I SA/Wa 596/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J.L. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017 r., znak [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze wniesionej przez J.L. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego skarżący zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy. W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2017 r. skarżący wskazał, że znajduje się w złej sytuacji materialnej oraz że w ostatnim czasie podjął pracę, która nie przynosi mu jednak dochodów na oczekiwanym przezeń poziomie. Wyjaśnił, że za pierwszy miesiąc pracy otrzymał wynagrodzenie w wysokości [...]. Do pisma załączył kopię decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. o przyznaniu zasiłku okresowego z powodu bezrobocia na okres od [...] stycznia 2017 r. do [...] marca 2017 r. We wniosku o prawo pomocy złożonym na sądowe wezwanie na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w spółce z o.o., których wysokości nie podał. W rubryce wniosku "zobowiązania i stałe wydatki" wskazał, że rachunki, jakie płaci za media i "życie", nie są na niego adresowane. Zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez przedstawienie: zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości zarobków skarżącego lub kopii umowy o pracę, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne - z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, dokumentów (rachunków, faktur, dowodów wpłaty) potwierdzających poniesienie wydatków na utrzymanie konieczne skarżącego, w szczególności z tytułu opłat eksploatacyjnych mieszkania, innych dokumentów potwierdzających ewentualne zobowiązania finansowe skarżącego, informacji na temat zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów, kopii postanowienia sądu w przedmiocie nabycia spadku po E.L. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że: 1) nie otrzymuje z banku wyciągów z rachunku bankowego, 2) nie otrzymał zaświadczenia o wysokości dochodu, gdyż siedziba pracodawcy jest w mieście innym niż miejsce wykonywania pracy, 3) pracę rozpoczął na przełomie lutego i marca 2017 r. i pierwsze wynagrodzenie wyniosło około [...], 4) w związku z nieodrzuceniem spadku stał się właścicielem lokalu, co stwierdził sąd, a czego nie respektują organy gminy, 5) rachunki przedkładał MOPS, który na ich podstawie wydał załączoną do akt sprawy decyzję z dnia [...] marca 2017 r., 6) jest osoba niepełnosprawną, na dowód czego przedstawił kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] marca 2016 r., 7) posiada niezarejestrowany pojazd, będący własnością zmarłej, którego koszty eksploatacji ponosi skarżący, 8) nie posiada postanowienia w sprawie nabycia spadku, 9) środki zgromadzone na rachunku bankowym skarżącego oraz jego matki E.L. zabrał ZUS po śmieci matki skarżącego. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Rozpoznawany wniosek obejmuje żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, co każe kwalifikować go jako wniosek o prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wnioskodawca nie wykazał, że ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym spełnia. Według deklaracji skarżącego, pozostaje on w jednoosobowym gospodarstwie domowym utrzymywanym z dochodów czerpanych od marca br. z jednego źródła dochodów – pracy zarobkowej. Ujawniona przez skarżącego w rozpoznawanym wniosku sytuacja materialna nie została jednakże pozytywnie zweryfikowana na podstawie materiałów źródłowych, które potwierdzałaby, że skarżący rzeczywiście nie posiada zdolności do poniesienia kosztów sądowych oraz działania adwokata ustanowionego z wyboru. Przedstawione przez stronę dokumenty – kopia decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. o przyznaniu zasiłku okresowego z powodu bezrobocia na okres od [...] stycznia 2017 r. do [...] marca 2017 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] marca 2016 r., z którego wynika, że orzeczenie posiada ważność do [...] marca 2017 r., są niewystarczające do przyjęcia prawidłowych ustaleń co do bieżącej kondycji finansowej strony, zwłaszcza, że z oświadczeń złożonych we wniosku wynika, że skarżący utrzymuje się obecnie z wynagrodzenia ze stosunku pracy. Skarżący uchylił się od wskazania i udokumentowania wysokości miesięcznych dochodów podając jedynie, że wysokość pierwszego wypłaconego mu wynagrodzenia wyniosła ok. [...]. Z perspektywy kilku miesięcy, które minęły od tego zdarzenia, niewskazanie wysokości bieżącego dochodu jest przejawem braku rzetelności skarżącego w zakresie współpracy z organem sądowym rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, jeśli nawet nie chęci zatajenia tej istotnej dla rozpoznania wniosku informacji. Te same wnioski należy wyprowadzić w odniesieniu do przyczyn nieprzedstawienia przez skarżącego wyciągów z rachunku bankowego. Okoliczność, że bank nie przysyła tych wyciągów skarżącemu nie zwalniała wnioskodawcy od wystąpienia do instytucji finansowej ze stosownym żądaniem w tym zakresie. Wyjaśnienia udzielone przez stronę w piśmie z [...] lipca 2017 r. świadczą o braku zainteresowania skarżącego pozyskaniem przez referendarza sądowego wszystkich informacji odnoszących się do jego aktualnej sytuacji finansowej. Skarżący nie wykorzystał zatem środka procesowego z art. 255 p.p.s.a. służącego wezwaniu strony do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w sposób służący realizacji celu, w jakim środki ten został przez ustawodawcę ustanowiony, tj. w celu zagwarantowania stronie postępowania jej praw. Ocenę powyższą uzasadnia ponadto stwierdzenie, że aczkolwiek w piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. skarżący potwierdził, że jest spadkobiercą E.L., który przyjął spadek po matce, to w postępowaniu w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wykazał majątku nabytego w drodze spadku. Ta okoliczność również świadczy o wybiórczym prezentowaniu przez skarżącego swojej sytuacji majątkowej. W odniesieniu do drugiego elementu składowego oceny bieżącej kondycji finansowej strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, obejmującego analizę struktury i wysokości realizowanych wydatków koniecznych, to również i w tym zakresie skarżący nie przedstawił dokumentów zawierających informacje w oparciu o które uzasadnione byłoby stwierdzenie, że J. L. wskazany w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. warunek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym spełnia. Osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności. W orzecznictwie sądowym jednolicie wskazuje się, że strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Jak się przyjmuje, udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, zatem pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, z dnia 15 kwietnia 2015 r., II OZ 262/15). Z tych względów przyjąć należało, że nierzetelne ustosunkowanie się przez skarżącego do wezwania sądowego w przedmiocie uzupełnienia wniosku o prawo pomocy skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia, czy partycypowanie przez niego w kosztach postępowania sądowego jest rzeczywiście niemożliwe. W niniejszym postępowaniu, z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, nieustalona została wysokość aktualnych dochodów skarżącego, niewyjaśniona również pozostała kwestia dotycząca rodzaju i wysokości jego wydatków koniecznych. Pozwala to przyjąć, że skarżący nie wykazał, że w rzeczywistości znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie mu we własnym zakresie kosztów postępowania, a jedynie preferuje przeznaczanie posiadanych środków na wydatki inne niż związane z wszczętym postępowaniem sądowym, w istocie ubiegając się o kredytowanie tego postępowania ze środków publicznych. Nie daje to podstaw do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, które ograniczają się aktualnie do kosztów wpisu od skargi w wysokości 100 zł, jak również do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wobec stwierdzenia, że skarżący nie wykazał, iż spełnia warunki, od których istnienia ustawodawca uzależnił skuteczne żądanie zastosowania wobec strony postępowania sądowego na warunkach wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odstępstwa od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.