I SA/Wa 613/10
WyrokWSA w Warszawie2010-06-22
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Joanna Skiba, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dorosłym, niepełnosprawnym bratem przysługuje osobie, na której ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, nawet jeśli nie posiada prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego o obowiązku alimentowania lub nie jest ustanowionym opiekunem prawnym?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym. Nie jest wymagane posiadanie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego o obowiązku alimentowania ani ustanowienie opiekunem prawnym, gdyż sam ustawowy obowiązek alimentacyjny jest wystarczającą przesłanką do ubiegania się o świadczenie, pod warunkiem spełnienia pozostałych wymogów ustawy o świadczeniach rodzinnych.Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy odmawiającą przyznania R.K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad bratem A.K. Organy uznały, że R.K. nie spełnia przesłanek, ponieważ nie ciąży na nim formalny obowiązek alimentacyjny orzeczony przez sąd ani nie jest ustanowionym opiekunem prawnym. R.K. w skardze podniósł, że jest jedyną osobą mogącą zapewnić opiekę bratu i chorej matce, co uniemożliwia mu podjęcie pracy.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy w G. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Agnieszka Miernik Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy w G. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w G. z [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmawiającą przyznania R.K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad bratem A.K..
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że R.K. nie spełnia przesłanek z art.17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych by otrzymać wnioskowane świadczenie. Na wnioskodawcy nie ciąży obowiązek alimentacyjny jak również nie jest ustanowionym przez sąd opiekunem prawnym dorosłego brata A..
W ocenie organu warunkiem uzyskania prawa do świadczeń pielęgnacyjnych jest uprzednie uzyskanie ustanowienia przez sąd opiekuńczy statusu opiekuna prawnego nad dorosłym bratem A..
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego R.K. powołał się na to, że jest jedyną osobą w domu, która może zapewnić opiekę
Dla niepełnosprawnego brata A. oraz dla chorej, leżącej, 82 – letniej matki. W związku z tym nie może podjąć żadnej pracy.
W związku z opisaną sytuacją rodzinną nie zgadza się z zaskarżoną decyzją.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest zasadna gdyż zaskarżona decyzją jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. Nr9 z 2006 r. poz. 14 ze zm.) stanowi, ze świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom , na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie zaś z art. 128 krio obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
Skarżący R.K. ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością opieki nad pełnoletnim, niepełnosprawnym bratem A.K.. Stosownie do treści przytoczonego art.128 krio należy on do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uzależnia przyznania uregulowanego w nim świadczenia pielęgnacyjnego od legitymowania się przez osobę ubiegającą się o to świadczenie prawomocnym orzeczeniem Sądu powszechnego orzekającym obowiązek alimentowania podopiecznego bądź też orzeczeniem Sądu o ustanowieniu ubiegającego się o świadczenie opiekunem prawnym. Przepis art.17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustanawia wymóg by ubiegający się o świadczenie pielęgnacyjne należał do kręgu osób, które obciąża ustawowo obowiązek alimentacyjny. Ustawodawca nie wprowadził również obowiązku by ubiegający się o to świadczenie był jednocześnie opiekunem prawnym. Istota opiekuna prawnego sprowadza się do prawnej reprezentacji podopiecznego. Z istoty instytucji opiekuna prawnego natomiast nie wynika obowiązek alimentacyjny.
Powyższe wskazuje, że w wymienionej sprawie organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż uznały że skarżący, by mógł otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, musi być zobowiązany do alimentowania brata A.K. wyrokiem Sądu powszechnego bądź też musi być ustanowiony opiekunem prawnym. Ponieważ skarżący nie okazał stosownych dokumentów potwierdzających powyższe wymogi organy uznały, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane. Błędna wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych miała wpływ na wyniki sprawy, a to uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji. Uznając zatem, że na R.K. ciąży obowiązek alimentacyjny wobec brata A.K. przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organ ustali czy wnioskodawca spełnia pozostałe warunki przewidziane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych by otrzymać wnioskowane świadczenie, a mianowicie czy zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej by sprawować opiekę nad bratem A.K..
W aktach sprawy nie ma wniosku A.K. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i wobec tego nie jest możliwe skontrolowanie przez Sąd czy wnioskodawca ubiegał się o świadczenie w związku z opieką nad bratem czy także nad matką. Wątpliwości te wynikają z tego, ze zarówno w odwołaniu od decyzji organ I instancji jak i w skardze skarżący powołuje się na konieczność sprawowania opieki i nad bratem i nad matką.
Z tego względu organ winien wyjaśnić także i tę wątpliwość.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145§ 1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło