I SA/Wa 598/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania K. W., decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2012 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia K. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości K., powiat [...], woj. [...]. Decyzja Ministra Skarbu Państwa wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. K. W. wnioskiem z 30 grudnia 2008 r., wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości K., pow. [...], województwo [...]. Na przedmiotowym wniosku widnieje pieczęć [....] Urzędu Wojewódzkiego, z której wynika, że przedmiotowy wniosek wpłynął do ww. urzędu w dniu 2 stycznia 2009 r. Z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Wydział I Cywilny z dnia [...] stycznia 2010 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po M. W. z domu [...], zmarłej [...] stycznia 1946 r. w W., ostatnio stale zamieszkałej w W. na podstawie ustawy nabyła w całości córka K. W. Zgodnie z ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej właściwym do prowadzenia postępowania o potwierdzenia prawa do rekompensaty jest Wojewoda [...]. Wobec powyższego Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] przekazał akta przedmiotowej sprawy Wojewodzie [...] celem rozpatrzenia sprawy zgodnie z właściwością. Wojewoda [...] pismem z dnia 21 lipca 2011 r. zwrócił się do Wojewody [...] o udzielenie wyjaśnień na temat daty i okoliczności złożenia wniosku przez K. W. Organ wskazał, że do wniosku przekazanego przez Wojewodę [...] nie była dołączona koperta, w której wniosek mógł zostać pierwotnie złożony. Na wniosku natomiast znajdowała się wyłącznie pieczęć [...] Urzędu Wojewódzkiego, z której wynikało, że wniosek wpłynął w dniu 2 stycznia 2009 r., a więc z uchybieniem terminu przewidzianego w ustawie zabużańskiej. Wojewoda [...] zwrócił się ponadto o przesłanie ewentualnych dokumentów potwierdzających datę złożenia przedmiotowego wniosku, np. koperty lub uwierzytelnionej kserokopii zestawienia daty wpływu pisma. W odpowiedzi na pismo, Wojewoda [...] w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], a następnie w piśmie z dnia [...] września 2011 r. nr [....] wskazał, że wniosek K. W. został złożony do Wojewody [...] osobiście dnia 2 stycznia 2009 r. K. W. w piśmie z dnia 14 września 2011 r. wskazała kategorycznie, że wniosek o którym mowa wyżej złożyła przed upływem terminu, tj. przed dniem 31 grudnia 2008 r. Na dowód niemożności złożenia wniosku osobiście w ustalonym przez Wojewodę [...] terminie K. W., dołączyła kartę leczenia szpitalnego, z której wynika, że w dniach 1 stycznia 2009 r. – 6 stycznia 2009 r. przebywała w szpitalu Akademii Medycznej w G. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] odmówił K. W. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez M. W. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej podnosząc, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przedmiotowej sprawie został złożony z uchybieniem terminu wskazanego w ustawie zabużańskiej. Od decyzji tej K. W. wniosła pismem z 31 stycznia 2012 r. odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzję z [...] lutego 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2012 r. Minister przytoczył ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ pierwszej instancji, a następnie podzielił jego ocenę, że wniosek K. W. złożony został z uchybieniem terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169 poz. 1418 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą". Organ odwoławczy wskazał, że wniosek K. W. został złożony osobiście dnia 2 stycznia 2009 r. (data widniejąca na pieczęci [...] Urzędu Wojewódzkiego), tj. po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy. Terminu tego nie można przywrócić, gdyż jest to termin prawa administracyjnego materialnego i nie podlega przywróceniu, pomimo uchybienia temu terminowi bez winy osoby ubiegającej się o jego przywrócenie. A zatem organ odwoławczy uznał, że nie ma zastosowania art. 58 § 1 K.p.a. i dlatego w przypadku uchybienia temu terminowi organ jest zobowiązany zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Minister podniósł, że ustawa zabużańska nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty winien zostać złożony w określonym w art. 5 ust. 1 ustawy terminie, tj. do dnia 31 grudnia 2008 r. Zachowanie tego terminu jest tym samym warunkiem koniecznym merytorycznego rozpoznania wniosku, gdyż po jego upływie roszczenie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wygasa, co