawną zawartą w niniejszym wyroku oraz zaleceniami Sądu co do dalszego postępowania przede wszystkim uzupełni (w trybie art. 136 kpa) zgromadzony w sprawie materiał dowodowy o jednoznaczne ustalenie, czy skarżąca obecnie zamieszkuje ze swoją matką ze względu na jej stan zdrowia, a także z jakiego powodu skarżąca nie podejmuje obecnie pracy lub innego zatrudnienia. Organ winien przy tym wziąć pod uwagę, że z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że matka skarżącej wymaga "stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej opieki". Przy czym zawarty w wydanym orzeczeniu o znacznym obecnie stopniu niepełnosprawności matki skarżącej symbol 05-R oznacza,
że niepełnosprawność matki skarżącej związana jest z dysfunkcją narządu ruchu (w tym m.in. wady wrodzone i rozwojowe narządu ruchu, układowe choroby tkanki łącznej, zapalenie stawów, choroby zwyrodnieniowe stawów, nowotwory narządu ruchu czy amputacje oraz wiele innych schorzeń w obrębie narządu ruchu).
Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego we wskazanym kierunku organ II instancji po raz trzeci oceni zasadność złożonego odwołania, mając na względzie, że zgodnie z treścią art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W rozpatrywanej natomiast sprawie z przyczyn leżących po stronie organów orzekających sprawa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest niezakończona od ponad roku.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 329) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło