I SA/Wa 621/18

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2018r. po rozpoznaniu wniosku L. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi L. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić L. D. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienie adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony formularz PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy L. D. w których wniosła o ustanowienie adwokata. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Wspólnie utrzymują się z emerytury męża w wysokości [...] złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że posiada działkę o pow. [...] m oraz oszczędności pieniężne wspólnie z mężem w wysokości [...] złotych. Małżonek posiada mieszkanie własnościowe o pow. [...] m². Jako zobowiązania i stałe wydatki miesięczne wnioskodawczyni podała, że ponoszą koszty za mieszkanie w wysokości [...] złotych, opłaty za media w wysokości [...] złotych, koszty leczenia [...] złotych, środki higieniczne [...] złotych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podniosła, że w 2012r. zrezygnowała ze statusu osoby bezrobotnej, żeby osobiście zajmować się mężem. Podała, że była zawodową opiekunką osób z chorobą Alzheimera, po ukończeniu kursu, pracowała w Opiece Społecznej w [...]. Wnosi o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 249a p.p.s.a, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni zwolniona jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. strona skarżąca działanie lub bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w tej sytuacji rozpoznaniu podlega jedynie wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata. Podkreślić należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 p.p.s.a, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby skarżąca znajdowała się w takiej sytuacji. Z wniosku wynika, że wnioskodawczyni wprawdzie wspólnie z mężem utrzymują się z niewielkiej emerytury w wysokości [...] złotych miesięcznie, jednakże posiadają znaczne oszczędności pieniężne w wysokości na dzień składania wniosku[...] złotych. Posiadanie oszczędności pieniężnych w zasadzie wyklucza obecnie przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy. Reasumując uznano, że skarżąca posiadając oszczędności pieniężne w powyżej wysokości jest w stanie samodzielnie ustanowić adwokata z wyboru. Aktualna linia orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy uznaje fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex nr 965945). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.