z kolei oznacza, że następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Zdaniem Ministra organ pierwszej instancji działa zatem wyłącznie na żądanie strony. Minister stwierdził, że organ wojewódzki powziąwszy wątpliwość, co do daty złożenia wniosku przez K. W. przeprowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, a w szczególności zwrócił się o udzielenie informacji do [...] Urzędu Wojewódzkiego, do którego pierwotnie wniosek został złożony. Jak wynika z informacji udzielonych przez Wojewodę [...] oraz z uwierzytelnionej kserokopii dziennika korespondencji [...] Urzędu Wojewódzkiego wniosek K. W. został złożony osobiście w dniu 2 stycznia 2009 r., tj. z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że powyższym ustaleniom nie przeczy fakt pobytu w tym czasie przez K. W. w szpitalu Akademii Medycznej w G. Złożenie wniosku osobiście oznacza, że przedmiotowy wniosek został złożony bezpośrednio w biurze podawczym organu administracji publicznej, bez pośrednictwa instytucji czy osób wskazanych w art. 57 § 5 K.p.a. A zatem nie można uznać, że obecność K. W. w dacie ustalonej przez Wojewodę, jako data złożenia wniosku, w szpitalu wyklucza możliwość osobistego złożenia wniosku. W ocenie Ministra wystąpienie z wnioskiem osobiście nie musi bowiem oznaczać, że to wnioskodawca figurujący we wniosku sam, osobiście dostarcza wniosek do organu administracji publicznej. Osobiste złożenie wniosku będzie miało miejsce również wtedy, gdy taki wniosek złoży inna osoba z polecenia wnioskodawcy bezpośrednio do organu administracji publicznej, a nie za pośrednictwem osób czy instytucji wskazanych w art. 57 § 5 K.p.a. Mając powyższe na uwadze Minister uznał, że bezcelowe byłoby przesłuchiwanie E. M. na okoliczność daty złożenia wniosku przez K. W., gdyż w tym zakresie organ pierwszej instancji przeprowadził już postępowania wyjaśniające. Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. K. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej prowadzone przez organy administracji postępowania wyjaśniające nie uwzględniły i dogłębnie nie wyjaśniły następujących faktów i okoliczności: - zgromadzenia przez nią licznych dokumentów potwierdzających jej prawa do ubiegania się o rekompensatę w okresie poprzedzającym dzień 31 grudnia 2008 r. co potwierdza jej znajomość treści ustawy, z której chce skorzystać, - datowania wniosku datą 30 grudnia 2008 r., - załączenia do wniosku dodatkowego oświadczenia o wskazaniu uprawnionego do rekompensaty za mienie zabużańskie z dnia 30 grudnia 2008 r., - istnienia lub pominięcia świadka w osobie E. M. w towarzystwie, której swój wniosek złożyła do organu, - przebywania jej w szpitalu w dniach 1 styczeń 2009 r. – 6 stycznia 2009 r. na skutek urazu chirurgicznego, co wynika z załączonej dokumentacji medycznej. Tym samym, wskazana przez nią data złożenia wniosku jest datą w jakiej dokonała czynności. A zatem zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca i podważa jej zaufanie do organów administracji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest dochowanie przez skarżącą terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej i okoliczności złożenia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty. Organy tej kwestii wyczerpująco nie zbadały. Jak wynika z akt sprawy do niniejszego wniosku nie była dołączona koperta, w której wniosek mógł zostać pierwotnie złożony. Na wniosku natomiast znajdowała się wyłącznie prezentata [...] Urzędu Wojewódzkiego, z której wynikało, że wniosek wpłynął w dniu 2 stycznia 2009 r. Z kolei z dziennika korespondencji [...] Urzędu Wojewódzkiego wynika, że wniosek ten skarżąca złożyła osobiście. W ocenie Sądu wyjaśnienie powyższej kwestii jest o tyle istotne, że przedmiotowy wniosek opatrzony jest datą 30 grudnia 2008 r. (ostatni dzień terminu do jego złożenia). Sądowi nie wiadomo jednak, która z dat czy data z prezentaty organu (2 styczeń 2009 r.), czy data wniosku 30 grudzień 2008 r. jest datą złożenia wniosku, gdyż w tej kwestii są rozbieżności. Organy obu instancji uznały, że datą wniesienia wniosku do organu jest data z prezentaty organu 2 styczeń 2009 r. z kolei zdaniem skarżącej datą tą jest data wniosku 30 grudzień 2008 r. (na dowód czego wniosła o przesłuchanie E. M. w charakterze świadka na ww. okoliczność). Osoba ta jak twierdzi skarżąca w tym samym dniu, tj. 30 grudnia 2008 r. złożyła wniosek o analogiczne roszczenie i osoba ta mogła by ewentualnie potwierdzić, że razem 30 grudnia 