I SA/Wa 61/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. F., na podstawie art. 138 § pkt 2 k.p.a. uchyliło w całości decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009r., nr [...] i umorzyło w tym zakresie prowadzone postępowanie. Uchyloną przez Kolegium decyzją Prezydent W. ustalił A.F. od dnia [...] marca 2009 r. do dnia [...] kwietnia 2009 r. odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. w wysokości [...] złotych oraz orzekł, że pozostałą kwotę stanowiącą różnicę pomiędzy ustaloną odpłatnością, a średnim miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej w tym okresie, tj.[...] złotych wnosić będzie miasto W. i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy. Na podstawie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] A.F. został skierowany i umieszczony w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. Decyzją z tej samej daty nr [...] Prezydent W. ustalił kwotę odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej w kwocie [...] złotych i określił wysokość kwoty jaką dopłacać będzie do pobytu A. F. w placówce miasto W. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Prezydent W. uchylił swoją decyzję nr [...] o skierowaniu i umieszczeniu A. F. w DPS, a kolejną decyzją z tej samej daty nr [...] orzekł o uchyleniu decyzji nr [...], od dnia w którym decyzja nr [...] stanie się ostateczna. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...]. W dniu [...] lipca 2009 r. Prezydent W. decyzją nr [...], działając na podstawie art. 59 ust. 1 , art. 60, art. 61 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. – o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. nr 115, poz. 728 ze zm.) ustalił A. F. odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej od dnia [...] marca 2009 r. do [...] kwietnia 2009 r. w wysokości [...] złotych, określił że pozostałą kwotę opłaty, tj. [...] złotych wnosić będzie miasto W. i nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że A. F. przestał być mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej od dnia [...] kwietnia 2009 r. tj. od dnia wydania ostatecznej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...]. Do dnia [...] kwietnia 2009 r. był on jednak uprawniony do pobytu i usług w ww. placówce, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o pomocy społecznej, tj. w wysokości 70% swojego dochodu, który od [...] marca 2009 r. wynosił [...] złotych, co potwierdza zaświadczenie ZUS. Jednocześnie organ podkreślił, iż mimo uchylenia z dniem [...] kwietnia 2009 r. pierwotnej decyzji o odpłatności, to okoliczność ta nie może stanowić podstawy do zaniechania żądania wykonania przez A. F. obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Uzasadnia natomiast wydanie odrębnej decyzji określającej wysokość tej opłaty. W odwołaniu od powyższej decyzji A. F. zarzucił organowi, iż w sytuacji uchylenia pierwotnych decyzji nr [...] i [...] dalsze czynności decyzyjne mają na celu wymuszenie pieniędzy od biednego, który nie korzystał z dobrodziejstw domu pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w następstwie rozpoznania odwołania A. F., decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. uchyliło w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i umorzyło w tym zakresie prowadzone postępowanie. Wskazując na przepisy ustawy o pomocy społecznej regulujące zasady umieszczania uprawnionych w domu pomocy społecznej i obciążania ich odpłatnością za pobyt w tej placówce, organ odwoławczy wywodził, iż nie jest możliwa zmiana wysokości odpłatności za udzielone świadczenie po okresie, na który świadczenie było udzielane. Zdaniem Kolegium nie ma podstaw do zamiany wysokości tej odpłatności w sytuacji gdy decyzja o skierowaniu i umieszczeniu w domu pomocy społecznej została wyeliminowana z obrotu prawnego. Organ podkreślił przy tym, że decyzja o umieszczeniu w domu pomocy społecznej oraz decyzja o odpłatności za pobyt w placówce pozostają w silnym związku funkcjonalnym, toteż wątpliwa jest praktyka pozostawienia w obrocie decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, kiedy brak jest podstawy prawnej do ustalenia tej opłaty. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podniosło, iż w sytuacji kiedy organ pierwszej instancji stwierdziłby, że A. F. przebywał w domu pomocy społecznej, pomimo braku przesłanek ku temu oraz korzystał z oferowanych przez tą placówkę usług (czego Prezydent W. w decyzji nie wykazał) winien on korzystać raczej z instytucji świadczenia nienależnie pobranego. Podczas tego postępowania można również uwzględnić okoliczność zamiany sytuacji dochodowej strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. A. F. nie kwestionując tego, że decyzja ta jest dla niego korzystna podniósł, iż nie odnosi się ona do całości sprawy. Nie rozstrzyga m.in. o tym, że decyzja Prezydenta W. nr [...] została podjęta na podstawie fałszywych przesłanek. Wskazał również, na żądania finansowe wysuwane w stosunku do niego przez [...] Centrum Pomocy Rodzinie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w