I SA/Wa 593/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2008 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 2008 r. , nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpoznaniu odwołania złożonego przez D. L. od decyzji administracyjnej [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta K. Kierownika Działu Świadczeń Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. w sprawie zmiany pkt [...] decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. przyznającej zasiłek stały, w ten sposób, iż z zasiłku stałego – [...] % świadczenia, tj. kwota [...] zł będzie przekazywana na konto Komornika Sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w S. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż D. L. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] przyznano zasiłek stały od dnia [...] listopada 2007 r. do [...] listopada 2010 r. w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu [...]. W dniu [...] stycznia 2008 r. do MOPR w S. wpłynęło zajęcie zasiłku z tytułu egzekucji [...] (sygn. akt: [...]) dokonane przez Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w S. na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Rejonowego w S. Notatką urzędową z dnia [...] stycznia 2008 r. pracownik socjalny zawnioskował o zmianę decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. w ten sposób, że od dnia [...] stycznia 2008 r. [...] % zasiłku stałego, tj. kwotę [...] zł należy przekazywać na konto Komornika, a kwotę [...] zł wypłacać uprawnionemu. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta S. Kierownik Działu Świadczeń Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. zmienił pkt [...] decyzji [....] z dnia [...] listopada 2007 r. przyznającej zasiłek stały, w ten sposób, iż z zasiłku stałego – [...] % świadczenia tj. kwota [...] zł będzie przekazywana na konto Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w S. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż zmiana decyzji przyznającej zasiłek stały następuje z uwagi na zajęcie komornicze z tytułu [...]. Od powyższej decyzji D. L. wniósł odwołanie, w którym podniósł, że przedmiotowa decyzja jest dla niego bardzo krzywdząca, gdyż po dokonaniu potrącenia na rzecz komornika pozostaje mu kwota [...] zł (D. L. utrzymuje się z [...]). W odwołaniu wskazał, że jest w bardzo trudnej sytuacji- jest [...] chory i w związku z tym nie może podjąć dodatkowej pracy; leczy się w Szpitalu [...] w W., systematycznie musi przyjmować leki, [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie i całokształt sprawy wskazało, że zgodnie z treścią art. 106 ust 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z póżn. zm.) decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Organ odwoławczy podkreślił, ze w obowiązującym stanie prawnym nie ma podstaw do wyłączenia zasiłku stałego spod egzekucji sądowej. Wynika to z treści art. 831 par. 6 kpc, który stanowi, że nie podlegają egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne i dla sierot zupełnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało odnośnie potrącenia w wysokości [...] % przyznanego zasiłku stałego, że zasiłki podlegają egzekucji w zakresie określonym w przepisach kodeksu pracy. Przepisy Kodeksu pracy (art. 87 par. 3 i 4) stanowią, że potrącenia mogą być dokonywane: - do wysokości 3/5 wynagrodzenia w przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych, - do wysokości ½ wynagrodzenia w razie egzekucji innych należności lub potrącenia zaliczek pieniężnych. Powyższe potrącenia nie mogą w sumie przekroczyć połowy wynagrodzeni, a łącznie z potrąceniami na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych (art. 87 par. 1 pkt 1 kp) – 3/5 wynagrodzenia. Reasumując organ II instancji podniósł, iż egzekucja dotyczy [...] i organ I instancji prawidłowo dokonał potrącenia [...] % kwoty zasiłku stałego. Ponadto organ ma na uwadze, że kwota zaległości wobec wierzyciela wskazanego w tytule egzekucyjnym, jak i [...], co przemawia za dokonaniem potrącenia w maksymalnym, przewidzianym przepisami prawa wymiarze. Organ wskazał również, że odwołujący jest uprawniony do skorzystania z innych form pomocy przewidzianych ustawą o pomocy społecznej (np. zasiłki celowe, na dożywianie). Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył D. L. Wskazał na swoją trudną sytuację życiową, niemożność podjęcia pracy z uwagi na zły stan zdrowia i związane z tym koszty leczenia i dojazdów do szpitala. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U . Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrole pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z treścią art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Jako podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie organy wskazały przepis art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu decyzje administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 tej ustawy. Jednakże uszło uwadze organów, ze przepis art. 106 ust. 5 stanowi wyjątkową podstawę zmiany decyzji na niekorzyść strony i winien być interpretowany ściśle. W tej kwestii jednolicie utrwalone jest stanowisko w doktrynie i w orzecznictwie, zgodnie z którym zmiana decyzji w warunkach nie odpowiadających wymaganiom tego przepisu stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a. (por. I. Sierpowska. Ustawa o pomocy społecznej, ABC 2007 r. Komentarz do art. 106 oraz cytowane tam orzecznictwo, np. wyrok NSA z 14 maja 1998 r., I SA 2139/97). Zważyć należy, że organy nie wskazały żadnej przesłanki uprawniającej do zmiany decyzji, o jakich mowa w wyżej wskazanym przepisie, a z akt sprawy nie wynika, aby którakolwiek z nich zaistniała. Fakt wpłynięcia do organu pomocy społecznej zawiadomienia komornika o zajęciu zasiłku z tytułu egzekucji [...] na podstawie sądowego tytułu wykonawczego, zobowiązuje organ wypłacający zasiłek stały do przekazywania części kwoty świadczeń na rzecz komornika, a część wolną od zajęcia powinien wypłacać uprawnionemu. Żaden przepis prawa nie uprawnia organu pomocy społecznej do zmiany decyzji w zaistniałym stanie faktycznym sprawy. Wymaga podkreślenia, że jedynym dokumentem, na podstawie którego organ pomocy społecznej zobowiązany jest do dokonywania potrąceń z zasiłku stałego przyznanego skarżącemu, jest zajęcie zasiłku z tytułu egzekucji [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w S., sygn. akt [...]. Reasumując wskazać należy, że organ zmieniając ostateczną decyzje z dnia [...] listopada 2007 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego z powodu zajęcia tego świadczenia z tytułu egzekucji [...], rażąco naruszył przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, co uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej – z mocy art. 145 par. 1 pkt 2 ppsa. Rozstrzygniecie z pkt 2 sentencji wyroku wydane zostało na podstawie art. 152 ppsa.