2008 r. złożyły osobiście na biurze podawczym ww. wnioski. Należy również wskazać, że skarżąca na dowód niemożności złożenia wniosku osobiście w terminie ustalonym przez organy dołączyła kartę leczenia szpitalnego, z której wynika, że w dniach 1 stycznia 2009 r. – 6 stycznia 2009 r. przebywała w szpitalu Akademii Medycznej w G. Sądowi jest wiadomo, że korespondencja, która wpływa do organu (drogą pocztową lub złożona osobiście), jest zarejestrowana z uwzględnieniem kolejności wpływu, daty wpływu oraz oznaczenia sprawy, której dotyczy. Stąd też celem wyjaśnienia sprawy, zasadne będzie zbadanie treści rejestrów prowadzonych przez organ pierwszej instancji pod kątem daty i okoliczności złożenia wniosku przez E. M., która może te niewyjaśnione okoliczności potwierdzić również zeznając osobiście przed organem w charakterze świadka. W postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko co może się przyczynić do wyjaśnienia stanu faktycznego, a samo uznanie określonej okoliczności faktycznej za udowodnioną następuje na podstawie oceny całokształtu dowodów zgromadzonych w sprawie (art. 75 § 1 i art. 80 K.p.a.), a nie wyłącznie jego części. W rozpoznawanej sprawie, organy obydwu instancji pod tym kątem nie przeprowadziły wszechstronnego i dokładnego postępowania wyjaśniającego, skutkiem czego była co najmniej przedwczesna odmowa przyznania K. W. prawa do rekompensaty, z uwagi na to, że ww. wniosek został złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy. Organ pierwszej instancji oparł swoją decyzję tylko na informacjach udzielonych przez Wojewodę [...] oraz na uwierzytelnionej kserokopii dziennika korespondencji [...] Urzędu Wojewódzkiego. Także decyzja Ministra Skarbu Państwa wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że organ ten rozpatrując odwołanie nie poczynił własnych ustaleń oparł się o dokumenty zgromadzone przez Wojewodę [...] i nie wezwał skarżącej do udokumentowania, że złożyła przedmiotowy wniosek w terminie. Fakt, że Minister nie przeprowadził własnego postępowania, do czego był zobowiązany przepisem art. 15 K.p.a. ustanawiającym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza, że doszło do naruszenia tej zasady. Obowiązek dwukrotnego rozpoznania oznacza, że organy pierwszej i drugiej instancji prowadzą postępowanie wyjaśniające. Tym samym przy rozpoznawaniu odwołania doszło do naruszenia również art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., gdyż organ odwoławczy nie przeprowadził własnego postępowania w zakresie daty i okoliczności złożenia ww. wniosku. Nieuprawniona jest również w ocenie Sądu odmowa uwzględnienia w sprawie dowodu z przesłuchania świadka. Jak wynika z uzasadnienia decyzji podstawą tej odmowy, było stwierdzenie, że bezcelowe byłoby przesłuchiwanie E. M. na okoliczność daty złożenia wniosku przez K. W., gdyż w tym zakresie organ pierwszej instancji przeprowadził już postępowania wyjaśniające. Z tego też względu sformułowane w skardze zarzuty niedokonania przez organy kompleksowego zebrania i oceny materiału dowodowego, jak też niedopuszczenia jako dowodu wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem i niepodjęcia przez nie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego uznać należy za uzasadnione. Niewyjaśnienie powyższych okoliczności w postępowaniu administracyjnym pozwala ocenić, że sprawa została rozstrzygnięta z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym orzeczeniu, dokona ponownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przeprowadzając w tym zakresie uzupełniające postępowanie dowodowe, obejmujące przede wszystkim konfrontację treści rejestrów prowadzonych przez organ pierwszej instancji w celu ustalenia daty i okoliczności złożenia analogicznego wniosku przez E. M., na którą powołuje się skarżąca. Ponadto organ przeprowadzi dowód z przesłuchania świadka E. M. Gdyby zaś po wyczerpaniu środków dowodowych pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ rozważy przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony w trybie art. 86 K.p.a., w tym ustali, czy K. W. dysponuje kopią wniosku z dnia 30 grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty, z potwierdzeniem przez organ daty jego złożenia. Dopiero w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny organ merytorycznie rozstrzygnie sprawę wydając decyzję, której uzasadnienie winno czynić zadość normie art. 107 § 3 K.p.a., w tym zwłaszcza w zakresie wymogu wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.