ramach tych kryteriów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną rozstrzygnięcia przyjętą przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. był art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Cytowany przepis nie precyzuje wprawdzie wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania prowadzonego w pierwszej instancji, niemniej w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że umarzając postępowanie organu pierwszej instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami - bezprzedmiotowością postępowania (por. wyrok NSA z 5.04.2006 r. sygn. akt II GSK 17/06, LexPolonica nr 411077, wyrok NSA z 15.02.2002 r., sygn. akt IV SA 752/00, LexPlonica nr 358529). Oznacza to, że decyzję, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine organ odwoławczy wydaje wówczas, gdy stwierdzi, iż prowadzenie postępowania w sprawie, której granice wyznaczyła decyzja organu pierwszej instancji, było bezprzedmiotowe. W ocenie składu orzekającego z taka sytuacją, mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W rozpoznawanej sprawie postępowanie zakończone wydaną w pierwszej instancji decyzją Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] dotyczyło ustalenia w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2008 r. – o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) odpłatności za pobyt A. F. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. w okresie od [...] marca do [...] kwietnia 2009 r. Z przepisów powołanej ustawy regulujących zasady przyznawania świadczenia niepieniężnego w postaci pobytu i usługi w domu pomocy społecznej oraz zasady odpłatności za to świadczenie, wynika ścisły związek o charakterze funkcjonalnym pomiędzy umieszczeniem w placówce osoby uprawnionej do świadczenia a obowiązkiem partycypowania przez tą osobę w jego kosztach. Na istnienie tego związku trafnie wskazało w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Potwierdza go m.in. treść art. 59 ust. 1 powołanej ustawy, który stanowi, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Nie jest zatem możliwe podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w stosunku do osoby, co do której w ogóle nie orzeczono o jej umieszczeniu w takiej placówce bądź uchylono wcześniej podjęte w tym zakresie rozstrzygnięcie. Tymczasem w niniejszej sprawie Prezydent W. orzekł o ustaleniu odpłatności za wspomniane świadczenie w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonowała już jego decyzja z dnia [...] października 2008 r. nr [...] (utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]) o uchyleniu własnej decyzji z [...] czerwca 2007 r. o umieszczeniu skarżącego w ww. placówce. Oznacza to, że w okresie od [...] marca do [...] kwietnia 2009 r. A. F. nie przysługiwało świadczenie z pomocy społecznej, za które zgodnie z przepisami powołanej wyżej ustawy winien on współpłacić wraz z gminą, z terenu której został pierwotnie do domu pomocy społecznej skierowany. W takiej zaś sytuacji prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania administracyjnego i podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia odpłatności za świadczenie, za okres na który nie zostało ono przyznane, jest niewątpliwie bezprzedmiotowe, co skutkować musiało uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniem postępowania administracyjnego. Nie istniała bowiem sprawa, w której organ byłby władny i zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony. Bez znaczenia przy tym dla powyższej oceny jest to, że wykonanie decyzji Prezydenta W. z [...] października 2008 r. na skutek wniesienia przez stronę odwołania uległo, stosownie do art. 130 § 2 k.p.a., wstrzymaniu do dnia rozpoznania odwołania (co ostatecznie nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2009 r.). Wstrzymanie wykonania decyzji nie oznaczało bowiem obalenia domniemania jej legalności, a jedynie odsunięcie w czasie możliwości przymusowego jej wykonania w drodze egzekucji. Zważyć przy tym należy, że rozstrzygnięcie przez Prezydenta W. o odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wydane zostało już po rozpoznaniu przez Kolegium wspomnianego odwołania i utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia uchylającego decyzję o skierowaniu skarżącego do ww. placówki. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. uchylająca decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009r., nr [...] i umarzająca postępowanie pierwszej instancji odpowiada prawu, a przy jej wydawaniu nie uchybiono przepisom postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nie mogły być natomiast przedmiotem rozważań Sądu zarzuty skargi dotyczące legalności decyzji Prezydenta W z dnia [...] października 2008 r. uchylającej decyzję o umieszczeniu A. F. w domu pomocy społecznej oraz zarzuty odnoszące się do roszczeń jakie w stosunku do skarżącego wysuwa [...] Centrum Pomocy Rodzinie. Wykraczają one bowiem poza granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznaczone treścią zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.